Дискразия: Медициналық бұзылыстар тарихы мен қазіргі қолданысы
Dyscrasia
Дискразия – медицинадағы бұзылыстар. Ежелгі грек дәрігері Галеннің денсаулық және ауру туралы теориясы, төрт дене сұйықтығының тепе-теңдігінен айырмашылық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Медицинадағы түрлі аурулардың кез келгені.
Any of various disorders in medicine
Медицинада, ежелгі де, қазіргі де, дискразия – түрлі аурулардың кез келгені. Бұл сөздің ежелгі грек тіліндегі түбірі "жаман араласу" деген мағынаны білдіреді. Дискразия ұғымын грек дәрігері Гален (б.з. 129–216 жж.) дамытты, ол денсаулық пен ауруды элементтер, қасиеттер, дене сұйықтықтары, органдар және темпераменттер құрылымы ретінде (алдыңғы юморизм негізінде) жасады. Осы көзқарас бойынша денсаулық – бұл осы негізгі компоненттердің арасындағы үйлесімділік немесе тепе-теңдік, ол эвкразия деп аталады. Ал ауру – дене сұйықтықтарының немесе төрт түрлі дене сұйықтығының (лимфа, қан, сары өңеш, қара өңеш) пропорциясының бұзылуы ретінде түсіндірілді. Осы тепе-теңдіксіздік дискразия деп аталды. Қазіргі медицинада бұл термин әлі де кейде медициналық контексте плазмалық жасуша дискразиясы сияқты қанның белгісіз бұзылуы үшін қолданылады.
In medicine, both ancient and modern, a dyscrasia is any of various disorders. The word has ancient Greek roots meaning "bad mixture". The concept of dyscrasia was developed by the Greek physician Galen (129–216 AD), who elaborated a model of health and disease as a structure of elements, qualities, humors, organs, and temperaments (based on earlier humorism). Health was understood in this perspective to be a condition of harmony or balance among these basic components, called eucrasia. Disease was interpreted as the disproportion of bodily fluids or four humours: phlegm, blood, yellow bile, and black bile. The imbalance was called dyscrasia. In modern medicine, the term is still occasionally used in medical context for an unspecified disorder of the blood, such as a plasma cell dyscrasia.
Ежелгі қолданысы
Гректер үшін бұл төрт дене сұйықтығының теңгерімсіздігін білдірді: қан, қара өт, сары өт және су (флегма). Осы төрт сұйықтықтың ағзадағы тепе-теңдігінің өзгеруі барлық аурудың тікелей себебі деп есептелді. Бұл тибет медицинасы мен үнді Аюрведасының дене сұйықтықтары туралы ұғымдарымен ұқсас. Екеуі де денсаулықты және ауруды ағзадағы үш сұйықтықтың тепе-теңдігі мен тепе-теңсіздігімен байланыстырады, олар көбінесе жел, өт және флегма деп аударылады. Бұл сондай-ақ қытайлық инь мен ян ұғымына ұқсас, онда екі полюстің теңгерімсіздігі сырқатқа әкеледі.
To the Greeks, it meant an imbalance of the four humors: blood, black bile, yellow bile, and water (phlegm). These humors were believed to exist in the body, and any change in the balance among the four of them was the direct cause of all disease. This is similar to the concepts of bodily humors in the Tibetan medical tradition and the Indian Ayurvedic system, which both relate health and disease to the balance and imbalance of the three bodily humors, generally translated as wind, bile, and phlegm. This is also similar to the Chinese concept of yin and yang that an imbalance of the two polarities caused ailment.
Қазіргі заманғы қолданысы
Бұл термин медициналық контексте әлі де белгісіз қан ауруын білдіру үшін кейде қолданылады. Нақтырақ айтқанда, қазіргі медицинада бұл қандағы қалыптан тыс материалдың болуынан туындайтын ауыр жалпы жағдай ретінде анықталады, әдетте қан жасушалары мен тромбоциттерге әсер ететін ауруларға қатысты қолданылады. Дискразияның белгілері ақ қан клеткаларының саны 1,000,000-нан асса көрсетілуі мүмкін. "Плазмалық жасуша дискразиясы" кейде парапротеинемиямен немесе моноклоналды гаммапатиямен бірдей ұғым ретінде қарастырылады. H2 рецепторларының антагонисттері, мысалы, фамотидин және низатидин, асқазан жарасын емдеу үшін қолданылады және олар қан дискразиясын тудыруы мүмкін – бұл 50 000 науқастың біреуінде сүйек миының жеткіліксіздігіне алып келеді.
The term is still occasionally used in medical contexts for an unspecified disorder of the blood. Specifically, it is defined in current medicine as a morbid general state resulting from the presence of abnormal material in the blood, usually applied to diseases affecting blood cells or platelets. Evidence of dyscrasia can be present with a WBC (white blood cell) count of over 1,000,000. "Plasma cell dyscrasia" is sometimes considered synonymous with paraproteinemia or monoclonal gammopathy. H2 receptor antagonists, such as famotidine and nizatidine, in use for treatment of peptic ulcers, are known for causing blood dyscrasia – leading to bone marrow failure in 1 out of 50,000 patients.