Кіріспе

1926 жылғы ирландиялық цензура сауалы

«Жаман әдебиет жөніндегі комитет» – 1926 жылы Ирландия еркін мемлекетінің Әділет министрлігі баспа материалдарын цензуралау мәселесін қарастыру үшін құрылған комитет. 1922 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, Ирландия еркін мемлекетінің билігі әдепсіз немесе қоғамдық моральды құлдыратуы мүмкін деп саналатын материалдарды тыйым салу үшін күшейе түскен қысымға тап болды. 1925 жылдың қазан айында Әділет министрі Кевин О’Хиггинс Дэйл Эйренге қазіргі әдепсіздік туралы заңдар жеткілікті екенін және үкіметтің адамдардың жеке бастық бостандығына қосымша араласуға құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Ол бұл мәлімдемелері үшін қатты сынға ұшырады, ал артып келе жатқан қоғамдық қысым оны 1926 жылдың 12 ақпанында «Жаман әдебиет жөніндегі комитет» деп аталатын ведомстволық комитет құруға итермеледі. Комитетке «баспа материалдарын сату мен таратуға тыйым салу немесе шектеу үшін мемлекеттің қолданыстағы өкілеттіктерін кеңейту қажет пе, әлде қоғамдық мораль тұрғысынан орынды ма?» деген мәселені қарастырып, есеп беру тапсырылды.

1926 жылғы комитет

Үш лаик және екі дін қызметкерінен – біреуі Рим католиктерінен, екіншісі Ирландия шіркеуінен – тұратын комиссия 1926 жылдың ақпан және желтоқсан айлары аралығында Дублиннің Кильдер көшесі, 24-те жиналып, Гарда, діни және зайырлы ұйымдар, сондай-ақ қоғам мүшелері сияқты түрлі көздерден түскен ұсыныстарды тыңдап, қарастырып, 28 желтоқсанда О’Хиггинске есеп берді. Комиссияның қорытындысы бойынша, қолданыстағы заңдар әдепсіз материалдармен күресуге жеткіліксіз болды және мемлекет әдепсіз және "адамгершілікке зиян келтіретін" әдебиеттерді өндіру мен таратуды бақылауға міндетті. Сондай-ақ, цензуралық кеңес құру ұсынылды. Комиссия мүшелерінің және қандай материалдарға тыйым салу керек деген пікір білдіргендердің көзқарастары кең ауқымды болды. Рим-католик шіркеуі әдепсіз деп санайтын басылымдарға News of the World, The People, Sunday Chronicle және Daily Mail газеттері, Vogue, Woman's Weekly, Woman's World, Illustrated Police News және қыздарға арналған суреттер жинағы кірді. Көп таралған газеттерге қатысты наразылықтың себебі, олардың кісі өлтірулер және басқа да зорлық-зомбылық қылмыстар туралы толыққанды баяндамалары оқырмандардың санасын улайтыны болды. Барлық контрацепциялық әдебиеттер де әдепсіз деп есептелді. Комиссияға ұсынылған әдепсіз әдебиеттердің басқа мысалдары бишілердің фотосуреттерінен бастап, депиляциялық кремдердің жарнамаларына дейін жетті. "Зиянды әдебиет" жөніндегі комиссия өзінің есебін аяқтағаннан кейін және 1926 жылдың 28 желтоқсанында Әділет министріне ұсынғаннан кейін таратылды.

1929 жылғы Баспалар кеңесінің цензурасы

Басылымдарды цензуралау жөніндегі кеңес 1929 жылғы Басылымдарды цензуралау туралы заңға сәйкес құрылды, және оның қызмет аясы 1946 және 1967 жылдарғы тағы екі заңмен кеңейтілді.