Кіріспе

АҚШ үкіметтік агенттігі, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон-американдықтарды ұстауға арналған. Соғыс көшіру басқармасы (WRA) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон-американдықтарды ұстауды басқару үшін құрылған АҚШ үкіметтік агенттігі. Ол сонымен қатар Нью-Йорк штатының Освего қаласындағы Форт-Онтарио төтенше жағдайға байланысты босқындарды қабылдау орталығын басқарды, ол Еуропадан келген босқындар үшін АҚШ-та құрылған жалғыз босқындар лагері болды. Агенттік 1942 жылдың 18 наурызында президент Франклин Д. Рузвельттің 9102 нөміріндегі жарлығымен құрылып, 1946 жылдың 26 маусымында президент Гарри С. Трумэннің жарлығымен таратылды.

Құрылу

1941 жылдың желтоқсанында Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін президент Франклин Д. Рузвельт 9066-шы жарлықты шығарды, ол әскери қолбасшыларға ұлттық қауіпсіздікке қатер төндіретін белгілі бір адамдарды шығарып тастауға болатын аймақтар құруға рұқсат берді. Перл-Харборға шабуылдан кейін көптеген жапон текті адамдар да тыңшылық жасады деген күдікке іліккен. Одан кейін 1-ші және 2-ші әскери аймақтар құрылды, олар Калифорнияның барлық аумағын және Вашингтон, Орегон және Аризона штаттарының бір бөлігін қамтыды. Ал келесі азаматтық шектеулер осы аймақтарда тұратын жапон-американдықтарға "көшіру" жоспарлануда екенін хабарлады. Бұл жарлық Аляскаға да қатысты, соның нәтижесінде АҚШ-тың бүкіл Батыс жағалауы жапон азаматтары мен жапон текті американдықтар үшін жабық болды. 1942 жылдың 18 наурызында 9102-ші жарлық арқылы WRA құрылды. Ол көп жағынан Works Projects Administration (WPA) ұйымының тікелей жалғасы болды және олардың күш-жігері біраз уақыт бойы өзара байланысты болды. Наурыздан қарашаға дейін WRA, Армияны қоса алғанда, басқа агенттіктерге қарағанда интернацияға көбірек қаржы жұмсады және 9192-ші жарлық күшіне енгенге дейін адамдарды алып кету және орналастыру ісімен айналысты. Мысалы, 11 наурыздан бастап WPA-ның аймақтық директоры Рекс Л. Николсон алғашқы "Қабылдау және тіркеу" орталықтарын басқарды. WPA-ның тағы бір өкілі Клейтон Э. Триггс Манзанар көшіру орталығының әкімшісі болды, ол орталықтың бір құпия сақшысы айтқанынша, "шамамен 100% WPA қызметкерлерімен жабдықталған". Триггс "Жаңа келісім" кезеңіндегі жол құрылысы тәжірибесіне сүйене отырып, күзет мұнаралары және прожекторлар сияқты концлагерьге тән нысандарды орнатты. 1942 жылдың соңы мен 1943 жылдың басында WPA жұмысын аяқтағаннан кейін оның көптеген қызметкерлері WRA-ға ауысты. Милтон С. Эйзенхауэр WRA-ның алғашқы директоры болды. Эйзенхауэр Рузвельттің "Жаңа келісім" саясатын қолдады және жаппай интернациялау идеясын жақтамады. Ол бастапқыда интернацияны ересек ерлермен ғана шектеуге тырысты, ал әйелдер мен балаларға бостандық беруге рұқсат берді, сондай-ақ WRA саясатын елдің ауылдық аймақтарындағы қарапайым шаруашылықтарға ұқсас лагерьлер құру идеясына сәйкес етуге тырысты. Бұл, сондай-ақ жапон-американдықтарға жұмыс таппаған ауыл шаруашылығы қауымдастықтарына қоныстануға көмектесу туралы ұсыныстармен бірге, осы аймақтың губернаторларының қарсылығына ұшырады, олар қауіпсіздік мәселелері туралы алаңдады және бұл "саяси жағынан мүмкін емес" екенін мәлімдеді. 1942 жылдың сәуір айындағы Солт-Лейк-Ситиде өткен кездесуде Эйзенхауэр бұрынғы басшысы, Ауыл шаруашылығы министрі Клод Уикардқа хат жазып, "соғыс аяқталғанда және біз 120 000 адамның осыдан бұрын-соңды болмаған көші-қонын салмақты қарастырғанда, біз американдықтар ретінде жасаған әділетсіздігімізге өкінуіміз мүмкін" деді. Эйзенхауэр WRA директоры болып небәрі тоқсан күн қызмет етті және 1942 жылдың 18 маусымында отставкаға кетті. Алайда, WRA-дағы қызметі кезінде ол интернацияланған жапон-американдықтардың жалақысын көтерді, жапон-американдық азаматтар лигасымен бірлесіп интернатталушылардың кеңесші кеңесін құрды, колледж жасындағы нисейлер үшін студенттік демалыс бағдарламасын бастады және Конгреске соғыстан кейінгі оңалту бағдарламаларын құру туралы өтініш жасады. Ол сондай-ақ Рузвельтті адал нисейлерді қолдап, ашық мәлімдеме жасауға итермеледі және жер аударылған жапон-американдықтардың қалдырған мүлкін қорғау үшін Федералдық резервтік банкке жүгінуге тырысты, бірақ бұл ұсыныстарға қарсылық білдіре алмады.

Лагерьдердің соңы

Батыс жағалауы 1945 жылдың 2 қаңтарында жапон-американдықтарға қайта ашылды (Рузвельттің қайта сайлау науқанына кедергі келтірмеу үшін, Диллон Майер және басқалардың қарсылығына қарамастан, 1944 жылғы қарашадағы сайлаудан кейінге шегерілді). 1945 жылдың 13 шілдесінде Майер сол жылдың 15 қазаны мен 15 желтоқсаны аралығында барлық лагерьлер жабылатынын хабарлады, тек Туле көлінен басқа, онда Жапонияға депортациялануға белгіленген «өз азаматтығынан бас тартқандар» (renunciants) болды. (АҚШ азаматтығынан бас тартқандардың көпшілігі кейіннен шешімдеріне өкініп, азаматтық құқықтар адвокаты Уэйн М. Коллинстің көмегімен АҚШ-та қалу үшін күресті. Лагерь 4262 өтініш қарастырылып біткенге дейін ашық қалды.)