Кіріспе

Неміс офицері және өнеркәсіпші Вальтер Венк (18 қыркүйек 1900 – 1 мамыр 1982) – неміс офицері және өнеркәсіпші. Ол Германия армиясындағы ең жас генерал (генерал дер труппенгатунг) және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде штаб офицері болды. Соғыс аяғында ол Берлин шайқасына қатысқан 12-ші армияға қолбасшылық етті. Венк одақтастарға тұтқынға берілген соң әскерден кетіп қалды. 1957 жылы Батыс Германия қайта қаруланған кезде оған Бундесвердің бас инспекторы болу ұсынылды, бірақ ол қойған талаптар – бас инспектордың қарулы күштердің бас қолбасшысы болуы, әкімшілік басшы ғана емес – орындалмағандықтан лауазымды қабылдаудан бас тартты. Тарихшылар Венкті қабілетті қолбасшы және тапқыр импровизатор деп санайды, бірақ 1945 жылы Берлинді құтқарудың мүмкін емес міндетін орындауға ол шамасы келмеді.

Ерте өмір

Максимилиан Венк офицерінің үшінші ұлы Вальтер 1900 жылы Германияның Виттенберг қаласында дүниеге келді. 1911 жылы ол Пруссия армиясының Наумбург кадет корпусына қабылданды. 1918 жылдың көктемінен бастап ол Гросс-Лихтерфельдтегі орта әскери мектепке оқуға түсті.

Мансап

1919 жылы Венк жартылай әскери топқа (Фрейкорп) қосылды, содан кейін 1920 жылы Веймар Республикасының армиясына (Рейхсвер) кірді. 1939 жылдан 1942 жылға дейін Венк 1-ші танк дивизиясының операциялар бастығы болды. 1942 жылы ол Соғыс академиясында оқытушы, LVII корпусының штаб бастығы, содан кейін Шығыс майданындағы үшінші румын армиясы болды. 1942-1943 жылдары ол Румынияның Үшінші армиясына бағынышты Карл Адольф Холлидт есімді "Армия бөлімі Холлидт" штабының бастығы болды. 1943 жылы ол 6-шы армияның штаб бастығы болды. 1943 жылдан 1944 жылға дейін Венк 1-ші танк армиясында осы қызметте болды. 1944 жылы Оңтүстік Украина армия тобының штаб бастығы болды. Ол сол жерде алғаш рет Адольф Гитлердің назарын Шығыс майданындағы жағдай туралы баяндамасымен аударды. "Фюрерім, Шығыс майданы швейцариялық ірімшікке ұқсайды, ол тесіктермен толықты" деді ол. Ол ресми емес тіл қолданғаны үшін сөгіс алғанмен, Гитлер оның баяндамасының "жандылығын" мақтады. 1944 жылдың 22 шілдесінде Венк Гитлер ОКХ штабының бастығы болып тағайындалған Хайнц Гудерианның басшылығымен ОКХ операциялар бөлімінің бастығы болып тағайындалды. Көп ұзамай ол Бас штабтың бастығы (Führungsstab басшысы) болып тағайындалды, бұл I бас штабты алмастырған лауазым болды. 1945 жылдың 13 ақпанында ұзақ даудан кейін Гудериан Гитлерді Венкті Гиммлер басшылығымен Висла армия тобының штаб бастығы (жауынгерлік шабуыл жасауға өкілетті) етіп тағайындауға көндірді. Венктің шабуылдары бастапқыда сәтті болды, бірақ Гитлер оны күн сайын Фюрердің брифингіне қатысуға шақырды, бұл оны күн сайын 322 км (200 миль) саяхатқа шығуға мәжбүр етті. 1945 жылдың 17 ақпанында қатты шаршаған Венк өзінің есінен танып қалған жүргізушісі Дорнның қолына рульді алды. Венк рульде ұйықтап қалып, көлігін жолдан шығарды. Дорн құтқарып, бас сүйегі мен бес қабырғасы сынған күйі ауруханаға жатқызды. Осы арада шабуыл сәтсіз аяқталды. 1945 жылдың 10 сәуірінде Венк Берлиннің батысында орналасқан 12-ші армияның командирі болып тағайындалды, американдық және британдық әскерлердің шабуылынан қорғау үшін. Бірақ Батыс майдан шығысқа, ал Шығыс майдан батысқа қарай жылжыған кезде екі майданды құрайтын неміс әскерлері бір-біріне қарай артқа шегінді. Нәтижесінде, Венк армиясының бақылауындағы аймақ, оның артында және Эльба өзенінің шығысында, Кеңес армиясынан қашып бара жатқан немістер үшін үлкен босқындар лагеріне айналды. Венк осы босқындарға тамақ пен баспана беру үшін бар күшін жұмсады. Бір кезде 12-ші армия күніне ширек миллионнан астам адамды тамақтандырып отырған деп есептелді.

Берлин шайқасы

21 сәуірде Адольф Гитлер Waffen SS Obergruppenführer Феликс Штайнерге Кеңес маршалы Георгий Жуковтың 1-ші Белоруссия майданының күштеріне шабуыл жасауға бұйрық берді. Жуковтың әскерлері Берлинді солтүстіктен қоршап алса, Кеңес маршалы Иван Коневтің 1-Украина майданының әскерлері оңтүстіктен қоршап алды. Штайнер өзінің Штайнер әскерімен Жуковқа шабуыл жасауы керек еді. Азғантан танкілері мен шамамен бір дивизия көлеміндегі жаяу әскері болған Штайнер шабуылдың орнына кері шегінуге рұқсат сұрады. 22 сәуірде Штайнер шегінген кезде Венктің 12-ші армиясы Гитлердің Берлинді қоршаудан құтқаруға бағытталған, бірақ нашар жоспарланған әрекетіне қосылды. Генерал-оберст Альфред Йодлдың ұсынысымен Венкке батыстағы американдықтардан қол үзгеніне соқтан, шығысқа қарай шабуыл жасап, генерал-инфантерия Теодор Бусседің 9-шы армиясымен байланысуға бұйрық берілді. Олар бірлесіп Берлинді батыстан және оңтүстіктен қоршаған кеңес әскерлеріне шабуыл жасауға тиіс болды. Сонымен қатар, генерал Рудольф Холсте басқаратын XLI танк корпусы солтүстіктен кеңес әскерлеріне шабуыл жасады. Венк әскерлері Берлинге қарай шабуыл жасады, бірақ Потсдамнан тыс жерде күшті кеңес қарсылығына тап болды. Буссе де, Холсте де Берлинге қарай көп ілгерілемеді. 27 сәуір күнінің соңында Берлинді қоршаған кеңес әскерлері бірігіп, қала ішіндегі күштерді толық оқшаулады. 28 сәуір түні Венк Германияның Жоғарғы Бас қолбасшылығына Фюрстенбергте 12-ші армиясының бүкіл майдан бойында кері шегінуге мәжбүр болғанын хабарлады. Венктің сөзіне сүйенсек, Буссенің 9-шы армиясынан күшектену болмағандықтан Берлинге шабуыл жасау мүмкін емес еді. Оның орнына, 24 сәуірден бастап Венк әскерін Халб орманына қарай жылжытты, Халб қапшығына еніп, 9-шы армияның қалдықтарымен, Хеллмут Рейманның «Спрее армия тобымен» және Потсдам гарнизонымен байланысты. Венк өз әскерін, 9-шы армияның қалдықтарын және көптеген бежендерді Эльбадан АҚШ әскері басып алған аймаққа жеткізді. Антони Бивордың айтуынша, Венктің Берлинге жасаған шабуылының мақсаты, ең алдымен, Берлин тұрғындары мен гарнизонына АҚШ әскерлері басып алған аймақтарға қашуға мүмкіндік беру болды: «Жауынгерлер, сіздер тағы бір рет шабуылға түсуіңіз керек», - деді Венк. «Бұл енді Берлин туралы емес, енді Рейх туралы емес». Олардың міндеті - адамдарды соғыстан және кеңес әскерлерінен құтқару еді. Венктің басшылығы күшті резонанс тудырды, тіпті реакциялар гуманитарлық операцияға сенушілер мен кеңес әскерлерінің орнына батыс одақтастарына берілуге ниеттенгендердің арасында әртүрлі болды. Рэндалл Хансеннің мәлімдемесіне сәйкес, Венктің әрекеттері, сәттілік пен АҚШ генералы Уильям Симпсонның көмегімен, көптеген әскерлер мен азаматтарды (он мыңнан жүз мыңға дейін) эвакуациялады, ал Венк өзеннен соңғылардың бірі болып өтті.

Кейінгі өмір және өлім

Венк АҚШ армиясының тұтқынына алынды. 1947 жылы босатылып, өнеркәсіп саласында екінші мансабын бастады. 1950 жылдары ол өнеркәсіптік пештер өндіруші Dr. C. Otto & Comp. компаниясының бас директоры, ал 1960 жылдары қару-жарақ өндіруші Diehl Group компаниясының директоры болып жұмыс істеді. 1957 жылы оған Бундесвердің бас инспекторы лауазымына шақыру түсті, бірақ оның талаптары – яғни лауазымды Бас қолбасшы лауазымына дейін жеткізу қажеттігі туралы хабарланғаннан кейін ол бас тартты. Корнелиус Райанның 1966 жылғы "Соңғы шайқас" атты эпикалық туындысында ол көмекші автор ретінде тізілген. 1982 жылдың 1 мамырында Венк Австрияға сапар барысында көлігі ағашқа соғылып қаза тапты. Бірнеше күннен кейін ол туған қаласы Бад-Ротенфельдеде (Төменгі Саксония) жерленді.