Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хирагананың жапон жазуының нұсқасы.
Japanese writing variant of hiragana
Жапон жазу жүйесінде хирагананың басқаша жазылу түрлері кездеседі.
In the Japanese writing system, are variant forms of hiragana.
Сипаттама
Бүгінде хирагана әріптерінің 1900 жылдан бері мектеп білімінде қолданылмайтын түрлері "хентаигана" деп аталады. Алғашқыда хирагананың бір дыбыс үшін бірнеше жазу түрі болған. Мысалы, қазіргі таңда "ха" дыбысын білдіретін хирагананың тек бір түрі бар, ол "は". Дегенмен, Мейдзи дәуіріне (1868–1912) дейін ол түрлі формаларда жазылған, мысалы: , және . Хирагана әріптерінің жасанды және биліктің күшімен жасалған іріктелуінің нәтижесінде, қазіргі Жапонияда осы өзгертілген кана әріптері жиі қолданылмайды, бірақ олар белгілі бір жағдайларда, мысалы, жарнама тақталарында, каллиграфияда, жер-су аттарында және жеке есімдерде қолданылуы мүмкін.
Today, among the hiragana glyphs, those not used in school education since 1900 are called "hentaigana". Originally, hiragana had several forms for a single sound. For example, nowadays, the hiragana reading "ha" has only one form, "は". However, until the Meiji era (1868–1912), it was written in a variety of forms, including the following: , and As a result of the artificial and authoritarian selection of hiragana glyphs, variant kana is not used much in Japan today, but it is still used in limited situations such as signboards, calligraphy, place names, and personal names.
Тарих
Хирагана – жапон тілінің негізгі буын жазу жүйесі, маньёгананың жазу үлгісінен пайда болған. Манъёгана жүйесінде қытай идеограммалары (канджи) мағынасын ескермей дыбыстарды жазу үшін қолданылды. Алғашқыда бір буынды (дәлірек айтқанда, мора) бірнеше алмастырылатын канджи немесе бір канджидің әртүрлі жазу үлгілерімен бейнелеуге болар еді. Бірақ 1900 жылғы жазу реформасы әр мора үшін тек бір белгілі таңба қолданылатынын, ал қалғандары хентаигана ("вариантты таңбалар") деп аталатынын белгіледі. 1900 жылғы стандартқа хирагананың ゐ, ゑ және を кірді, олар тарихи тұрғыдан /wi/, /we/ және /wo/ буындарын білдірген, бірақ қазір /i/, /e/ және /o/ болып айтылады, яғни い, え және お сияқты. Жапон жазу жүйесінде を кана әлі де тікелей толықтырғыш /o/ үшін お орнына қолданылады. Бұл таңбалар 1946 жылғы орфографиялық реформада қолданудан шығарылды. Хентаигана кейде дүкендердің таңбалары мен логотиптері сияқты жағдайларда «ескі сәнді» немесе «дәстүрлі» көрініс беру үшін қолданылады. Катакананың да өз варианттары бар, мысалы (ネ) және (ヰ). Дегенмен, катакананың варианттары хираганаға қарағанда аз. Катакананың маньёгана сегменттері ерте кезде тұрақталды және 1900 жылғы жазуды реттеуге дейін, аздаған ерекшеліктермен, бір дыбысқа бір символдік анық фонемиялық орфографияны қалыптастырды.
Hiragana, the main Japanese syllabic writing system, derived from cursive form of man'yōgana, a system where Chinese ideograms (kanji) were used to write sounds without regard to their meaning. Originally, the same syllable (more precisely, mora) could be represented by several more or less interchangeable kanji, or different cursive styles of the same kanji. However, the 1900 script reform determined that only one specific character be used for each mora, with the rest being called hentaigana ("variant characters"). The 1900 standard included the hiragana ゐ, ゑ, and を, which historically stood for the phonetically distinct moras /wi/, /we/, and /wo/ but are currently pronounced as /i/, /e/, and /o/, identically to い, え, and お. The を kana is still commonly used in the Japanese writing system, instead of お, for the direct object particle / o/. These characters were deprecated by the 1946 spelling reform. Hentaigana is still used occasionally today in some contexts, such as store signs and logos, to achieve the "old fashioned" or "traditional" look. Katakana has variant forms, too. For example, (ネ) and (ヰ). However, katakana's variant forms are fewer than hiragana's ones. Katakana's choices of man'yōgana segments had stabilized early on and established – with few exceptions – an unambiguous phonemic orthography (one symbol per sound) long before the 1900 script regularization.
Қазіргі қолданысы
Хентаигана ескірген деп саналады, бірақ оның кейбір шектеулі қолданыстары әлі де кездеседі. Мысалы, отемото (таспаша) кейбір қаптамаларда хентаиганамен жазылады, ал көптеген соба дүкендері өздерінің таңбаларында кисоба сөзін жазу үшін хентаигана қолданады. (Сондай-ақ, ағылшын тіліндегі таңбалардағы "Ескі" сөзін "Ye Olde" деп жазуға қараңыз.) Хентаигана кейбір ресми қолмен жазылған құжаттарда қолданылады, әсіресе классикалық жапон мәдениетінің ұйымдары (мысалы, жекпе-жек өнері мектептері, әдеп сақтайтын мектептер, діни үйрену топтары және т.б.) шығарған сертификаттарда. Сонымен қатар, олар кейде классикалық жапон мәтіндерін қайта жасайтын кезде қолданылады, бұл ағылшын және басқа герман тілдеріндегі готикалық шрифттерді пайдалану сияқты, мәтінге көне түр береді. Заманауи өлеңдер хентаиганамен жазылып, басылуы мүмкін, бұл көру эффектісі үшін жасалады. Дегенмен, қазіргі таңда көптеген жапондықтар хентаигананы оқи алмайды, олардың тек бірнешеуін дүкендердегі таңбалардан таниды немесе контекст арқылы түсінеді.
Hentaigana are considered obsolete, but a few marginal uses remain. For example, otemoto (chopsticks), is written in hentaigana on some wrappers and many soba shops use hentaigana to spell kisoba on their signs. (See also: "Ye Olde" for "the old" on English signs.) Hentaigana are used in some formal handwritten documents, particularly in certificates issued by classical Japanese cultural groups (e. g., martial art schools, etiquette schools, religious study groups, etc.). Also, they are occasionally used in reproductions of classic Japanese texts, akin to the use of blackletter in English and other Germanic languages to give an archaic flair. Modern poems may be composed and printed in hentaigana for visual effect. However, most Japanese people are unable to read hentaigana nowadays, only recognizing a few from their common use in shop signs, or figuring them out from context.
Галерея
Кейбір келесі хентаиганалар стандартты хираганалармен бірдей канджидің жазу үлгісіндегі (курсив) формалары, бірақ әртүрлі жеңілдетілген. Ал басқалары бірдей дыбызды көрсететін, байланысы жоқ канджилерден шыққан.
Some of the following hentaigana are cursive forms of the same kanji as their standard hiragana counterparts, but simplified differently. Others descend from unrelated kanji that represent the same sound.