Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық еврей-американдық заңгер, қоғамдық белсенді
Polish Jewish American lawyer, activist
Абрахам Генри Фоксман (1 мамыр 1940 жылы туған) – американдық заңгер және қоғамдық белсенді. Ол 1987 жылдан 2015 жылға дейін Жамандауға қарсы лиганың (ADL) ұлттық директоры қызметін атқарды және қазіргі уақытта Лиганың зейнеткер ұлттық директоры болып табылады. 2016 жылдан 2021 жылға дейін Нью-Йорктегі Еврей мұрасы мұражайының қамқоршылар кеңесі төрағасының орынбасары болып, антисемитизмге қарсы күш-жігерін жетекшілік етті.
Abraham Henry Foxman (born May 1, 1940) is an American lawyer and activist. He served as the national director of the Anti Defamation League (ADL) from 1987 to 2015, and is currently the League's national director emeritus. From 2016 to 2021 he served as vice chair of the board of trustees at the Museum of Jewish Heritage in New York City in order to lead its efforts on antisemitism.
Ерте өмір
Жалғыз ұлы Фоксман Баранович қаласында Совет Одағы Молотов-Риббентроп келісімі бойынша қаланы Польшадан алып, оны Белорусь Кеңес Социалистік Республикасына қосып алғаннан кейін бірнеше ай өткен соң дүниеге келді. Қазір бұл қала Беларусь құрамында. Фоксманның ата-анасы Хелен мен Джозеф Фоксман – поляк еврейлері болған. Оны қорғау мақсатында, 1941 жылы немістер геттоға кіруге бұйырғанда Фоксманның ата-анасы оны католик поляк Бронислава Курпиге тәрбиеге берді. Фоксман католик шіркеуінде христиан дініне шомылдырылып, Генрик Станислав Курпи деген поляк христиандық есім алып, 1944 жылы ата-анасына қайтарылғанға дейін Вильнюсте католик болып өсті.
Foxman, an only son, was born in Baranovichi just months after the Soviet Union took the town from Poland in the Molotov–Ribbentrop Pact and incorporated it into the Byelorussian Soviet Socialist Republic. The town is now in Belarus. Foxman's parents, Helen and Joseph Foxman, were Polish Jews. To protect him, Foxman's parents left him with his nanny, Bronisława Kurpi, a Catholic Pole, when they were ordered by the Germans to enter a ghetto in 1941. Foxman was baptized into Christianity by the Catholic Church, given the Polish Christian name of Henryk Stanisław Kurpi, and raised as a Catholic in Vilnius until he was returned to his parents in 1944.
Білім және мансап
Фоксман 1950 жылы ата-анасымен бірге АҚШ-қа көшіп келді. Ол Нью-Йорк қалалық колледжінде ADL халықаралық қатынастар бөлімінде саяси ғылымдар бакалавры дәрежесін алды. Фоксман 2002 жылдың 18 сәуірінде Нью-Джерсидегі Рамапо колледжінің Холокост және геноцидті зерттеу орталығынан Рауль Валленберг атындағы гуманитарлық көшбасшылық сыйлығымен марапатталды. 2006 жылдың 16 қазанында Франция президенті Жак Ширак Фоксманды Ардагерлер орденінің рыцары атағымен құрметтеді. Бұл Францияның ең жоғары азаматтық наградасы болып табылады. 2008 жылдың 22 мамырында өткен салтанатты шарада Йешива университетінің президенті Ричард Джоэл Фоксманға Йешива университетінің құрметті докторлық дәрежесін табыс етті. Бұдан бөлек, АҚШ президенті Джордж Буш Фоксманды 2008 жылдың мамыр айында Израильдің 60 жылдығын тойлау үшін Иерусалимге сапары кезіндегі құрметті делегация құрамына енгізді.
Foxman immigrated to the United States in 1950 with his parents. He earned a Bachelor of Arts degree in political science from the City College of New York in the ADL's international affairs division. Foxman won the Raoul Wallenberg Humanitarian Leadership Award on April 18, 2002, from the Center for Holocaust and Genocide Studies at Ramapo College of New Jersey. On October 16, 2006, Foxman was named a Knight of the Legion of Honor by French President Jacques Chirac. This award is France's highest civilian honor. During a May 22, 2008, ceremony, Foxman was awarded an honorary doctoral degree from Yeshiva University by Richard Joel, the then president of Yeshiva University. Additionally, American President George W. Bush appointed Foxman to serve on the Honorary Delegation to accompany him to Jerusalem for the celebration of the 60th anniversary of Israel in May 2008.
Гейлердің құқықтарын қолдау
Америкадағы гомосексуалдардың құқықтарын қолдауы Фоксманды көптеген ортодоксал яһудилермен қарым-қатынастың ушығуына алып келді. Мысалы, ол 2000 жылы Жоғарғы соттың «Бойскауттар Америкасы» Дэйл ісі бойынша шығарған шешіміне қарсылық білдірді – бұл істе «Жоғарғы соттың гомосексуалды скаут жетекшісін оның сексуалдық бағдарына байланысты «Бойскауттар Америкасынан» шығаруға құқығы бар екенін мәлімдеген». Хабарламада былай делінген: «Яһуди қауымдастығының ішінде ортодоксал топтар азаматтық ұйымдарға өздерінің идеологиясын анықтауға мүмкіндік беру керек деп, бұл шешімді қолдады, бірақ көптеген еврей ұйымдары оны кемсітушілікке қолдау көрсету деп айыптады». Бір жыл өткен соң жарияланған хабарламада «Антидиффамация лигасының ұлттық директоры Абрахам Фоксман және ұлттық төрағасы Говард Берковиц сол кездегі мәлімдемесінде: «Біз 2000 жылы Жоғарғы соттың мұндай шешім қабылдағанына таң қалдық. Бұл шешім, егер ұйым гомосексуализмге қарсы позицияны жарияласа, американдық гейлер мен лесбияндарды кемсітуге құқылы екенін тиімді түрде көрсетеді» деді».
Foxman's support for gay rights in America has placed him at odds with many Orthodox Jews. For example, he protested the 2000 ruling by the Supreme Court in Boy Scouts of America v. Dale—a case in which "the Supreme Court ruled that the Boy Scouts of America could exclude a gay scoutmaster because of his sexual orientation." It was report that, "Within the Jewish community, Orthodox groups supported the ruling, saying civic organizations should be empowered to determine their own message but most Jewish organizations condemned it as endorsing discrimination." According to a report published a year later, "the Anti Defamation League's national director, Abraham Foxman, and its national chairman, Howard Berkowitz, said in a statement at the time: 'We are stunned that in the year 2000, the Supreme Court could issue such a decision. This decision effectively states that as long as an organization avows an anti homosexual position, it is free to discriminate against gay and lesbian Americans.'"
Мел Гибсонның сын-пікірлері
Фоксман 2004 жылы шыққан "Христос құмарлығы" фильміне және оның режиссері Мел Гибсонға қарсылығы үшін еврей және еврей емес азаматтар тарапынан сынға ұшырады. 2003 жылдың қыркүйегінде, фильм шығар алдындағы дау кезінде Фоксман Гибсонды "антисемит бейнесі" деп атады. Келесі күні ол: "Мен оның антисемит екенін айтуға дайын емеспін", бірақ Гибсон "антисемиттік деп сипаттауға болатын көзқарастарды ұстанады" деді. 2003 жылдың қарашасында Фоксман Гибсон туралы: "Менің ойымша, ол антисемиттік көзқарастармен жұққан, өте жұққан" деді. Фоксман 2006 жылы мас күйде көлік жүргізу кезінде ұсталған кезде Гибсонның кешірім сұрауына алғашқы реакциясы және сол күні болған Сиэтл еврей қауымдастығының оқиғасына екінші орын бергені үшін де сынға ұшырады. Фоксман Гибсонның екінші кешірім сұрауын қабылдады, бірақ 2008 жылы оны әлі де айыптады: "Өзінің шарықтану кезінде ол Голливудта бірінші болды, ең ізделісті жұлдыз, халықтың таңдауы, икона. Содан кейін ол өзін антисемит ретінде көрсетті, және бүгін ол қайда екенін қараңыз. Міне, Американың сұлулығы осында". Фоксман "Христос құмарлығы" үшін Гибсонды айыптауды жалғастырды, 2008 жылы: "Ол фильмде, біздің өмірімізде құдай өлтіруге сенуге мүмкіндік берді. Мел Гибсон бүгін қайда? Ол өзінің фильмін түсірді, бір күні ол өзін американ халқына танытты. Ол енді икона емес".
Foxman has received criticism from Jewish and non Jewish quarters for his antagonist approach to the 2004 film The Passion of the Christ and its director, Mel Gibson. In September 2003, during the pre release controversy, Foxman called Gibson "the portrait of an anti Semite". The next day he said, "I'm not ready to say he's an anti Semite", but that Gibson "entertains views that can only be described as anti Semitic". In November 2003, Foxman said of Gibson, "I think he's infected, seriously infected, with some very, very serious anti Semitic views." Foxman was also criticized for his initial response to Gibson's apology for his behavior during his 2006 DUI arrest, and for giving second billing to the Seattle Jewish Federation shooting that occurred on the same day. Foxman accepted Gibson's second apology, although he continued to censure Gibson publicly, saying in 2008, "In his heyday, he was No. 1 in Hollywood, the most sought after star, the people's choice, the icon. Then he revealed himself as an anti Semite, and look where he is today. That's the beauty of America." Foxman continued to condemn Gibson for The Passion of the Christ, saying in 2008, "What he was doing was giving credibility, on film, in our lifetime, to deicide. Where is Mel Gibson today? He did his movie, and one day, he revealed himself to the American people. He's no icon anymore."
Армян геноцидін мойындаған Конгресс қарарына қарсылық
2007 жылдың шілдесінде Фоксман армян геноцидін мойындаған конгресс қарарына қарсылық білдірді. "Менің ойымша, конгресс әрекеті бұл мәселені келісуге көмектеспейді. Резолюция бір жақты ұстанымды білдіреді, ол үкім шығаруға жатады", - деді Фоксман Jewish Telegraphic Agency агенттігіне берген мәлімдемесінде. "Түріктер мен армян өзінің тарихын қайта қарастыруы керек. Еврей қауымы да, АҚШ Конгресі де сол тарихты бағалауға құқылы емес." Шығыс Массачусетс Армян Ұлттық Комитетінің төрағасы Шаристан Мелконян The Boston Globe газетімен сұхбатында Фоксманды "геноцидті жоққа шығару" әрекеттерінде айыптады. Жаңа Англияның бірнеше қауымдастықтары, жауап ретінде, ADL ұйымдастырған "Зұлымдыққа орын жоқ" бағдарламасымен байланысты үзуге мәлімдеді. 2007 жылдың тамызында Фоксман Анти-Дифамация Лигасының позициясын жария түрде растады: "[Осман үкіметінің] әрекеттерінің салдары шын мәнінде геноцидке тең болды", бірақ АҚШ Конгресінің осы тарихи оқиғаны мойындауы қажет емес және тиімді болмайды. Ол әрі жалғастырды: "Біз Конгресс қарарының мұндай мәселелерде нәтижесіз болып, түріктер мен армян халқы арасындағы келісімді ынталандырмайтынына сенімдіміз. Біз болашақта 'геноцид' терминін қолданудан тартынбаймыз." Фоксман сондай-ақ Түркияның премьер-министрі Режеп Тайып Ердоғанға хат жолдап, оның позициясы Түркия үкіметі үшін тудырған қиындықтарға өкініш білдірді: "Біз Түркия халқы мен оның басшыларын қиын жағдайға салуды ниет етпедік."
In July 2007, Foxman opposed a congressional resolution recognizing the Armenian genocide. "I don't think congressional action will help reconcile the issue. The resolution takes a position; it comes to a judgement", said Foxman in a statement issued to the Jewish Telegraphic Agency. "The Turks and Armenians need to revisit their past. The Jewish community shouldn't be the arbiter of that history, nor should the U. S. Congress." Sharistan Melkonian, chairwoman of the Armenian National Committee of Eastern Massachusetts, accused Foxman of engaging in "genocide denial" in an interview with The Boston Globe. Various New England communities threatened to sever ties with the ADL sponsored "No Place for Hate" program in response. In August 2007, Foxman publicly affirmed the position of the Anti Defamation League, "that the consequences of [the Ottoman government's] actions were indeed tantamount to genocide", but that a United States Congressional recognition of this history was unnecessary, and not helpful. He went on to state, "We continue to firmly believe that a Congressional Resolution on such matters is a counterproductive diversion and will not foster reconciliation between Turks and Armenians. We will not hesitate to apply the term 'genocide' in the future." Foxman additionally sent a letter to Turkish Prime Minister Recep Tayyip Erdogan expressing regret over the difficulty his position caused for the government of Turkey: "We had no intention to put the Turkish people or its leaders in a difficult position."
Паркка қарсылық51
Фоксман Дүниежүзілік сауда орталығы орнына жақын орналасқан Park51 исламдық қоғамдық орталығына қарсылық білдірді. ADL-дің Хьюберт Х. Хамфри Бірінші түзету бостандықтары сыйлығының иегері Фарид Закария, сыйлықты және оның 10 000 долларлық сыйақысын қайтарды, себебі ол "өзінің адал ниетімен осы сыйлықты немесе онымен бірге келген сыйақыны сақтай алмайтынын" мәлімдеді. Зәкәрия "ADL-ді өз шешімін қайта қарауға шақырды".
Foxman opposed the Park51 Islamic community center near the World Trade Center site. Fareed Zakaria, a recipient of ADL's Hubert H. Humphrey First Amendment Freedoms Prize, returned the prize and its $10,000 honorarium, saying that he "cannot in good conscience hold onto the award or the honorarium that came with it". Zakaria has "urged the ADL to reverse its decision".
Фильмдер
Жамандау (2009): Кинорежиссер Йоав Шамир осы деректі фильмде антисемитизм тақырыбында Жамандауға қарсы лиганың директоры Абрахам Фоксманды бейнелейді.
Defamation (2009): Filmmaker Yoav Shamir profiles Anti Defamation League director Abraham Foxman in this documentary about anti Semitism.