Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка Құрама Штаттарындағы мұздық
Glacier in the United States
Мэнденхолл мұздығы (тлингит тілінде «Sít») – Аляска штатының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Джуно қаласынан шамамен 12 миль (19 км) қашықтықта орналасқан Мэнденхолл аңғарындағы 13,6 миль (22 км) шамасындағы ұзындығы бар мұздық. Мұздық және оны қоршаған ландшафт Тонгасс ұлттық орманның федералды бөлігі – Мэнденхолл мұздық демалыс аймағының құрамында қорғалады. Juneau Icefield Research Program 1942 жылдан бері Juneau Icefield мұздығының шығыс мұздықтарын, соның ішінде Мэнденхолл мұздығын бақылап келеді. Мұздық 1929 жылдан бері, Мэнденхолл көлінің пайда болуынан бастап 1,75 миль (3 км), ал 1500 жылдан бері 2,5 миль (4 км) кері шегінді. Қазіргі уақытта мұздықтың ұшы теріс мұздық массалық балансына ие және алдағы уақытта кері шегінуін жалғастырады. Орташа жылдық температураның қазіргі уақытта өсіп жатыр және бұл тенденцияның жалғасатыны күтілуде, сондықтан мұздық кері шегіну барысында тұрақтандыру кезеңіне немесе сәл алға жылжуға ұшырауы мүмкін. Бұл себебі, мұздықтың басына жылы, ылғалды ауаның көлемі арта түседі, онда суық ауа температурасының төмендеуі қар түрінде жаууын қамтамасыз етеді. Қардың артуы мұздықты қоректендіреді, бұл мұздықтың ұшында байқалатын үнемі өсіп келе жатқан еруді тоқтатуға жеткілікті болуы мүмкін. Дегенмен, температураның өсуі жалғаса берсе, бұл қызықты құбылыс жоғалады, себебі мұздықтың басында қар жауу үшін жеткілікті суық температура болмайды.
Mendenhall Glacier (in Tlingit language “Sít”) is a glacier about 13.6 mile (22 km) long located in Mendenhall Valley, about 12 mile (19 km) from downtown Juneau in the southeast area of the U. S. state of Alaska. The glacier and surrounding landscape is protected as part of the Mendenhall Glacier Recreation Area, a federally designated unit of the Tongass National Forest. The Juneau Icefield Research Program has monitored the outlet glaciers of the Juneau Icefield since 1942, including Mendenhall Glacier. The glacier has also retreated 1.75 mile (3 km) since 1929, when Mendenhall Lake was created, and over 2.5 mile (4 km) since 1500. The end of the glacier currently has a negative glacier mass balance and will continue to retreat in the foreseeable future. Given that average yearly temperatures are currently increasing, and the outlook is for this trend to continue, it is actually possible that the glacier might experience a period of stabilization or slight advance during its retreating march. This is because increasing amounts of warm, moist air will be carried up to the head of the icefield, where colder ambient temperatures will cause it to precipitate as snow. The increased amount of snow will feed the icefield, possibly enough to offset the continually increasing melting experienced at the glacier's terminus. However, this interesting phenomenon will fade away if temperatures continue to climb, since the head of the glacier will no longer have cold enough ambient temperatures to cause snow to precipitate.
Атауы
Бастапқыда ол Ситанатааго ("қаланың артындағы мұздық") немесе Аак'втааксит ("кішкентай көлдің артындағы мұздық") деп аталды, сондай-ақ Тлингиттер оны латын тілінде Ааквтааксит деп те атады. 1879 жылы табиғатты зерттеуші Джон Мьюр бұл мұздықты Тлингит Аук Кван (немесе Аак'у Кван) тайпасының құрметіне Аук (Аук) мұздығы деп атады. 1891 жылы ол Томас Корвин Менденхоллдың құрметіне қайта аталды. Ол Джуноу мұздық алабынан басталып, Менденхолл көліне дейін созылады.
It was originally known as Sitaantaago ("the Glacier Behind the Town") or Aak'wtaaksit ("the Glacier Behind the Little Lake"), also Latinized as Aakwtaaksit, by the Tlingit. The glacier was named Auke (Auk) Glacier by naturalist John Muir for the Tlingit Auk Kwaan (or Aak'w Kwaan) band in 1879. In 1891 it was renamed in honor of Thomas Corwin Mendenhall. It extends from the Juneau Icefield, its source, to Mendenhall Lake.
Су тасқыны
2011 жылдан бері Суицид алабынан көлге және Менденхолл өзенінің төменгі ағысына үнемі мұздық су тасқындары болып келеді. 2023 жылы болған күшті су тасқыны екі ғимаратты бұзды.
Since 2011, periodic glacial floods have occurred from the Suicide Basin into the lake and downstream Mendenhall River. A major release in 2023 destroyed two buildings.
Себептер
Мұздық, жалпы алғанда, Оңтүстік-Шығыс Аляскадағы климаттың жылынуына байланысты кері шегінуде, бұл жаһандық жылудың климаттық өзгерістерден туындаған салдары. Менденхолл мұздығын басқаратын АҚШ Орман шаруашылығы қызметі "мұздықтар климаттың өнімі болғандықтан, климаттың өзгеруіне жауап береді" дейді. Менденхолл мұздығы 1700 жылдардың ортасындағы Кішкентай мұз дәуіріндегі ең жоғары нүктесінен бері шамамен 4 километрге (2,5 миль) кері шегінді. Аляска университетінің профессоры, геофизик Роман Мотика және геолог Кэти Коннордың "Juneau Empire" газетінде жарияланған бірлескен мақаласында "климаттың жылынуы және айсбергтердің бөлінуінен мұздың жоғалуы Менденхолл мұздығының кері шегінуіне және кішіреюіне себеп болып табылады" делінген. Көп ұзамай мұздықтың алдыңғы беті көлден шығады деп күтілуде.
The glacier is retreating due to a generally warming climate in Southeast Alaska, linked to global warming driven by climate change. The US Forest Service, which manages the Mendenhall Glacier, says "because glaciers are a product of climate, they respond to climate change." The Mendenhall Glacier has retreated approximately 2.5 miles since its most recent maxima during the Little Ice Age in the mid 1700s. In a joint article for the Juneau Empire Geologist Cathy Connor and Geophysicist Roman Motyka, both professors of the University of Alaska said "climatic warming coupled with ice loss through iceberg calving are the reasons the Mendenhall Glacier is retreating and shrinking." It is expected the glacier face will soon pull out of the lake.
Теріс әсерлері
Кейбіреулер Менденхолл мұздығының және аймақтағы басқа мұздықтардың шегінуі Джуноу мұз алабының жалпы кері шегінуі мен ыдырауының салдары деп есептейді. Джуноу мұз алабы Солтүстік Америкадағы бесінші үлкен мұз алабы болып табылады. Мұздықтарға жақын жерде тұратын көптеген адамдар ауыз суы үшін мұздыққа тәуелді. Егер осы мұздықтар жойылса, оларға басқа су көзі қажет болады. Мысалы, Аляска штатының ең халқы көп Анкоридж қаласы және ондағы көптеген адамдар тұщы су үшін Эклутна мұздығына сенеді. Егер осы мұздықтың шегінуі жалғаса берсе, олар негізгі су көзінен қалған болады.
The retreat of the Mendenhall Glacier and other glaciers in the area is believed by some to be a result of broader retreat and breakup of the Juneau Icefield. The Juneau Icefield is the fifth largest icefield in North America. Many populations near glacial areas rely on the glaciers for fresh drinking water. Once these glaciers are gone these people will need another source. For example, Anchorage, the most populated city in Alaska and many people there rely on the Eklutna glacier for their freshwater. If the recession of this glacier continues they will be out of their main source of water.
Артықшылықтары
Менденхолл мұздығының және жалпы мұздықтардың шегінуінің көптеген жағымсыз салдары болғанымен, бірнеше оң нәтижелері де бар. Менденхолл мұздығының шегінуі нәтижесінде Менденхолл көлі пайда болды. Көл мұздықтың еріген суларынан құралған және мұздық шегінуді жалғастырған сайын көлемі артып келеді. Көл 1929 жылдан бастап қалыптаса бастады және өсуде. Көлде бірегей экожүйе бар және ол әртүрлі балықтардың, оның ішінде бірнеше түрдегі лосось, Долли Варден, шара және форельдің шабақтарына орын береді.
Although there are many negative effects of the recession of the Mendenhall Glacier and glaciers in general, there are also a few positive outcomes. With the retreat of the Mendenhall Glacier, the Mendenhall Lake has formed. The lake is a result of the run off from the glacier and is increasing in size as the glacier continues to retreat. The lake began to form in 1929 and has continued to grow. The lake has a unique ecosystem and is a nursery for a variety of fish including several type of salmon, Dolly Varden, char, and cutthroat trout.
Ежелгі орман ашылды
2012 жылы мұздық шегінуімен ағаш сабақтары мен тамырлары мен қабығы жабысқан күйіндегі бұтақтар пайда болды. Олар бастапқы өсу орнында, қорғаушы құмды қабаттың астында сақталған күйде табылды. Оларды ашу арқылы ғалымдар мұздық пайда болғанға дейінгі экожүйе туралы мәлімет алады. Ағаштардың сақталған қалдықтарын зерттеп, олардың қандай жаста өлгенін анықтай алады. Ғалымдардың бірі Кэти Коннер «Менденхолл мұздығынан шыққан ең жаңа сабақтардың жасы 1400-1200 жыл аралығында. Ең ескілері шамамен 2350 жылға жетеді. Ал кейбіреулерінің жасы 1870-2000 жылдар аралығында» деп хабарлады.
In 2012, tree stumps and logs with attached roots and bark appeared under the retreating glacier. They are in their original growth position, preserved under what was believed to be a protective gravel layer. By uncovering them, scientists learn about the ecosystem from before the glacier formed. They can determine trees' ages when they died by looking at their preserved remains. One of the scientists, Cathy Conner, was reported as finding "The most recent stumps emerging from the Mendenhall are between 1,400 and 1,200 years old. The oldest are around 2,350 years old. Some have dated around 1,870 to 2,000 years old."
Қонақтар орталығы
АҚШ Орман қызметі Тунгасс ұлттық орманының бір бөлігі ретінде Менденхолл мұздығының келушілер орталығын басқарады, жыл бойы балалар мен ересектерге арналған түсіндіру бағдарламаларын ұсынады. Менденхолл мұздығының келушілер орталығы мен оның айналасындағы аумақтар көлге тірелетін, мұздықтың бөлінуін (кальвинг) көрсететін көріністерді ұсынады. Бұл – АҚШ Орман қызметі елде салған алғашқы келушілер орталығы; оны Линн А. Форрест жобалап, 1962 жылы ашқан. Ғимарат 1999 жылы кеңейтіліп, жаңартылып, қайта ашылды. Екі кішкентай тұрақ аумағы аймақтағы бірнеше жолдарға қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Фотопойнт жолы және Степ-Крик жолы – оңай және қол жетімді жолдар. Степ-Крик өзенінің үстіндегі көтерілген ағаш жолдар лосось пен аюларды көруге мүмкіндік береді. Келушілер Шығыс мұздық айналымы арқылы мұздықтан 1 шақырым (2 км) қашықтықтағы қарау тұғысына дейін жүре алады. Бұл жолдың екі бағыты да ағаштан жасалған баспақыштардан өтеді және бірте-бірте 500 фут (152 метр) биіктікке көтеріледі. Шығыс мұздық айналымына жалғасатын Уақыт жолы тарихи белгілерді және мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін қолжетімділікті қамтиды. 0,8 шақырымдық (1 км) Нуггет сарқымасы жолы келушілерді мұздықтың бетіне жақын орналасқан Нуггет сарқымасына жетелейді. Сыртқы аумаққа және жолдарға кіру тегін. Батыс мұздық жолы мұздықтың өзіне және оның астындағы мұз үңгірлерін көруге мүмкіндік береді. Бұл жол келушілер орталығынан көлдің арғы бетінде орналасқан. Көшпенді жазғы маусымнан басқа, орталық қаңтардан наурызға дейін жұма күндері кешке «От жағасындағы дәрістер» сериясын ұйымдастырады. Бағдарламалар экологиялық және мәдени тарихты, сондай-ақ Алясканың оңтүстік-шығысындағы оқиғаларды қамтиды.
The United States Forest Service operates the Mendenhall Glacier Visitor Center as part of the Tongass National Forest, offering interpretive programs throughout the year for children and adults. The Mendenhall Glacier Visitor Center and surrounding area offer views of a lake terminating, calving glacier. This was the first U. S. Forest Service visitor center built in the nation; it was designed by Linn A. Forrest and dedicated in 1962. The building was expanded, renovated and rededicated in 1999. The two small parking lots have access to several trails in the area. Photo Point Trail and the Steep Creek Trail are easy and accessible trails. Elevated boardwalks above Steep Creek provide salmon and bear viewing opportunities. Visitors can hike via the East Glacier Loop to an overlook within 1 mile (2 km) of the glacier. Two routes traverse a series of wooden steps and a gradual elevation gain of 500 feet (152 m) on this trail. The Trail of Time, which connects to East Glacier Loop, includes historical signs and handicapped accessibility. The 0.8 mile (1 km) Nugget Falls Trail leads visitors to Nugget Falls, closer to the face of the glacier. Access to the outside area and trails is free. The West Glacier trail offers access to the glacier itself and the chance to view ice caves beneath it. This trail is located across the lake from the Visitor Center. In addition to the busy summer season, the center hosts the Fireside Lecture series on Friday evenings, January through March. Programs cover ecological and cultural history, and events in Southeast Alaska.
Қасқыр Ромео
Ромео – 2003-2009 жылдар аралығында Мемденхолл мұздығының маңында өмір сүрген қасқыр, бірақ басқа штаттан келген браконьерлер оны өлтірді. Келушілер орталығында Ромеоның естелігін сақтау үшін оның терісінен жасалған экспонат пен таксидермиялық үлгісі қойылған, сондай-ақ қала тұрғындарының оған деген құрметін көрсетеді. Ник Янстың «Ромео есімді қасқыр» кітабы Ромеоның өмірін көптеген оқырманға жеткізеді.
Romeo was a wolf who lived around Mendenhall Glacier between 2003 and 2009 until he was killed by out of state poachers. The Visitor Center has an exhibit and taxidermy of Romeo's pelt to commemorate him and the town's love for him. Nick Jans' book, A Wolf Called Romeo, brings Romeo's life to a broader audience.