Альберт Жакка: Виктория кресінің иесі және Сент-Килда қаласының мэрі

Кіріспе

Альберт Джака (10 қаңтар 1893 – 17 қаңтар 1932) – Австралияның Виктория кресінің иегері, британдық және Достастық қарулы күштерінің мүшелеріне "жауға қарсы" көрсетілген батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда. Джака Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Виктория кресімен марапатталған алғашқы австралиялық болды, ол Галлиполи шайқасы кезіндегі ерлігі үшін осы медальға ие болды. Кейін ол Батыс майданында қызмет етіп, батылдығы үшін тағы екі рет марапатталды. Соғыстан кейін Джака Австралияға оралып, бизнеспен айналысты, Roxburgh, Jacka & Co. Pty Ltd электр тауарларын импорттау және экспорттау компаниясын құрды. Одан кейін ол жергілікті кеңеске сайланып, Сент-Килда қаласының мэрі болды. Джака соғыс кезінде алған жараларынан толыққан толық айықпады және 39 жасында қайтыс болды.

Ерте өмір

Альберт Джака 1893 жылдың 10 қаңтарында Виктория штатындағы Винчелсияның жанындағы сүт шаруашылығында Натаниел Джака мен оның Англияда туған әйелі Элизабеттің (құрметті аты Кетл) жеті баласының төртіншісі болып дүниеге келді. Оның отбасы ол бес жасқа толғанда Виктория штатының Уэддерберн қаласына көшіп, онда ол жергілікті мектепке барып, кейін әкесімен бірге тасымалдау жұмысына кірісті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол Хиткотте Виктория мемлекеттік орман департаментінде жұмыс істеді. Оның үш жылдық мансабы оны Мюррей өзенінің оңтүстік жағалауымен Веддерберн, Кохуна, Кундрук, Шарм көлі және Хиткот қалаларына жеткізді. Оның жұмысына қоршау жасау, өртке қарсы жолақтарды тазалау және ағаш отырғызу кірді. Джака – Орман департаментінің Құрмет кітабында тізілген жиырма қызметкердің бірі.

Батыс майдан

Дивизия 1916 жылдың маусым айында Францияға және Батыс майданға жіберілді. Соммадағы ауыр қазаларға байланысты 14-батальон Сомма шабуылының Позиер секторына ауыстырылды. Жаканың дивизиясы 1916 жылдың 23 шілдесінде генерал-майор Харольд Бриджвуд Уокер жоспарлаған Позиер шабуылына қатысты. Үш күндік шайқастан кейін австралиялық дивизия 5285 қаза тапты. Австралия әскері Позиерді басып алды, бірақ шайқас соншалықты қанды болды, австралиялықтар өздерінің окоптарын тек жолдастарының денелерімен, ақ және қызыл иық белгілерімен анықтай алды. 1916 жылдың 7 тамызында таңертең, түнгі ауыр оқ жаудырылғаннан кейін, немістер Жаканың қазбасын қамтитын шептің бір бөлігін басып ала бастады. Жака барлау жұмысын аяқтап, қазбаға бара жатқанда, екі неміс оның кіреберісінде пайда болып, есіктен граната лақтырып, екі адамын өлтірді. Австралиялық тұтқындар өз бақылаушыларына қарсы көтерілді. Қызу қолма-қол шайқас болды, Жака жеті рет жараланды, оның ішінде оң иығының астынан өткен оқтан және екі бас жарақаты болды. Елу неміс тұтқындалды және шеп қайта басып алынды; ол бастапқыда Ең батыл қызмет орденімен марапатталуға ұсынылды. Оның Әскери крестіне (MC) берілген цитатасы былай деді:

Сол кездегі көптеген куәгерлер, сондай-ақ кейінгі тарихшылар Жаканың Позиердегі іс-қимылы үшін екінші Виктория кресіне (VC) лайық екенін айтты. Соғыс кезінде Виктория кресіне берілген екі медальдің бірі (екінші марапат) Корольдік армияның медициналық корпусының капитаны Ноэль Годфри Чавассе келесі күні алды. Чавассе осы екінші Виктория кресін алған шайқаста алған жарақатынан қайтыс болды. Екінші медальды Артур Мартин Лик 1914 жылдың 29 қазанынан 8 қарашасына дейінгі аралықта Бельгияның Зоннебеке қаласының жанында алды. Оның марапатына сәйкес, Мартин Лик жау окоптарының жанында жатқан жарақат алғандарды құтқару кезінде ең жоғары батырлық пен міндетке берілгендік танытты. Мартин Лик Виктория кресіне медаль алған үш адамның алғашқысы болды. Дәстүрлі түрде Жакаға Виктория кресіне екінші медаль берілмеуі британдықтардың «колониялықтарға» деген кешірімсіздігіне байланысты деп есептелсе де, бұл көзқарас күмәнді. Гордон Корриган «Қан, лай және әуесқойлық» кітабында Жаканың австралиялық жоғары лауазымдағы адамдары оны марапаттауға ұсынбағанын атап өтеді және бұл немістердің Жаканың взводының позициясына күндіз-түні қарсылықсыз кіргенімен байланысты болуы мүмкін деп санайды. Күзетшілер, әдетте, ұйықтап жатқан немесе болмаған және Жака олардың болмауын қамтамасыз етуі керек еді; сондықтан Жака жағдайға жауап етудегі батылдығы үшін мақталуға тиіс болса да, ол оның орын алуына жол бергені үшін де жауапкершілікке ие болды. Оқиғадан кейін Жака Англияға эвакуацияланды, онда ол 1916 жылдың 18 тамызында лейтенант болып тағайындалды, бірақ 8 қыркүйекте қайтыс болды деп жалған хабар тарады. 29 қыркүйекте Виндзор сарайында өткен салтанатты рәсімге қатысып, король Георг V-тен Виктория кресін алды, содан кейін қараша айында өз бөліміне қайта қосылды. 1917 жылдың басында немістер Гинденбург шебіне шегінді, ал 8 сәуірде Жака Булекортқа жақын «ешкімнің жеріне» түнгі барлау тобын басқарды, жаңа неміс шебіне қарсы одақтастардың шабуылына дейін жау қорғанысын тексеру үшін. Ол екі жерде сымды бұзып, хабарлама берді, содан кейін шабуыл жасақтарын басқару үшін таспаларды орналастыруын қадағалау үшін қайтадан шықты; осы процесте ол екі неміс патрулін жеке күшімен тұтқындады. Медальға берілген цитатада былай делінген:

Many present at the time, as well as many historians since, have voiced the opinion that Jacka deserved a second VC for the Pozières action. One of only two bars (second award) to the VC awarded during the war was earned the following day by Captain Noel Godfrey Chavasse of the Royal Army Medical Corps. Chavasse subsequently died of wounds sustained during this second VC action. The other bar to the VC was earned by Arthur Martin Leake during the period 29 October to 8 November 1914 near Zonnebeke, Belgium, when, according to his award citation, Martin Leake showed most conspicuous bravery and devotion to duty in rescuing, while exposed to constant fire, a large number of the wounded who were lying close to the enemy's trenches. Martin Leake was the first of only three men to be awarded a bar to his VC. Although traditionally the reason Jacka was not awarded a bar to his VC has been ascribed to British snobbery towards a "rough colonial", this view has been challenged. Gordon Corrigan, in Blood Mud and Poppycock, points out that it was Jacka's Australian superiors who chose not to recommend him for the award, and he argues that this may have been due to the fact that the Germans easily infiltrated Jacka's platoon position in broad daylight without being challenged. The sentries were most likely asleep or absent and Jacka should have ensured that they were not; as such it may have been perceived that while Jacka should be commended for his robust action in responding to the situation, he also bore a responsibility for allowing it to happen in the first place. After the incident, Jacka was evacuated to England, where he was promoted to lieutenant on 18 August 1916, but was falsely reported dead on 8 September. He attended an investiture ceremony at Windsor Castle on 29 September; receiving his Victoria Cross from King George V, before rejoining his unit in November.]] By early 1917, the Germans had retired to the Hindenburg Line, and on 8 April Jacka led a night reconnaissance party into "no man's land", near Bullecourt to inspect enemy defences before an Allied attack against the new German line. He penetrated the wire at two places, reported back, then went out again to supervise the laying of tapes to guide the assault parties; in the process he single handedly captured a two man German patrol. The bar's citation reads as follows:

Кейін Жакаға 14-батальонның D ротасының басшылығы тапсырылды және маусым айында ол Мессин қырқасы үшін шайқаста өз адамын жетектеді. Олардың ілгерілеуі кезінде рота бірнеше пулемет постыларын басып алды және неміс далалық зеңбірегін басып алды; Жаканың іс-қимылы мойындалмады. 8 шілдеде ол Плогстерт Вуд маңында снайперден жарақат алды, нәтижесінде екі айға жуық ауруханада жатты. 1931 жылдың 14 желтоқсанында Жака кеңес отырысынан кейін құлап, Каулфилд әскери ауруханасына жатқызылды. 1932 жылдың 17 қаңтарында, 39 жасқа толғаннан кейін бір апта өткен соң, ол созылмалы бүйрек қабынуынан қайтыс болды; ол Сент-Килда зиратына жерленді, сегіз басқа Виктория кресінің иегерлері табытты көтеріп, оның денесі зиратқа бара жатқанда шамамен 6000 куәгер болды. Жаканың құрметіне 17 қаңтарда, оның қайтыс болған күнінің жылдығына ең жақын жексенбіде еске алу рәсімі өткізіледі; бастапқыда 14-батальонның бұрынғы мүшелері ұйымдастырған, қазір Порт-Филип қалалық кеңесі өткізеді. 14-батальонның полкінің туы Сент-Килда қалалық әкімшілігінде сақталады.

Ескерткіштер

Альберт Джаканың қабірі, Сент-Килда. Жыл сайын қаңтар айында Сент-Килда кеңесі қабірде естелік шарасын ұйымдастырады. Джека паркі, Веддерберн, Виктория оның құрметіне аталған, ал қақпаларына "1914-1918 Капитан Альберт Джака V.C., M.C. және тағы бір наградасына арналған" деген жазу жазылған. Сент-Килдадағы Армия және Әскери-теңіз клубының РСЛ бөлімшесіндегі (88 Акленд көшесі, Сент-Килда) тақтаға "Капитан Альберт Джака V.C., M.C. және тағы бір наградасы 1893–1932. Австралиялық императорлық күштерінің 1914–1920 жылдардағы 4-ші бригадасының 14-ші батальонында – 'Жакка жасағы' қызмет етті" деп жазылған. Мемлекеттік орман департаментінің Бичворт мұражайындағы (Виктория) Құрмет кітабында есімі бар. Австралияның ұлттық астанасы Канберрадағы Джака ауданы оның құрметіне аталған. Сент-Килдадағы Джака бульвары оның құрметіне аталған.