Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әдеби троп
Literary trope
Жерленген қазына – әдеби троп, ол көбінесе пираттар, викингтер, қылмыскерлер және Ескі Батыстың заңнан тыс адамдары бейнеленгенде кездеседі. Халық пікірінше, бұл адамдар ұрланған байлықтарын кейінірек қайтару ниетімен шалқап, алысқа көме жасайтын (әдетте пираттардың қазына картасын пайдаланып) болған. Пираттардың қазынаны жерлеуі сирек кездесетін жағдай, оның жалғыз белгілі мысалы – Уильям Кидд, ол өзінің байлығының бір бөлігін Гардинер аралына жерлеген. Құрлықтағы пираттардың жерленген қазынасы туралы миф 19 ғасырдағы «Вольферт Веббер», «Алтын қоңыз» және «Қазына аралы» сияқты көркем әдебиеттер арқылы танымал болды. Қазынаға апаратын карталар – ойдан шығарылған құрал деп есептеледі. Дакия патшасы Децебал және вестгот патшасы Аларик I сияқты түрлі тарихи кезеңдерде қазыналарын жасыру үшін өзендердің бағытын өзгертіп, жерлеген қазыналардың мысалдары бар. Пираттардың жерленген қазынасы туралы аңыздар ғасырлар бойы айтылып келеді, бірақ растаулы жағдайлар өте сирек. Мысалы, Нова-Скотиядағы Оук аралындағы ауқымды қазба жұмыстарынан ешқандай қазына табылған жоқ. АҚШ-тағы жалғыз растаулы қазына сандығы Флорида штатының Сент-Огастин қаласындағы «Пират жаны» мұражайында сақталады. Жерленген қазына – мәдени ұғым, ол археологтар мен металл іздеушілер табатын қазынадан өзгеше. 2010 жылы миллионер Форрест Фенн жерлеген деген хабар тараған Фенн қазынасы 2020 жылы Вайоминг штатында табылды.
Buried treasure is a literary trope commonly associated with depictions of pirates, alongside Vikings, criminals, and Old West outlaws. According to popular conception, these people often buried their stolen fortunes in remote places, intending to return to them later (often with the use of a pirate’s treasure map). Pirates burying treasure was a rare occurrence, with the only known instance being William Kidd, who buried some of his wealth on Gardiners Island. The myth of buried pirate treasure was popularized by such 19th century fiction as Wolfert Webber, The Gold Bug, and Treasure Island. The idea of treasure maps leading to buried treasure is considered a fictional device. There are cases of buried treasure from different historical periods, such as the Dacian king Decebalus and Visigoth king Alaric I, who both changed the course of rivers to hide their treasures. Legends of buried pirate treasure have existed for centuries, but authenticated discoveries are rare. For example, extensive excavations on Oak Island, Nova Scotia have not yielded any treasure. The only authenticated treasure chest in the United States is kept at the Pirate Soul Museum in St. Augustine, Florida. Buried treasure is a cultural concept and not the same as a hoard, which is typically found by archaeologists and metal detectors. The Fenn treasure, reportedly buried by millionaire Forrest Fenn in 2010, was found in 2020 in Wyoming.
Қарақшылар
Қарақшылардың қазынаны көмуі сирек кездесетін жағдай. Шын мәнінде қазынаны көмген жалғыз қарақшы – Уильям Кидд, ал Вашингтон Ирвингтің "Волферт Веббер" (1824), Эдгар Аллан Поның "Алтын жәндік" (1843) және Роберт Луис Стивенсоннің "Қазына аралы" (1883) шығармалары осы оқиғаға негізделген. Бұл әңгімелер сюжеті мен әдеби өңделуі жағынан әртүрлі болғанымен, олардың барлығы Уильям Кидд туралы аңызға байланысты. Дэвид Кордингли "Қарақшылар аралының қарақшылар туралы біздің түсінігімізге тигізген әсерін бағалау мүмкін емес" дейді және қазына карталарының көмілген қазынаға жетелетіні туралы идея "толыққанды ойдан туған құрал" екенін айтады. Стивенсоннің "Қазына аралы" шығармасына Ирвингтің "Волферт Веббері" тікелей әсер еткен, Стивенсон алғы сөзінде: "Менің ар-ожданымды мазалайтыны – Вашингтон Ирвингке деген борышым, және бұл орынды, себебі плагиаттың осы деңгейде жасалғанын сирек кездестіремін. Менің алғашқы тарауларымның рухани мазмұны мен маңызды егжей-тегжейлерінің көп бөлігі Вашингтон Ирвингке тиесілі" деп жазады.
Pirates burying treasure was rare. The only pirate known to have actually buried treasure was William Kidd, "Wolfert Webber" (1824) by Washington Irving, "The Gold Bug" (1843) by Edgar Allan Poe and Treasure Island (1883) by Robert Louis Stevenson. These stories differ widely in plot and literary treatment but are all based on the William Kidd legend. David Cordingly states that "The effect of Treasure Island on our perception of pirates cannot be overestimated," and says the idea of treasure maps leading to buried treasure "is an entirely fictional device". Stevenson's Treasure Island was directly influenced by Irving's "Wolfert Webber," Stevenson saying in his preface, "It is my debt to Washington Irving that exercises my conscience, and justly so, for I believe plagiarism was rarely carried farther the whole inner spirit and a good deal of the material detail of my first chapters were the property of Washington Irving."
Істер
Рим тарихшысы Дио Кассиус 2 ғасырдың басында Дакия патшасы Децебал Саргетия өзенінің бағытын өзгертіп, өзен төсегіне тонна-тон алтын мен күміс көмгенін айтады. Кейін ол өзенді бұрынғы қалпына келтіруге бұйрық берді және жұмыстарға қатысқан құлдарды өлімге кесті. Бірақ оның бірі, ақсүйектерінің бірі, қазынаның орнын римдіктерге жеткізді. Византия тарихшысы Иордан 410 жылы вестготтар патшасы Аларик I және оның қазынасы Бусенто өзенінің астына жерленгені туралы ұқсас оқиғаны баяндайды. Хазар патшаларының (qoruq) және басқа да ішкі Азия халықтарының зираттары да бұрын өз бағытын өзгертілген өзендердің астында болған. Осы оқиғалардан бұрын, әлдеқайда ертерек, көмілген қарақшылар қазынасы туралы көптеген хабарлар пайда болды, бұл идея осы әңгімелер жарияланбастан бұрын бір ғасырдан астам уақыт бойы бар екенін көрсетеді. Мысалы, 1795 жылдан бері Нова-Шотландиядағы Оук аралында бір немесе бірнеше қарақшы капитанның үлкен құндылықтарды жасырғанына сеніп, ауқымды қазба жұмыстары жүргізілуде. Бұл қазба жұмыстары аймақтағы көмілген қарақшылар қазынасы туралы ежелгі аңыздарға негізделген. Бірақ әлі күнге дейін ешқандай қазына табылған жоқ. Лима қазынасы – Тынық мұхитындағы Кокос аралында қарақшылар тастап кеткен, көмілген қазына делінеді. Оның құны 160 миллион фунт стерлингке бағаланады. Оны 1820 жылы британдық капитан Уильям Томпсон Перудан Мексикаға жеткізуге міндеттелгеннен кейін ұрлап кеткен. "Бузард" (La Buse) деп те белгілі қарақшы Оливье Левассер 1730 жылы қайтыс болғанға дейін қазына жасырғаны туралы әңгіме тарады. Бірақ осыған дейін ешқандай қазына табылған жоқ. 1666 жылғы Ұлы Лондон өрті кезінде қаланың бай тұрғындары алтын мен шарап сияқты құнды заттарды өрттен қорғау үшін жерге көміп қойды. Белгілі күнделік жазушы Сэмюэл Пеппс өрттен сақтау үшін бақшасына ірімшік дөңгелегін көміп қойған. Көмілген қазына – археологтар мен металл іздеушілердің мыңдаған мысалдарын тапқан қазына емес. Көмілген қазына – бұл объективті нәрсе емес, мәдени ұғым. Ол көбінесе аралдар сияқты шалғай жерлерде, кейде қазынаға апаратын карталармен, ұрланған заттарды кейінірек алу үшін қалдыратын қарақшылар мен басқа да қылмыскерлермен байланысты. Фенн қазынасы 2010 жыл шамасында миллионер Форрест Феннмен көмілген және 2020 жылы Вайоминг штатында табылған.
The Roman historian Dio Cassius says that, in the early 2nd century, the Dacian king Decebalus had changed the course of the river Sargetia and buried tons of gold and silver in the riverbed. Later, he ordered the river to be restored, and the slaves involved in the works to be executed. However, one of his nobles revealed the treasure's location to the Romans. The Byzantine historian Jordanes tells a similar story of the burial of the Visigoth king Alaric I and his treasure under the river Busento in 410. The burial places of the Khazar kings (qoruq) and other inner Asian people were also under a rerouted river. There are a number of reports of supposed buried pirate treasure that surfaced much earlier than these works, indicating that the idea was around for more than a century before those stories were published. For example, extensive excavation has taken place on Oak Island (in Nova Scotia) since 1795 in the belief that one or more pirate captains had hidden large amounts of valuables there. These excavations were said to have been prompted by still older legends of buried pirate treasure in the area. No treasure has yet been reported found. The Treasure of Lima is a supposed buried treasure on Cocos Island in the Pacific abandoned by pirates. The treasure, estimated to be worth £160 million, was stolen by British Captain William Thompson in 1820 after he was entrusted to transport it from Peru to Mexico. Pirate Olivier Levasseur, also known as "The Buzzard" (La Buse), was rumored to have hidden treasure before his death in 1730. No such treasure has been found. During the 1666 Great Fire of London, wealthy residents of the city buried luxury goods such as gold and wine in the ground to protect them from the raging flames above. Samuel Pepys, the noted diarist, buried a wheel of cheese in his garden to protect it from the fire. Buried treasure is not the same as a hoard, of which there have been thousands of examples found by archaeologists and metal detectors. Buried treasure is as much a cultural concept as an objective thing. It is related to pirates and other criminals who leave stolen artifacts behind for later retrieval, typically in remote places like islands, sometimes with maps leading back to the treasure. The Fenn treasure was reportedly buried by millionaire Forrest Fenn around 2010 and found in 2020, somewhere in Wyoming.