Кіріспе
Ресейлік жазушы (туған 1968) Сергей Васильевич Лукьяненко (Серге́й Васи́льевич Лукья́ненко,; туылған 11 сәуір 1968) – орыс тілінде жазатын ғылыми-фантастика және фэнтези жанрындағы жазушы. Оның туындылары көбінесе қарқынды оқиғаларға толы, сонымен қатар күшті болумен қатар адамгершілікті сақтаудың моральдық мәселесін қамтиды. Оның кейбір шығармалары фильмдерге бейімделген, олардың сценарийлерін өзі жазған.
Sergei Vasilyevich Lukyanenko (Серге́й Васи́льевич Лукья́ненко, ; born 11 April 1968) is a Russian science fiction and fantasy author, writing in Russian. His works often feature intense action packed plots, interwoven with the moral dilemma of keeping one's humanity while being strong. Some of his works have been adapted into film productions, for which he wrote the screenplays.
Өмірбаян
Лукьяненко Кеңес Одағының бір бөлігі болған Қазақстанның Қаратау қаласында дүниеге келген. Мектепті бітіргеннен кейін Алматыға көшіп, 1986 жылы Алматы мемлекеттік медицина институтына психотерапия мамандығы бойынша түсті. Ол студент кезінде жазумен айналысып, 1992 жылы осы қызметтен ақша табуды бастады. Осы кезеңде ол ресейлік фандомның белсенді мүшесі болды, Кеңес Одағының түкпір-түкпіріндегі конвенттерге және семинарларға қатысты. 1996 жылы Мәскеуге көшіп, қазір де сонда тұрады.
Атау транслитерациясы
Лукьяненко есімі оның ресми сайтының ағылшын тіліндегі нұсқасында Сергей Лукьяненко деп латын әрпімен жазылған. Сергей Лукьяненко деп жазылатын басқа да варианттар кездеседі.
Алғашқы жылдар
Лукьяненко 1980 жылдардың ортасында жазуға кірісті, ал оның алғашқы жарияланымы – "Құқық бұзу" ("Жаман жау қайда тығындалған", одан бұрын жазылған, бірақ кейін жарық көрген) әңгімесі 1988 жылы жарыққа шықты.
Кеңес Одағы тарағаннан кейін
Кеңес Одағының тарағаннан кейін және нарықтық экономикаға өтуден соң, ресейлік авторлар енді еркін баспа жүйесінің бұрын таныс емес жағдайларымен күресуге тура келді. Бірақ Лукьяненко қалғандарға қарағанда жақсырақ жағдайға түсті, өйткені ол Ресей ғылыми-фантастикалық ортасында белгілі бір дәрежеде танымал болған. Қазақстаннан Мәскеуге көшкеннен кейін, ол жазуын жалғастырды, енді жиі түрлі әдеби тәжірибелерге белінеді – мысалы, діни тақырыптағы балама тарихтан тұратын «Аспан іздеушілері» дилогиясында, ол тілдік стильдеумен тәжірибе жасады.
Жетістік
"Түнгі күзет" романы Лукьяненконың фантастика жанрына қайта оралуын белгіледі. Осы кітап негізінде түсірілген 2004 жылғы "Түнгі күзет" (Ночной дозор) фильмі "алғашқы орыс блокбастері" деп есептелді. Фильм Ресейде 16 миллион доллардан астам қаржы тапты, ол сол кездегі кассалық рекорд болатын. АҚШ-та фильмнің нұсқасын Fox Searchlight компаниясы көрсетті. "Күндізгі күзет" (Dnevnoy dozor) фильмі 2006 жылдың 1 қаңтарында Ресейде, ал 2007 жылдың 1 маусымында АҚШ-та шықты. Ол "Күзет" сериясының бірнеше жалғасын да жариялады.
Шетелдік релиздер
2006 жылға дейін Лукьяненконың шығармаларының салыстырмалы түрде аз бөлігі Ресейден тыс елдерде, көбінесе Ресей әдебиетімен дәстүрлі байланысы бар Балтық елдері, Болгария және Польшада жарияланды. Ағылшын тілінде коммерциялық тұрғыда жарық көргендері одан да сирек болды. Бірақ фильмдердің сәтті болуы жағдайды өзгертіп, Эндрю Бромфилд аударған "Night Watch" 2006 жылдың шілдесінде, "Day Watch" 2007 жылдың қаңтарында, ал "Twilight Watch" 2007 жылдың шілдесінде ағылшын тілінде жарық көрді.
Әдебиеттік талдау
Лукьяненко өзінің шығармашылығына Роберт А. Хайнлайн, Стругацкий ағайындары және Владислав Крапивиннің әсері зор болғанын айтты, сондай-ақ ол Стругацкий ағайындарының әдеби жалғасы ретінде есте қалуды үміттенеді. Кітаптары көбінесе қиын жағдайлардағы әлемдерде болғанымен, Лукьяненко – гуманистік көзқарастағы жазушы, және осы тұрғыдан ол Стругацкий ағайындарының жолын қуады деп санайды.
Саясаттағы ұстаным
Лукьяненко авторлық құқықты қорғаудың, яғни авторлық құқық бұзушылыққа қарсы қатал шаралардың, ресейлік оқырмандар арасында дәстүрлі түрде кең таралған жақтаушысы ретінде танымал. 2013 жылы «Интернеттегі авторлық құқық қорғау» атты түрлі авторлар мен бизнесмендердің үлкен кездесуінде ол «өзінің соңғы кітабының барлық жүктемелерінің тек 1%-ы ғана заңды түрде жүктелген» деп шағымданды. Лукьяненко LiveJournal желісінде жеке және қоғамдық ақпаратты, сондай-ақ жазылып жатқан кітабының үзінділерін жариялайтын блог жүргізді. Өзінің веб-сайты мен блогында Лукьяненко ресейлік жетім балаларды, әсіресе американдықтардың халықаралық деңгейде асырап алуына қарсы пікір білдірді. Оның алғашқы блогы 2008 жылдың 11 шілдесінде оқырмандармен осы мәселе бойынша туындаған келіспеушіліктерден кейін жабылды. Бірнеше күннен кейін ол тағы бір блог ашып, қатаң модерация саясатын ұсынды. Лукьяненко АҚШ-тың Магнитский заңына жауап ретінде Ресейден бала асырап алуға тыйым салатын Дима Яковлев заңын қолдады. Лукьяненко 2013 жылғы Евромайдан қозғалысын айыптап, оның нәтижесінде «мәжбүрлі украиндандыру болады, бұл «мәжбүрлі жыныс алмасу сияқты қылмыс» деді. Өзінің де түбі украин болған Лукьяненко, Евромайданды қолдаған авторларды олардың кітаптарының Ресейде жариялануына жол бермеу үшін бар күшін салатынын мәлімдеді. Сондай-ақ ол кітаптарын украин тіліне аударуға тыйым салды. 2014 жылдың наурызында Ресей Федерациясының Қырымды аннексиялауына қуанды. 2014 жылдың ақпан айында Лукьяненко Копенгаген зообағында жирафты өлтіргені үшін Данияға бойкот жариялады. 2022 жылдың 28 ақпанында Лукьяненко төрт күн бұрын басталған Ресейдің Украинаға әскери шабуылын қолдайтын бірнеше авторлармен бірге ашық хатқа қол қойды. Хатта НАТО-ның «Ресейді жоюдың құпия жоспарлары», Батыс елдерінің «нацистерді қабылдауы» туралы айыптаулар айтылып, 2014 жылғы Қырымдағы мәртебе туралы референдум заңды және «еркін» деп танылды, сондай-ақ Ресейдің басып кіруі «Еуропаға бейбітшілік әкелуді» мақсат ететіні айтылды. 2022 жылдың 3 қыркүйегінде Chicon 8 шарасында Дүниежүзілік ғылыми-фантастикалық қоғам Лукьяненконың басып кіруді қолдайтын көзқарасын айыптап, оны 2023 жылы Чэндуде өтетін Worldcon-да құрметті қонақ ретінде шақырудан бас тарту туралы қаулы қабылдады. 2022 жылдың қазан айының соңында Лукьяненко RT телеарнасында Антон Красовскийдің шоуына қонақ ретінде қатысты, онда Красовский ресейлік сарбаздардың украин азаматтарын зорлағанын мазақтап, украин балаларын суға батырып немесе тірідей өртеп, елдің қалған бөлігін атуға шақырды. «Кімде-кім Мәскеу оларды басып алды десе, оларды өзенге лақтырып, күшті ағысқа тапсыр, үйлерге тығып, өртеп жібер» деді. Ресей Украинаны қалай аннексиялай алады деген сұраққа, бұл Ресей билігі астында өмір сүргісі келмейтін көптеген адамдарды қосуды білдіреді, Красовский: «Олай болса, біз оларды атып жібереміз» деп ұсынды. Шоудан кейін Лукьяненко Красовскийдің мәлімдемесін айыптайтын мәлімдеме жасады.
Марапаттар
Жыл Сыйлық беруші Сыйлық 1993 "Aelita" "Жұлдыз сыйлығы" "Атомный сон" повесі үшін (Ядролық арман) 1995 "Interpresscon" "Interpresscon сыйлығы" "Fugu v mundire – Poached fugu" әңгімесі үшін (Улы фугу – Батқан фугу) "Sibcon" "Руматаның қылышы" сыйлығы "Forty islands Knights" романы үшін (Қырық аралдың рыцарьлары) 1996 "Interpresscon" "Interpresscon сыйлығы" "Servant" повесі үшін (Қызметші) 1997 "Stranger" "Руматаның қылышы" сыйлығы "Imperiors of Illusions" дилогиясы үшін (Иллюзиялар императорлары) 1998 "SF Forum" "Sigma F" сыйлығы "Autumn Visits" романы үшін (Күзет сапарлары) "Zilantkon" "Үлкен Зилант" сыйлығы "Labyrinth of Reflections" романы үшін (Көріністер лабиринты) 1999 "Aelita" "Aelita" сыйлығы ғылыми-фантастика жанрындағы жалпы жетістіктері үшін "Stranger" "Stranger" сыйлығы "Major form" номинациясында "Night Watch" романы үшін (Түн күзетшісі) "Star Bridge" "Silver Kladutsey" сыйлығы "Serials and sequels" номинациясында "False Mirrors" романы үшін (Жалған айналар) "Star Bridge" "Silver Kladutsey" сыйлығы "Major form" номинациясында "Night Watch" романы үшін (Түн күзетшісі) 2000 "Interpresscon" "Interpresscon" сыйлығы "Major form" номинациясында "False Mirrors" романы үшін (Жалған айналар) Арнайы сыйлық "Юрий Семецкийдің ең жақсы әдеби қылмысы" "Genome" романы үшін (Геном) "Star Bridge" "Gold Kladutsey" сыйлығы "Serials and sequels" номинациясында "Day Watch" романы үшін (Күндізгі күзетшісі) Арнайы сыйлық "Харьков институтының бұрандалары" сыйлығынан ғылыми-фантастикадағы еңбегі үшін 2001 "Russcon" "Gold Russcon" сыйлығы "Day Watch" романы үшін (Күндізгі күзетшісі) "Interpresscon" "Russian S. F." сыйлығы "Seekers of the Sky" дилогиясы үшін (Аспан іздеушілері) "Lituanikon" "Шет елдік автордың ең жақсы романы" номинациясында 1-орын "Star Bridge" "Silver Kladutsey" сыйлығы "Serials and sequels" номинациясында "Morning Nears" романы үшін (Таң жақындап келеді) "Stranger" "Stranger" сыйлығы "Minor form" номинациясында "Evening conference with Mr Separate Deputy" әңгімесі үшін (Жеке орынбасар мырзамен кешкі кеңес) 2002 "Ruscon" "Alisa" сыйлығы "Dances in the Snow" романы үшін (Қарда билеу) "Interpresscon" "Interpresscon" сыйлығы "Minor form" номинациясында "From fate" әңгімесі үшін (Тағдырдан) 2003 "Ruscon" "Gold russcon" сыйлығы "Spectrum" романы үшін (Спектр) "Ruscon" "Silver russcon" сыйлығы "Frontier time" әңгімесі үшін (Шекаралық уақыт) "Kiyvcon" "Big Urania" сыйлығы "Spectrum" романы үшін (Спектр) "SF Forum" "Sigma F" сыйлығы "Spectrum" романы үшін (Спектр) "Interpresscon" "Bronze snail" сыйлығы "Major form" номинациясында "Spectrum" романы үшін (Спектр) "Interpresscon" "Interpresscon" сыйлығы "Major form" номинациясында "Spectrum" романы үшін (Спектр) "EuroCon 2003" Сергей Лукьяненко Еуропаның ең жақсы авторы деп танылды "Star Bridge" "Gold Kladutsey" сыйлығы "Major form" номинациясында "Spectrum" романы үшін (Спектр) 2004 "Star Bridge" "Gold Kladutsey" сыйлығы "Serials and sequels" номинациясында "Twilight Watch" романы үшін (Кешкі күзетшісі) 2005 "Ruscon" "Жылдың ғылыми-фантастика жазушысы" 2008 "Kurd Lasswitz Preis" "Spectrum" романы үшін шетелдік роман 2010 "Phantastik Preis" "Knights of Forty Islands" романы үшін шетелдік роман (Қырық аралдың рыцарьлары)