Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әлеуметтік сынып
Social class
Кіші буржуазия (pətit(ə) buʁʒwazi, сөзбе-сөз "кіші буржуазия"; сондай-ақ кіші буржуазия деп те аударылады) – жартылай дербес шаруалар мен шағын саудагерлерден құралған әлеуметтік сыныпты білдіретін термин. Олар осылай аталады, себебі тұрақтылық кезеңінде олардың саяси-экономикалық және идеологиялық ұстанымы жоғары буржуазияның (haute bourgeoisie немесе жоғарғы сынып) ұстанымын көрсетеді. Қалыпты жағдайда кіші буржуазия өзін жоғары буржуазиямен теңестіруге тырысады, олардың буржуазиялық мораліне, мінез-құлқына және өмір салтына ұмтылып, оларға еліктеуге ұмтылады. Бұл термин Франциядағы революциялық кезеңде, тіпті одан ертерек пайда болған, саяси-экономикалық және тарихи материализммен байланысты. Алғашқыда ол Батыс Еуропаның 18 және 19 ғасырдың басындағы орта таптың бір бөлігін көрсететін. 19 ғасырдың ортасында неміс экономисі Карл Маркс және басқа марксистік теоретиктер кіші буржуазия терминін шағын дүкен иелері мен жеке кәсіпкерлерден тұратын буржуазияның әлеуметтік-экономикалық тобын академиялық тұрғыдан анықтау үшін пайдаланды.
Petite bourgeoisie (pətit(ə) buʁʒwazi, literally 'small bourgeoisie'; also anglicised as petty bourgeoisie) is a term that refers to a social class composed of semi autonomous peasants and small scale merchants. They are named as such because their politico economic ideological stance in times of stability is reflective of the proper haute bourgeoisie (high bourgeoisie or upper class). In regular times, the petite bourgeoisie seek to identify themselves with the haute bourgeoisie, whose bourgeois morality, conduct and lifestyle they aspire and strive to imitate. The term, which goes as far back as the Revolutionary period in France, if not earlier, is politico economic and addresses historical materialism. It originally denoted a sub stratum of the middle classes in the 18th and early 19th centuries of western Europe. In the mid 19th century, the German economist Karl Marx and other Marxist theorists used the term petite bourgeoisie to academically identify the socio economic stratum of the bourgeoisie that consists of small shopkeepers and self employed artisans.
Анықтама
Шағын буржуазия өмір сүру үшін еңбек күшін сатуға толық тәуелді пролетариат және лумпенпролетариат әлеуметтік топтарынан экономикалық тұрғыдан ерекшеленеді. Ол сондай-ақ өндіріс құралдарына иелік ететін және осылайша байлығының басым бөлігін пролетариат пен лумпенпролетариаттың еңбек күшін сатып алу арқылы табатын капиталистік сыныптың, яғни жоғары буржуазиядан да ерекшеленеді. Шағын буржуазия өкілдері басқалардың еңбегін сатып ала білсе де, жоғары буржуазиядан айырмашылығы, көбінесе өз қызметкерлерімен бірге жұмыс істейді. Мысалға, дүкен иелері, шеберлер және басқа да шағын кәсіпкерлерді келтіруге болады. Маркстің еңбектерінде шағын буржуазия анықталмаған, «Коммунистік манифест»те ғана «кіші капиталистер» деп аталады.
The petite bourgeoisie is economically distinct from the proletariat and the Lumpenproletariat social class strata who rely entirely on the sale of their labor power for survival. It is also distinct from the capitalist class haute bourgeoisie ('high' bourgeoisie), defined by owning the means of production and thus deriving most of their wealth from buying the labor power of the proletariat and Lumpenproletariat to work the means of production. Although members of the petite bourgeoisie can buy the labor of others, they typically work alongside their employees, unlike the haute bourgeoisie. Examples can include shopkeepers, artisans and other smaller scale entrepreneurs. The petite bourgeoisie is little defined in Marx's own work, with only the words 'smaller capitalists' used in The Communist Manifesto.
Фашизмдегі рөлі
Тарихи тұрғыдан алғанда, Карл Маркс шағын буржуазия экономикалық даму барысында жеңіліске ұшырайтынын болжаған. Осыған орай, Р. Дж. Б. Босворт бұл топтың фашизмнің саяси тірегі болғанын айтты, ол саяси нысанда олардың билікті жоғалтуына (экономикалық, саяси және әлеуметтік) жауап ретінде террористік шараларға баруды білдірді. Вильгельм Райх "Фашизмнің жаппай психологиясы" еңбегінде Германиядағы фашизмнің өрлеуіне шағын буржуазия мен орта таптың басты қолдау көрсеткенін атап өтті. Ол орта таптың патриархалдық отбасыға деген тәуелділігі (Райхтың пікірінше, шағын бизнес көбінесе әкесі басқаратын отбасылардың өзін-өзі қанаумен айналысатын кәсіпорындары болып табылады, ал оның моральдық принциптері отбасын экономикалық тұрғыдан осал жағдайда біріктіреді) және оның негізінде жатқан сексуалдық репрессиялар себепті саяси реакция ошағы болғанын мәлімдеді. Бұл тұжырымды тарихшы Ричард Пайпс жоққа шығарды. Ол нацистік партияның бастапқыда осы топқа ғана шектелгенімен, 1920 жылдардың соңында жұмысшылар партияға жаппай қосылып, 1934 жылға қарай партиядағы ең ірі кәсіби топқа айналғанын жазды.
Historically, Karl Marx predicted that the petite bourgeoisie was to lose in the course of economic development. Following this, R. J. B. Bosworth suggested that it was to become the political mainstay of fascism, which represented in political form a terroristic response to their inevitable loss of power (economic, political, and social) to the haute bourgeoisie. Wilhelm Reich also highlighted the principal support of the rise of fascism in Germany given by the petite bourgeoisie and middle class in The Mass Psychology of Fascism. He claimed that the middle classes were a hotbed for political reaction due to their reliance on the patriarchal family (according to Reich, small businesses are often self exploiting enterprises of families headed by the father, whose morality binds the family together in their somewhat precarious economic position) and the sexual repression that underlies it. This was disputed by historian Richard Pipes who wrote, in the case of the Nazi Party, that while at first limited to this group, by the end of the 1920s workers joined the party en masse and were the largest occupational group in the party by 1934.
Кіші буржуазияның әдеби қарастырылуы
Сорен Кьеркегор "шағын буржуазия – рухсыз[.] Шағын буржуаның әрқашан болатыны сияқты, қиялы жоқ, ол белгілі бір орбитада өмір сүреді, нәрселер қалай орын алатыны, не болуы мүмкін, әдетте не болады, ол немен айналысады – премьер-министр болсын немесе шарап құюшы болсын, маңызды емес. Осылайша шағын буржуа өзін және Құдайды жоғалтады". Оның пікірінше, шағын буржуазия – рухани бос кеңістіктің үлгісі, ол өзінің ішкі жандылығына емес, дүниелік нәрселерге артық көңіл бөлуден туындайды. Дегенмен, Кьеркегордың айыптауы шағын буржуазияның сыныптық талдауына емес, оның орта тап ортасында кең таралған дүниетанымын қабылдауына байланысты. Шындығында, әдебиетте де, мультфильмдерде де шағын буржуазияның көптеген бейнелері бар, олардың тым консервативті практикалық көрінісіне негізделген, бірақ 19 ғасырдағы шағын буржуазияның шындығы күрделірек болды. Сондай-ретінде, жазушылар шағын буржуазияның моралі мен мінез-құлқына қызығушылық танытып, оларды жағымсыз кейіпкерлер ретінде бейнеледі. Генрих Ибсеннің "Халық жауы" пьесасы оның тағы бір пьесасының сифилис туралы "әдепсіз" сілтеме жасағанына тікелей жауап ретінде жазылды және жалпы алғанда, оның туындылары сол кезеңнің моральдық нормаларын елемеуі үшін скандалды деп есептелді. Кейіннен, Бертольд Брехттің нацизмге деген қызығушылығы және марксистік саясаты оны шағын буржуазияның санасын зерттеуге итермеледі, және бұл қызығушылық оны өзінің барлық туындыларында шағын буржуазияны бірнеше рет бейнелеуге әкелді (олардың бірі тіпті "Шағын буржуазияның жеті өлімдік күнәлары" деп аталды). Джеймс Скотт "Анархизмге екі құттықтау: автономия, қадір-қасиет және мағыналы жұмыс және ойын туралы алты қарапайым эссе" кітабында шағын буржуазияның кейбір ерекшеліктерін сипаттауға арналған толық тарауды арнады. Біріншіден, ол марксистердің осы тапқа деген құрметсіздігін атап өтті, олардың саяси ұстанымының екіұштылығына байланысты. Ол сондай-ақ, бұл құрметсіздік немесе жек көрушілік позиция социалистік блоктың да, ірі капиталистік демократиялардың да қамтитынын атап өтті, себебі осы тапты бақылау, салық салу және полициялық қадағалау қиын. Бұл қиындық осы топтың күрделілігінен, әртүрлілігінен және қызметтерінің мобильділігінен туындайды. Ол шағын буржуазияның өркениетті тарихтың көп бөлігінде болғанын айтады. Ол сондай-ақ, тіпті осы тапқа жатпайтындар да, берілген автономия мен әлеуметтік мәртебеге байланысты, шағын мүлік иесі болуға белгілі бір дәрежеде ұмтылатынын мәлімдейді. Ол жоғалған жерді сақтап қалу және қалпына келтіруге деген ұмтылыс, ең радикалды теңдікшіл жаппай қозғалыстардың лейтмотиві болғанын жалғастырады. Ол шағын буржуазияның өнертабыс және инновация тұрғысынан маңызды экономикалық рөл атқаратынын айтады, мысал ретінде, әдетте ірі фирмалар сатып алатын идеяларды дамытатын бағдарламалық жасақтама стартаптарын келтіреді. Ол сондай-ақ шағын дүкен иелері бірнеше "ақысыз" әлеуметтік қызметтерді ұсынатынын атап өтті:
Søren Kierkegaard wrote that "the petty bourgeois is spiritless[.] Devoid of imagination, as the petty bourgeois always is, he lives within a certain orbit of trivial experiences as to how things come about, what is possible, what usually happens, no matter whether he is a tapster or a prime minister. This is the way the petty bourgeois has lost himself and God". According to him, the petite bourgeoisie exemplifies a spiritual emptiness that is rooted in an overemphasis on the worldly, rather than the inwardness of the self. However, Kierkegaard's indictment relies less on a class analysis of the petite bourgeoisie than on the perception of a worldview which was common in his middle class milieu. In fact, though there have been many depictions of the petite bourgeoisie in literature as well as in cartoons, based on an image of their overly conventional practicality, the realities of the petite bourgeoisie throughout the 19th century were more complex. All the same, writers have been concerned with petite bourgeois morality and behavior and have portrayed them as undesirable characters. Henrik Ibsen's An Enemy of the People was a play written in direct response to the reception of another one of his plays for making "indecent" references to syphilis and in general his work was considered scandalous in its disregard for the morality of the period. Later, Bertolt Brecht's concern with Nazism and his Marxist politics got him interested in exploring the petite bourgeois mind and this interest led him to represent the petite bourgeoisie repeatedly throughout his work (one was even titled The Seven Deadly Sins of the Petite Bourgeoisie). In his book Two Cheers for Anarchism: Six Easy Pieces on Autonomy, Dignity, and Meaningful Work and Play, James C. Scott dedicates an entire chapter to describing some features of the petite bourgeoisie. First, he points out the contempt of this class by Marxists due to the ambiguity of their political position. He further points out that this position of contempt or distaste encompasses both the socialist bloc and large capitalist democracies, due to the difficulty of monitoring, taxing and policing of this class. This difficulty results from the complexity, variety and mobility of activities taken on by this class. He points out the petite bourgeoisie has existed for most of civilized history. He also states that even those who are not part of the class have to some degree desired to become small property owners, due to the conferred autonomy and social standing. He continues that the desire to keep and restore lost land has been the leitmotif of most radically egalitarian mass movements. He argues that the petite bourgeoisie have an indispensable economic role in terms of invention and innovation, citing as an example software startups that develop ideas which are then usually bought by larger firms. He also points out that small shopkeepers provide several "unpaid" social services such as: