1914 жылғы Сталупонен шайқасы: Бірінші дүниелік соғыстың Шығыс майданындағы бастауы
Battle of Stallupönen
Сталлопёнен шайқасы (1914) – Бірінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс майданындағы алғашқы шайқас. Германия әскерінің табысты қарсы шабуылы, Ресей армиясының әлсіздігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1914 жылғы Бірінші дүниежүзілік соғыстың шығыс майданындағы шайқас
1914 battle on the Eastern Front of World War I
1914 жылдың 17 тамызында орыс және неміс әскерлері арасында болған Сталлупенен шайқасы – Бірінші дүниежүзілік соғыстың шығыс майданындағы алғашқы шайқас болды. Герман фон Франсуа басшылығымен неміс әскері әртүрлі жаяу әскер корпустарынан құралған төрт орыс жаяу әскер дивизиясына қарсы табысты қарсы шабуыл жасады. Орыс дивизиялары немістерден сандық артықшылыққа ие болғанмен, бір-бірінен шалқасып, 27-ші және 40-шы жаяу әскер дивизиялары арасында үзіліс пайда болды және олардың арасында нашар үйлесім болды. Немістер Гумбинненге шегінді, осыдан Гумбиннен шайқасы басталды.
The Battle of Stallupönen, fought between Russian and German armies on August 17, 1914, was the opening battle of World War I on the Eastern Front. The Germans under the command of Hermann von François conducted a successful counterattack against four Russian infantry divisions from different infantry corps, which heavily outnumbered them but were separated from each other, creating a gap between the 27th Infantry Division and the 40th Infantry Division, and had little coordination with each other. The Germans retreated to Gumbinnen provoking Battle of Gumbinnen.
Кіріспе
Прит Буттардың пікірінше, "Екіұшталдық Одақ" және "Франко-Ресейлік келісім" және олардағы міндеттемелер 1914 жылғы соғыстың басталуына ықпал ететін маңызды механизмдер болды. Біріккен келісімдер әскери қолбасшылардың жоспарлары мен ниеттеріне әсер етті. Ресей Сербияны қолдау үшін Австрия-Мажарстанға шабуылдау мақсатымен жұмылдырылды, бірақ неміс жұмылдырылысы Францияға күшті шабуылға алып келгендіктен, ресейліктер өздерінің тұрақты армиясының басым бөлігін Шығыс Пруссияға шабуыл жасауға жұмсады, мақсаты – неміс әскерін Батыс майданнан шешіп алу еді. Германияның Францияға жасаған шабуылы Шлиффен жоспары бойынша Бельгия арқылы флангалық шабуыл түрінде жүзеге асты, ал Ресейге қарсы күштер шектеулі болды, себебі Францияда жедел жеңіске жеткеннен кейін әскерлер Шығыс майданға жіберілді. Франция Ресейдің Германияға шабуыл жасап, немістерді Батыс майданнан әскерлерді қайта орналастыруға мәжбүр ететініне үміттенді. Сол сияқты, Ресей Вислаға жасалған жылдам шабуылдың шешуші болады деп сенді, бұл Ресейге Галицияға шабуыл жасауға мүмкіндік беретін еді. Ресей шабуылға бірінші армияны Пол фон Ренненкампф басшылығымен, ал екінші армияны Александр Самсонов басшылығымен жіберді. Біріккен ресейлік күштер 208 жаяу әскер батальонынан және 192 эскадрильясы бар 9 кавалерия дивизиясынан тұрды. Бірінші армия Мазур көлдерінің солтүстігінен шабуылдайтын болса, екінші армия оңтүстіктен шабуылдады. Германия Шығыс Пруссияны Максимилиан фон Притвиц басқаратын сегізінші армиямен қорғады, ол резервтік және Ландвер құрамаларының қолдауымен 100 батальоннан тұрды. Неміс қорғанысына Мазур көлдері бойындағы бекіністер, Кенигсберг бекіністері және Торунь бекінісі кірді. Орыстар Роминтер биіктігінің солтүстігінен, содан кейін Прегель аңғарының батысынан шабуылдайтынын күтіп, Притвиц Герман фон Франсуадың бірінші корпусына Ангерапп өзені бойында орналасуға бұйрық берді. Алайда Франсуа алға қарай қорғануды жақтады және 13 тамызға қарай корпусын Голдаптан Сталлупоненге дейінгі сызыққа жылжытты, бұл оның бұйрығынан 32 км шығысқа қарай болатын. 15 тамызда Ренненкампф 6 жаяу әскер дивизиясымен шекараны кесіп өтіп, Сталлупонен мен Гумбинен арқылы теміржолға бағытталды.
According to Prit Buttar, The Dual Alliance and Franco Russian Treaty, and the obligations contained within them, would prove to be major mechanisms in the outbreak of war in 1914. The obligations of interlocking treaties now imposed themselves upon the plans and intentions of the military commanders. Russia had mobilised with a view to attacking Austria Hungary in support of Serbia, but as German mobilisation would result in a major attack on France, the Russians had to devote the main strength of their regular army to launching an early attack on East Prussia in an attempt to draw off German troops from the Western Front. Germany's attack on France followed the Schlieffen Plan, a flanking advance through Belgium, with limited forces opposing Russia until a rapid victory over France freed up troops for the Eastern Front. France was counting on an early Russian attack on Germany, forcing the German redeployment of troops from the Western Front. Likewise, Russia was optimistic a quick attack on East Prussia to the Vistula would be decisive, allowing Russia to attack Galicia. Russia deployed the First Army, commanded by Paul von Rennenkampf, and the Second Army, commanded by Alexander Samsonov, for the attack. Combined Russian forces consisted of 208 infantry battalions, and over 9 cavalry divisions with 192 squadrons. The First Army would attack north of the Masurian Lakes, while the Second Army attacked from the south. Germany defended East Prussia with the Eighth Army, commanded by Maximilian von Prittwitz, consisting of 100 battalions, supported by reserve and Landwehr formations. German defenses included fortifications along the Masurian Lakes, the Königsberg fortifications, and the Toruń Fortress. Anticipating that the Russians would attack north of the Rominter Heath, then west along the Pregel Valley, Prittwitz ordered Hermann von François' First Corps to take up positions along the Angerapp river. However, François advocated a forward defense, and by 13 August, had advanced his corps along a line from Goldap to Stallupönen, 32 km east of his orders. On 15 August Rennenkampf crossed the border with 6 infantry divisions, intending to follow the railway through Stallupönen and Gumbinnen.
Соғыс
15 тамызда Франсуаның әскері Сталлупоненнің солтүстік-шығысында Бірінші армияның барлау тобымен кездесіп, ресейліктер шегінгеннен кейін сол түні Эйдткухненді басып алды. 16 тамызда Притвиц Франсуаға Гумбиненге қайта оралуға бұйрық берді, өзі болса Сегізінші армияны Ангераппке жылжытты, себебі оның Flieger Abteilung 16 барлау ұшуы Екінші армияның шоғырланғанын анықтады. Алайда Франсуа өзінің 1-ші дивизиясын Сталлупоненде қалдырды, ал 2-ші дивизиясын Галдап пен Толльмингкемен арасында бөлді. 17 тамызда Ренненкампф үш жаяу әскер корпусымен шабуылға шықты, бірақ үйлесімсіз түрде. Оның кавалериясы солтүстікте болды, ал 20-шы армия корпусы 28-ші және 29-шы жаяу әскер дивизияларымен жолдың солтүстігінде, ал 3-ші армия корпусы 25-ші және 27-ші жаяу әскер дивизияларымен жолдың оңтүстігінде және одан да оңтүстікте орналасты. 4-ші армия корпусы 40-шы және 30-шы жаяу әскер дивизияларымен оңтүстікке қарай Роминт даласында шабуылдады. Франсуа генерал Адалберт фон Фальктің 2-ші дивизиясын Толльмингкеменнен, ал Гумбинендегі гаубицаларын шақырып, Сталлупонендегі қорғанысын күшейтті, шайқас ортасынан бастап қарқынды жүрді. Сағат 1-де Притвицтің өкілі келіп, Франсуаға Гумбиненге шегінуге бұйрық берді. Франсуаның жауабы генерал фон Притвицке орыстар жеңілгенде генерал фон Франсуа ұрысты тоқтататынын айту болды. Фолк шабуылға шығып, Гёриттенге жақын жердегі ресейлік 27-ші жаяу әскер дивизиясының қанатына шабуыл жасады, ресейлік 27-ші және 40-шы жаяу әскер дивизиялары арасында олқылық пайда болған кезде. Күшті майдандық шабуыл ресейлік дивизияны жеңді, ол шығысқа қарай қашып, 3000 қаза тапты және 5000 әскері тұтқынға түсті, оның ішінде ресейлік 105-ші полктің көбісі болды. Ресейдің 29-шы және 25-ші дивизиялары Сталлупоненнің солтүстігінде біршама сәттілікке жетіп, бірнеше тұтқын мен қаруды қолға түсірсе де, шайқастың барысын өзгерте алмады.
On 15 August, François' men encountered First Army's reconnaissance units northeast of Stallupönen, and captured Eydtkuhnen that night as the Russians withdrew. On 16 August, Prittwitz ordered François back to the Gumbinnen as he moved the Eighth Army to the Angerapp, after his Flieger Abteilung 16 reconnaissance flight spotted the Second Army concentrating. However, François kept his 1st Division at Stallupönen, and his 2nd Division divided between Galdap and Tollmingkehmen. On 17 August, Rennenkampf advanced with all three of his infantry corps, but in an uncoordinated fashion. His cavalry was to the north, while the 20th Army Corps, with the 28th and 29th Infantry Divisions, north of the road, and the 3rd Army Corps, with the 25th and 27th Infantry Divisions on the road and south of it. The 4th Army Corps, with the 40th and 30th Infantry Divisions were advancing on the Rominte Heath further south. François called up General Adalbert von Falk's 2nd Division in Tollmingkehmen, and his howitzers in Gumbinnen, to reinforce his position in Stallupönen as the battle intensified by mid day. At 1 PM, Prittwitz's envoy arrived, and ordered François to retreat to Gumbinnen. François' reply was to Tell General von Prittwitz that General von François will break off the engagement when the Russians are defeated. As Falk advanced, he was able to attack the flank of the Russian 27th Infantry Division near Göritten, when a gap formed between the Russian 27th and 40th Infantry Divisions. A furious frontal attack broke the Russian division, which fled eastward, losing 3,000 casualties and 5,000 prisoners, including almost the entirety of the Russian 105th Regiment. Although the Russian 29th and 25th Divisions achieved some success to the north of Stallupönen and captured several captives and guns, they couldn't change the outcome of the battle.
Салдары
Франсуа ресейліктерді қумай, бұйрық бойынша Гумбинненге қайтуға бұйырды. Притвиц Франсуаның жетістігін пайдаланып, әскерін алға жылжытты, ал Франсуа Гумбинненді ұстап тұрды.
François decided not to pursue the Russians, and instead ordered a withdrawal to Gumbinnen as ordered. Prittwitz, capitalizing on François' success, moved his forces forward, while François held Gumbinnen.