Қанжар – қалың жүзді, ұшты қанжар. Шотландия тарихында теңіз шайқастарында офицерлердің және таулықтардың жеке қаруы болған. Этимологиясы да қарастырылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ілгек пышақ
Thrusting dagger
Ілгек пышақ – ұзын жүзді, ұшты пышақ. Тарихи тұрғыдан алғанда, ол атын «Highland dirk» (шотланд тілінде «dearg») аталымынан алған, ол желкенді кезеңде теңіздегі қолға-қол соғыста офицерлердің жеке қаруы және Шотландия таулы аймағының тұрғындарының (Highlanders) жеке қаруы болған. Бұл сонымен қатар, Шотландия таулы кландарының дәстүрлі қаруы болды, ал кейіннен 1725-1800 жылдар аралығында Шотландия таулы полктерінің офицерлері, сыбызғышылары және барабаншылары қолданды.
A dirk is a long bladed thrusting dagger. Historically, it gained its name from the Highland dirk (Scottish Gaelic dearg) where it was a personal weapon of officers engaged in naval hand to hand combat during the Age of Sail as well as the personal sidearm of Highlanders. It was also the traditional sidearm of the Highland Clansman and later used by the officers, pipers, and drummers of Scottish Highland regiments around 1725 to 1800
Этимология
Бұл термин ерте заманауи дәуірде Шотландиямен байланысты, шамамен 1600 жылдан бері кездеседі. 17 ғасырда термин "дорк" немесе "дирк" деп жазылған, бұл даниялық, голландтық және шведтік "долк", сондай-ақ неміс тіліндегі "дольх", "тольх"; батыс славян тіліндегі "Тиллич" сөздерімен байланысты деп есептеледі. Нақты этимологиясы белгісіз. Қазіргі заманғы "дирк" жазуы, мүмкін, Сэмюэл Джонсонның 1755 жылғы сөздігінің әсерінен туған. Бұл термин "қанжар" деген мағынада да қолданылады, әсіресе Оксборо қанжары сияқты тарихқа дейінгі қанжарлар туралы сөз келгенде.
The term is associated with Scotland in the Early Modern Era, being attested from about 1600. The term was spelled dork or dirk during the 17th century, presumed related to the Danish, Dutch and Swedish dolk, and the German dolch, tolch; from a West Slavic Tillich. The exact etymology is unclear. The modern spelling dirk is probably due to Samuel Johnson's 1755 Dictionary. The term is also used for "dagger" generically, especially in the context of prehistoric daggers such as the Oxborough dirk.
Биік таулық дирк
Шотланд диркі (сонымен қатар "Highland dirk", шотланд гаэль: biodag) – Шотландияның жоғарғы жерлеріндегі катерандардың (жауынгерлердің) символдық дәстүрлі және салтанатты қаруы ретінде шотландтық жоғарғы жерлеріндегі полк офицерлері, сыбызғышылары мен барабаншылары киеді. Шотланд диркінің қару ретінде дамуы теңіздік диркінен тәуелсіз; ол 16 ғасырдағы баллок немесе рондель пышағының заманауи жалғасы. Дәстүрлі шотланд диркі 16 ғасырда пайда болған, бірақ барлық ортағасырлық қоғамдар сияқты, таулы аймақ тұрғындарына күнделікті қолдану үшін пышақ қажет болды. Дирк – таулы аймақ адамының құрметінің символы болды, және олар қасиетті деп саналған болатқа ант берді. Дирктің Таулы жерлер мәдениетіндегі маңыздылығы төменде көрсетілген:
The Scottish dirk (also "Highland dirk", Scottish Gaelic: biodag), as a symbolic traditional and ceremonial weapon of the Highland Cathairean (cateran or warrior), is worn by officers, pipers and drummers of Scottish Highland regiments. The development of the Scottish dirk as a weapon is unrelated to that of the naval dirk; it is a modern continuation of the 16th century ballock or rondel dagger. The traditional Scottish dirk is a probable development from the 16th century but like all medieval societies, the Highlander needed a knife for everyday use. The dirk became symbolic of a Highland man’s honour and oaths were sworn on the steel which was believed to be holy. The following highlights the importance of the dirk in Highland culture:
Дирк Таулы жерлер мәдениеті мен тарихында ерекше орын алады. Көптеген шотландтар Highland әскери көтерілістерін басуға бағытталған қарусыздандыру актілерінен кейін семсер сатып алуға шамасы келмеді, бірақ әрбір ер адам дерлік дирк алып жүрді және оны өзімен бірге әрқашан тасыды! Егер Жапонияда катана самурайдың жаны болса, Шотландияда дирк – тайпалықтардың жүрегі болды. Көптеген жауынгерлік мәдениеттерде антты семсерге берген. Алайда, гэлдердің арасында, гейстің күшімен (антты бұзғаны үшін табиғаттан тыс жазаларды қамтитын) байланысты анттар берілді. Ағылшыздар бұл туралы білгендіктен, Каллоденнен кейін бұл әдетті жоғарғы жерліктерге қарсы қолданды: 1747 жылы жоғарғы жерлік киімге тыйым салынғанда, оқи білмейтін және антқа қол қоя алмайтын гэлдер "ирланд (шотланд гаэль) тілінде және олардың дирктерінің қасиетті темірінде" ауызша ант беруге міндетті болды, ешқандай қару, семсер немесе тапанша ұстамауға немесе тартан киюге: "Егер мен мұны істесем, менің ісімде, отбасымда және меншігімде қарғыс болсын, мен қорқақ ретінде шайқаста өлтіріліп, жат жерде, ата-бабаларым мен туыстарымның қабірінен алыс жерленбеймін; егер мен антты бұзсам, осылардың бәрі маған тисін". Заңсыздық кезінде тек британдық полктегі қызмет ғана жоғарғы жерліктерге дәстүрлі қаруларын және киімдерін киюге рұқсат берді. 1757 жылы құрылған 78-Фрейзерлік полкі толық жоғарғы жерлік киім үлгісін киді; олардың жабдықтарын 1780 жылы генерал-майор Джеймс Стюарт "мушкет пен кең семсер, сонымен қатар көптеген сарбаздар өз қаражатынан дирк қосты" деп сипаттады. 1979 жылға дейін жазылған ауызша дәстүрлерде және барлық жазбаларда айтылғандай, болаттың қабылданатын "қасиеттілігі" халықтық сенімдерден туындаған болуы мүмкін. Бұл бастаулар көбінесе германдық болатты жасаудағы "сиқырға" байланыстырылады. Осы себепті таулы аймақ тұрғындары Золинген болаттан жасалған жарақтарды құрметтеген. Шотланд диркінің қазіргі заманғы рәсімдік қаруға айналуы 19 ғасырда болды. Тұтқаның пішіні тарихи цилиндрлі пішінен қарақшыны бейнелейтін пішінге дейін өзгерді. 1800 жылдан кейін күміспен әшекейленген әсем арматуралар танымал болды. Қазіргі шотланд дирктердің тұтқалары көбінесе қара ағаштан, мысалы, балқыған еменнен немесе эбондан жасалған. Тұтқалар мен қынаптар көбінесе күміспен әшекейленген және карнигор тастарымен әшекейленген. Жарақтың ұзындығы өлшенеді және кескіш емес артқы жиегінде "жиппинг" деп аталатын сәндік ою-өрнектер бар. Киген кезде дирк әдетте "қақа" деп аталатын былғары белбеуден ілінеді, бұл кең былғары белбеу, үлкен, әдетте әшекейлі тоқасы бар, ол белге киілетін және киілтпен бірге тағылады. Көптеген шотланд дирктерде қынаптың алдыңғы жағындағы бөліктерге сыятын кішкентай пышақ пен шанышқы болады, ал кішкентай пышақ – sgian dubh – киілт киген кезде жоғарыдан ішке тығылады.
The dirk occupies a unique niche in Highland culture and history. Many Highland Scots were too cash poor to buy a sword, following the Disarming Acts enacted to erode Highland martial insurrections but virtually every male carried a dirk—and carried it everywhere! If in Japan the katana was the soul of the Samurai, in Scotland the dirk was the heart of the Highlander. In many warrior cultures oaths were sworn on one's sword. Among the Gael, however, binding oaths with the force of a geas (involving dire supernatural penalties for breaking such an oath) were sworn on one's dirk. The English, aware of this, used the custom against the Highlanders after Culloden: When Highland dress was prohibited in 1747 those Gael who could not read or sign an oath were required to swear a verbal oath, "in the Irish (Scots Gaelic) tongue and upon the holy iron of their dirks", not to possess any gun, sword, or pistol, or to use tartan: " and if I do so may I be cursed in my undertakings, family and property, may I be killed in battle as a coward, and lie without burial in a strange land, far from the graves of my forefathers and kindred; may all this come across me if I break my oath." During the period of proscription, only service in a British regiment permitted Highlanders to bear their traditional arms and dress. The 78th Fraser Highlanders, raised in 1757, wore full highland dress uniform; their equipment was described by Major General James Stewart in 1780 as including a "musket and broadsword, to which many soldiers added the dirk at their own expense." As is well documented in the oral traditions and in almost every title written prior to 1979, the perceived "holiness" of the steel is likely to have originated in folk superstitions. These origins are often ascribed to "magic" in the forging of Germanic steel. For this reason, it is established that Highlanders retained reverence for blades forged from Solingen steel. The modern development of the Scottish dirk into a ceremonial weapon occurred during the 19th century. The shape of the grip developed from the historical more cylindrical form to a shape intended to represent the thistle. Fancier fittings, often of silver, became popular shortly after 1800. The hilts of modern Scottish dirks are often carved from dark colored wood such as bog oak or ebony. Hilts and scabbards are often lavishly decorated with silver mounts and have pommels set with cairngorm stones. The blades measure in length and are single edged with decorative file work known as "jimping" on the unsharpened back edge of the blade. When worn, the dirk normally hangs by a leather strap known as a "frog" from a dirk belt, which is a wide leather belt having a large, usually ornate buckle, that is worn around the waist with a kilt. Many Scottish dirks carry a smaller knife and fork which fit into compartments on the front of the sheath, and a smaller knife known as a sgian dubh is also worn tucked into the top of the hose when wearing a kilt.
Теңіздік дирк
Теңізде қолданылатын дирк бастапқыда кемеге шабуыл жасау қаруы және қол ұрысқа арналған пышақ ретінде қолданылды.
A thrusting weapon, the naval dirk originally functioned as a boarding weapon and as a functional fighting dagger.