Кіріспе
Кент, Англиядағы өзен.
Дарент – Темза өзенінің Кенттегі саласы және Крейфордқа жақын Дарент өзенінің тасқын су аймағында Крей өзенін қосымша алады. «Дарент» өзенінің атауы ескі кітаптар мен карталарда жиі кездеседі, мысалы, Бартоломейдің «Англияның каналдары мен өзендері» еңбегінде. Бартоломейдің 1954 жылғы «Газеттері» «Дарент» сөзінің «таза су» деген мағынаны білдіретінін көрсетеді, себебі ол әк тастан басталып, әк тас арқылы ағады. Судың тазалығы аймақта қағаз және фармацевтикалық өндірістің дамуына ықпал еткен маңызды фактор болды. Дарент (өзен ағып өтетін) жерінің аты кельт тілінен «емен ағаштары өсетін ағыс» деген сөздерден шыққан (ирланд тілінде: «dair» = «емен ағашы», «abha» = өзен) (мысалы, «Derwent» сөзімен салыстырыңыз). 1800 жылдардың ортасында викториялық суретші Сэмюэл Палмер осы аңғардың көрікті пейзаждарын көркем суреттерге түсірген. Кенттегі Вестерхамның оңтүстігіндегі құмды төбелерден және Суррейдегі Лимпсфилд жотасынан бастау алатын Дарент 34 км (21 миль) шығысқа қарай, содан кейін Отфорд және Шорхэм арқылы солтүстікке ағып, Лаллингстондағы қамал мен римдік вилланың қираған қалдықтарынан өтеді, одан кейін Эйнсфорд, Фарнингхэм, Хортон Кирби, Оңтүстік Дарент, Саттон-эт-Хон, Дарент және, ақырында, Дартфордқа жетеді. Одан кейін ол Темзаға құятын соңғы 3 км (2 миль) тасқын су аймағынан өтеді. Дартфордтың солтүстігінде Дарент тасқын суға айналады және Темзаға құя бергенде Дартфорд және Крейфорд батпақтарында Крей өзенінің суын қабылдайды, мұнда өзендер Үлкен Лондон мен Кент арасындағы әкімшілік шекараны құрайды (атап айтқанда, Лондонның Бексли және Кент округінің Дартфорд). Дарент Крейфорд Несстің шығысынан Лонг Ричке кіреді. Кент округі кеңесі Севеноакстың үстіндегі құмды төбелерден Темзаға дейін Дарент бойымен 31 км (19 миль) жаяу жүру маршрутын белгілеп, оны Дарент аңғарының жолы деп атады. Бұл маршрут кеңестер мен «фокус» топтарынан айқын назар алмайды, бірақ оны жүгірушілер, велосипедшілер, серуендеушілер, иттерді серуендетушілер және қызығушылық танытқан саяхатшылар пайдаланады, олар Дарент аңғарының жолын өзеннің мүмкіндіктерін пайдалану үшін қолданады. Бұл мәселені шешу үшін «Дартфорд және Крейфорд өзендерінің достары» тобы жұмыс істеп жатыр. 2016 жылдың ортасында осы құнды қоғамдық мүлікті қорғауды ресми түрде тану және жаңғыртуға көмектесу үшін сенім қоры құрылып жатыр.
Дартфорд және Крейфорд ағысы
Қазіргі уақытта "Дартфорд және Крейфорд Крик достарының" еріктілері "Дартфорд Крикке" төрт канал шкиперімен келді, каналдық қайықтардың келу мүмкіндігін және осымен қатар Медуэйден, Темзаның тасқынға ұшырамайтын бөлігінен, Темза сағасы бойындағы түрлі желкенді клубтардан келетін қайықтарды зерттеу үшін. Соңғы 40 жылда Дартфорд Крикке тіркелген кеме тоқтаған алғашқы жағдай осы болды. Pentargon (SSR160910) 2015 жылдың маусым айында оралып, көптеген каналдық қайық шкиперлерін таныстырды және қазан айына дейін қалды. Апталап судың көтерілуін күту келешек сапарлар үшін "теңізшілердің тәжірибе жинағын" құрды. Осы кезеңде қайық тек көктемгі толу кезінде қолжетімді болатын шлюздің жанындағы тіреуге тоқтады. Кеткен кезде екі криктің де түрлі кемелер үшін қолжетімділігі және тоқтауға жарамдылығы анықталды. Pentargon 1970 жылдардың соңынан бері экипажымен бірге крикте түн өткізген алғашқы қайық болды. Оның алғашқы келгенде бекінуін жеңілдету үшін еріктілер 40 жылдық ұмытылу мен жалқаулықты жойып, таза кемежай мен шлюзде уақытша бекіту орнын жасады. Бұл жұмысты 2016 жылы тәжірибелі археолог ерікті ұзындық өлшеуші Хью Несбит кеңейтті. 2016 жылдың ақпан айында Network Rail инженерлері Крейфорд Крик жоғарғы бөлігіндегі ағаштарды алып тастап, "Навигацияның соңына" қайта қол жеткізді. Крейфорд Крик Боб Данн көпіріне байланысты Дартфордқа өте алмайтын мачталы кемелерді дамытуға жарамды деп есептеледі. Дартфорд кітапханасы мен мұражайы екі криктің де римдік кезеңге дейін сауда үшін пайдаланылғанын көрсететін көптеген дәлелдер ұсынады. Сауда өнеркәсіптік революция кезінде және одан кейін қазіргі заманғы ең жоғары деңгейге жетті. 1835 жылы осы іс-шаралардың көп бөлігі өнеркәсіптік белсенділікті қамтамасыз ету және қолдау мақсатында жүзеге асырылды. Навигациялық факторларға байланысты, жүк көлемі тіпті көктемгі толу кезінде де шектеулі болды. 1800 жылдардың басында кеме каналы ұсынылды, бірақ күш жинамады. 1839 жылы жаңа ұсыныс Парламент актісін қабылдады, бұл дамуды жалғастыруға және 1844 жылы аяқталудан бастап жол ақысын алуға мүмкіндік берді. Жұмысқа арнаны түзеу, тереңдету және қысқарту кірді, екі құлағы бар қақпалармен, теңіздің су басу қаупі болған жағдайда төмендетілуі мүмкін. Бұл тосқауылды Қоршаған орта агенттігі басқарады.
Римдік байланыс
Дартфорд (Домсдей Кітабында "Тарантефорт" деп тіркелген) Уотлинг көшесіндегі маңызды өткел болған. Вудлендс кіші мектебінің зерттеулері көрсеткендей, бұл өткел римдік кезеңге дейін де болған. Тарантефорт өзі римдік кезеңде, б.з. 50-450 жылдары гүлденген. Шамамен 1235 жылы бір шөлгеш басқаратын паром құрылып, 1518 жылға дейін сақталды, бұл Генрих IV (1399–1413 жылдар) тұсында салынған алғашқы көпірден әлдеқайда кейін болды. Сол көпір 1700 жылдарға дейін тұрды.
Тарихи және тарихи-болашақ
Бүгінгі күні өзен, тек су тасқыны кезінде ғана толыққанды өзенге айналады, бұл оның аңғарының кеңдігін ескеретін болсақ, таңғажайып жағдай. "Прото-Дарент" қазіргі ағыннан әлдеқайда ірі болған, бірақ Медуэй өзені Солтүстік Даунс/Батыс Уэльдтің жұмсақ бор және сазды топырақтарының эрозиясы арқылы, бір кезде Дарентті сумен қамтамасыз еткен бастау суларының көп бөлігін өзіне қаратып алды.
Қазіргі заманғы елеусіз қалдыру
1989 жылы алаңдаған адамдар Дартфорд арқылы су ағынының дерлік тоқтағанын байқады. Кейіннен Дарент өзені елдегі ең аз суы бар өзен ретінде ресми түрде мойындалды. Жануарлар мен өсімдіктер қырылды, бірақ мәселе шешілгеннен кейін себебі анық болды. Сол кездегі Өзендер басқармасы көршілес қалаларға және тіпті Лондон аудандарына су беру үшін судың көбейіп келе жатқан мөлшерін бұрып алып жатқан. 1989 жылдан бері осы жағдайды түзету үшін көп жұмыс жасалды, оның ішінде Қоршаған орта агенттігі бірнеше ұңғыларды жапты. Бұл туралы Дартфорд кітапханасындағы Қоршаған орта агенттігінің құжаттарында жазылған. 2004 жылы ашылған мүсін өзеннің қайта жандануын тойлап, құтқарылған жануарлар мен өсімдіктер бейнеленген.
Су диірмендері
Дарент өзені бірнеше су диірмендерін қуатпен қамтамасыз етті. Көзінен сағасына дейін:
Вестерхам (Эльм Вью) диірмені
1771 жылы осы бидай диірменінің диірменшісі Джеймс Маркшен болды, оған оның ұлы Джеймс қосылды. Кіші Джеймс 1805 жылы, ал үлкен Джеймс шамамен 1812 жылы қайтыс болды. 1818 жылы Г. Самуэль диірменді суреттеді. Онда артық ағынды су дөңгелегі болған. Құйырылған темірден жасалған артық ағынды су дөңгелегінің диаметрі 4 метр, ені 1 метр болған. Ол 1868 жылы орнатылды, бұл бұрынғы, мүмкін, орташа ағынды ағаш дөңгелектің орнына қойылды. 1890 жылы су дөңгелегі Вестерхам қаласын сумен жабдықтау үшін сорғыларды іске қосуға бейімделді. Күнделікті орташа мөлшерде су беруге болатын. 1936 жылы диірмен жабдықтары алынып тасталды, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жанындағы жерге "дүүдлбаг" (ұшу бомбасы) түсіп, диірменнің шатырын қиратты. 1954 жылдың сәуір айында диірмен қираған күйінде тұрды, бірақ 1960 жылдың шілдесіне дейін бұзылып қалды.
Валентті сорғы, көктеп алынған
Бұл сумен жұмыс істейтін сорғыны 5 метрлік биіктігі 3 метрлік қалыпты су дөңгелегі қозғалтқан. 2 метр диаметрлі құйма темір тісті дөңгелек екі сорғыны қозғалтатын. Сорғы 1858 жылдан бастап 1980 жылға дейін сақталған. 1920 жылдары диірмен жұмысын тоқтатты, ал жабдықтар шамамен 1934 жылы алынып тасталды. Диірменде үш жұп диірмен тасы болған, жабдықтардың көп бөлігі құйма темірден жасалған. Диірмен ғимараты 1987 жылға дейін сақталды, содан кейін ол жаңадан салынды. Су дөңгелектерінің бірі ағаштан жасалған, ол үш жұп француздық Бёрр және бір жұп Пик диірмен тастарын қозғалтқан. Жабдықтардың бәрі ағаштан жасалған. Екінші су дөңгелегі құйма темірден жасалған, ол екі жұп француздық Бёрр тастарын құйма темір жабдықтары арқылы қозғалтқан. Төменгі қалыпты су дөңгелегінің биіктігі 5 метр, ені 2 метр болған. Ол тісті дөңгелек арқылы қозғалтылатын білік арқылы жабдықтарды қозғалтқан. Қағаз фабрикасын 200 жылдан астам уақыт бойы Уилмот отбасы басқарған.
Хортон Кирби қағаз фабрикасы
Бұл диірмен Чатем магистральдық темір жолының виадугының астында орналасқан. 1700 жылы мұнда екі астық диірмені және ұстахана болған. 1820 жылы Генри Холл диірменді қайта жаңартып, қағаз фабрикасына айналдырған. Осы фабрикадан шыққан қағаз "Сфера" және "Татлер" журналдарын басып шығаруға қолданылды; фабрикадағы қағаз жасау процесінің суреттері "Балалар энциклопедиясының" алғашқы басылымында жарияланған. Генри Холл 1840 жылы фабриканың иесі болды. 1880 жыл шамасындағы машина үйінің суретін мұнда көруге болады. Фабриканың 230 фут (70 метр) биіктіктегі қызыл кірпіштен салынған мұржасы бар, ол ескерткіш ретінде сақталған. Фабрика соңғы рет 2003 жылы фабрика ретінде пайдаланылып, жабылды, ал 2005 жылы тұрғын үйге айналдыру жобасы ұсынылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде фабрикаға бомба түсіп, жарылмаған, бірақ фабриканың жұмысы тоқтап қалды. Фабрика 1928 жылдың қыркүйегінде бұзылды. Бұзу кезінде түсірілген суреттерде көрініп тұрғандай, су дөңгелегі құйма темірден жасалған білік арқылы үш жұп тас диірменді қозғаған. Алғашқы ағаш тік білік және тісті дөңгелек сақталған.
Кольерс (Орчардс, Бридж, Акация залы) Милл, Дартфорд
1217 жылы король Джон Дартфордта орналасқан, жылына 100 теңгелік құнмен бағаланған диірменді Майкл де Валенсиге берді, ал 1221 жылы Рочестер преоры Уильям, Темплер орденінің преоры Алан Мартелге диірменнің жанында жарты акр жерді сыйлады. 1253 жылы диірмен Рочестер епископына тиесілі болды, ал 1299 жылы Orchard диірмені деп аталды, содан кейін ол жеке меншікке көшті. 1840 жылы Генри Кольер диірменші болып жұмыс істеді. Кейін диірменді R & H Strickland Ltd басқарды, бірақ 1893 жылы диірмен жұмысы тоқтатылды, ал ғимарат 1898 жылы үлкен құйма темірден жасалған су дөңгелегі мен бу машинасының ішіндегі барлық жабдықтарынан айырылды. Содан кейін ол М.Бурроуз Велком & Co. компаниясының әлеуметтік клубы ретінде пайдаланылды. Диірмен 1962 жылғы 24 қаңтарда өртеніп кетті.
Салалар
Дарент өзеніне түрлі салалар қосылады. Сонымен қатар, олар көптеген су диірмендерін іске қосты.
Қалдықтар
Милл фермасы 1705 жылы салынған болуы мүмкін, бұл Милл үйі салынған жыл. Оны Смит отбасы пайдаланған, шамамен 1858 жылы жұмыс тоқтатылған. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін 4 метрлік (14 фут) және 1 метрлік (3 фут) құйма темір су дөңгелегі мен жабдықтары алынып тасталған. Ғимарат 1954 жылға дейін сақталған, кейін гаражға айналдырылған.
Игтем Милл
Сент-Клерес маңынан бастау алатын салалы өзен су диірменін айналдырған деген әңгіме бар, бұл 1322 жылы Уильям Ингеге тиесілі деп тіркелген Игтемдегі су диірмені болуы мүмкін.
Кемесинг диірмені
Бұл диірмен Игтамдағы диірменді қозғалтқан саласының бойында орналасқан. Кемсинг Спрингхедтегі римдік су диірменінің орны ретінде белгілі, ол 1949 жылы қазба жұмыстарынан өткен.
Ұлылық диірмені, Севенуакс
Ескі диірмен орны, 1381 жылы Гретнаршедегі диірмен Джон Кольпепердің меншігінде болды. Диірмендер кейін Фэйн/Вэйн отбасының меншігіне өтті және 1550 жылдары "Гретнес диірмендері" деп аталды, олар екі сумен жұмыс істейтін астық диірмендері болды. Джон Торп (диірменші?) 1835 жылы қайтыс болған кезде Гретнес диірменінде тұрды. Ғимарат темір қаңқалы, кірпіш негізді, алғашқы диірмен Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін өртенгеннен кейін салынған. Су арнасының дөңгелегі 6 метр (20 фут) ұзындығында және 1 метр (4 фут) енінде болды. Ол екі жұп француздық Бёрр және бір жұп Пик диірмен тастарын қозғалтты. 1906 жылға қарай роликтік ұңғылау орнатылған. 1927 жылы диірмен әлі де сумен жұмыс істеді, газ қозғалтқышымен көмектеседі.
Холлдың инженерлік жұмыстары, Дартфорд
Миллриг Джон Холл Дартфордтың Хайт-стриттегі шеберханаларындағы бірқатар машиналарды қоздырған жел диірменінің орнына құйма темірден су дөңгелегін жасады.
Фарнингхам
Фарнингемде су өткізгіш (немесе арна) болған, қазір оның орнына көпір салынды.
Дартфорд
Рим дәуірінде Дартфордта өткел болған, Дартфорд атауы "Дарент өткелі" деген сөздердің қосылуынан пайда болған. 1840 жылы бұл өткел әлі де сақталған.