Кіріспе

Британдық епископ, білім беру психологы Герберт Марш (1757 жылдың 10 желтоқсаны – 1839 жылдың 1 мамыры) – Англия шіркеуінің епископы болған.

Өмір

Ричард Марштың (1709–1779) Кенттегі Фейвершамның викарисы болған Марш сол жерде дүниеге келді және Фейвершам грамматикалық мектебінде, Кингс-школда, Кантербериде және Кембридждегі Сент-Джон колледжінде білім алды. Ол 1779 жылы, әкесі қайтыс болған жылы, екінші «урангал» (wrangler) ретінде BA дәрежесін алып, Сент-Джон колледжінің стипендиаты болып сайланды. 1780 және 1781 жылдары жүлделер жеңіп алды, 1782 жылы магистратураны, ал 1792 жылы діни бакалавр дәрежесін аяқтады. Сент-Джон колледжіндегі стипендиясын сақтап жүріп, Марш Пруссиядағы Галле қаласында Дж. Д. Михаэлиспен бірге оқыды және «жоғары сын» (higher criticism) әдісін үйренді. Англияға оралғаннан кейін Михаэлис еңбегін «Жаңа өсиетке кіріспе» деп аударды және оған синоптикалық Евангелиялар мәселесі бойынша өзгі болжамын қосты. Тексттік талдауға сүйене отырып, ол «прото-Евангелия» гипотезасын ұсынды, ол замандас Иоганн Готфрид Эйххорнның ұсынысының нұсқасы және модификациясы болды. Оның «Диссертациясында» (1801) түпнұсқа арамейлік Евангелия мәтіні грек тіліне аударылған және кейіннен қосымша ақпарат қосылған немесе түзетілген бірнеше көшірмелерде таратылғаны айтылды. Марк (оның сөзіне сүйенсек) екі көшірмеге қол жеткізген, олардың әрқайсысы әртүрлі қосымшаларға ие болған (олардың кейбіреулері мәтінге енгізілген), және өзінің Евангелиясын жазу кезінде екі көшірмеден де материалдар алған. Осы екі көшірме де тәуелсіз түрде қосымша материалдар алған (Христостың айтқан сөздері мен нақылындағы еврейлік «гномологиядан» немесе жазбалардан), содан кейін біреуі Матай, екіншісі Лука Евангелияларын жазу үшін қолданылған. Ол Матай Евангелиясы бастапқыда еврей тілінде жазылған және кейін грек тіліне аударылғанда, аудармашы Марк пен Лукадағы сәйкес келетін үзінділерді пайдалана алғанын айтты. Оның гипотезасы, қазір ескіргенімен, сол кезде дәстүрлі түсіндірмелерге қарсы келді. Ол шіркеуінің консерваторларынан шабуылға ұшырады және Оксфорд епискобы және Оксфорд университетінің грек тілі профессоры Джон Рэндольфпен жария пікір алмасты. Ол 1801–1802 жылдары Сент-Джонның кіші стипендиаты болды, бұл оны Чарльз Симеон және Айзек Милнер сияқты евангелистермен қақтығысқа түсірді. 1808 жылы ол Оксфордта діни ғылым докторы дәрежесін алды, ал 1816 жылы Гламоргандағы Лландафф епискобы болып тағайындалды, онда ол епископ Ричард Уотсонның орнын басты. Уотсон Маршқа қарағанда методист дін қызметкерлеріне көбірек төзімділік танытты. Марш методистерге қарсы болды және «методистік көзқарастары бар дін қызметкерлерінің өмірін қиындатты». 1819 жылы ол Питербороға ауыстырылды. Епископ ретінде Марш евангелистерге қарсы уағыздағаны және кальвинистік сенімдері бар дін қызметкерлеріне лицензия беруден бас тартқаны үшін (соның салдарынан Сидни Смит ашуға іштелді) даулы болды. Ол шіркеудің қатаң тәртібін қатаң сақтады. Марш кітапханасы, 1346 лоттан тұратын, 1839 жылдың 3 шілдесінде (және одан кейінгі үш күнде) Эдмунд Ходжсон аукционында сатылды. Кітапхана каталогының көшірмесі Кембридж университетінің кітапханасында сақталады (Munby. c.115[11]).

Жазбалар

Герберт Марш, "Алғашқы үш канондық Евангелияның шығу тегі мен құрамы туралы диссертация" (Ф & С Ривингтон, Лондон; К. Дейтон, Кембридж, 1801). Герберт Марш, Михаэлис және оның түсіндірушісіне қатысты ескертулердің анонимді авторына жазған хаттар, әсіресе біздің алғашқы үш канондық Евангелияның шығу тегі мен құрамы туралы диссертацияға байланысты (F & C Rivington, Лондон 1802). Герберт Марш, біздің алғашқы үш канондық Евангелияның шығу тегі мен құрамы туралы диссертацияда ұсынылған гипотезаны иллюстрациялау, алғы сөз және қосымша, барлығы Михаэлис және оның түсіндірушісіне қатысты ескертулердің анонимді авторына жауап ретінде (F & C Rivington, Лондон; J. Deighton, Кембридж, 1803).