Кіріспе

Маргарет Тюдор (28 қараша 1489 – 18 қазан 1541) – 1503 жылдан 1513 жылға дейін Шотландия королевасы, король Джеймс IV-ке үйленгендіктен. Одан кейін ол ұлының кәмелетке толмаған кезінде Шотландияның регенті қызметін атқарды және өзінің регенттігін кеңейту үшін күресті. Маргарет Англия королі Генрих VII және Йорктік Елизаветаның үлкен қызы және екінші баласы, Англия королі Генрих VIII-нің үлкен әпкесі. Оның әулеті бойынша Стюарт әулеті Шотландиядан бөлек Англия тағына отырды. Маргарет Англия мен Шотландия арасындағы мәңгілік бейбітшілік шартына сәйкес 13 жасында Джеймс IV-ке тұрмысқа шықты. Олардың алты баласы болды, бірақ олардың тек біреуі ересек болды. Маргареттің Джеймс IV-ке үйленуі Англия мен Шотландияның патшалық үйлерін байланыстырды, бұл бір ғасырдан кейін Тақтар одағына әкелді. 1513 жылы Флодден шайқасында Джеймс IV қаза болғаннан кейін Маргарет, жесір патша ретінде, ұлы Джеймс V-тің регенті болып тағайындалды. Аристократия арасында француздық партия құрылды, олар оның орнын жас корольға ең жақын туысы Альбани герцогы Джон алмастыруы керек деп талап етті. Одақтастар іздеуде Маргарет Дугластарға жүгінді және 1514 жылы Арчибальд Дугласқа, 6-шы Ангус графына үйленді, бұл басқа күшті ақсүйектерді наразылыққа түсірді және оны регенттік қызметінен Альбани алмастырды. 1524 жылы Маргарет Гамильтонның көмегімен Францияда болған кезде Альбаниды төңкеріс арқылы биліктен ығыстырды және Парламент оны регент ретінде мойындады, кейіннен ол жасқа келгенде король Джеймс V-тің бас кеңесшісі болды. 1527 жылы Ангустан ажырасқаннан кейін Маргарет үшінші күйеуі Генри Стюартқа, 1-ші лорд Метвенге үйленді. Бірінші және екінші некелері арқылы Маргарет Шотландия королевасы Мэридің және Мэридің екінші күйеуі Лорд Дарнлидің әжесі болды.

Ерте өмір

Маргарет 1489 жылғы 28 қарашада Лондондағы Вестминстер сарайында король Генрих VII және оның әйелі, Йорктан Елизавета отбасында дүниеге келді. Ол олардың екінші баласы және тұңғыш қызы болды. Оның бауырларының арасында Уэльс принці Артур, болашақ король Генрих VIII және Франция королевасы болған Мэри болды. Маргарет Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуінде Сент-Эндрю күні крещениеден өтті. Ол әжесі Маргарет Бофорт, Ричмонд және Дерби графесінің құрметіне аталды. Оның күтімінде Элис Дэви болды, ол кейін Катерина Арагонның үйіне қызметке кірді. 1497 жылғы 30 қыркүйекте Джеймс IV-тің комиссары, испан Педро де Аяла Англиямен ұзақ бітімге келді, соның нәтижесінде Маргаретпен некеге тұру мүмкіндігі туды. Джеймс жиырмадан асып, әлі үйленбеген еді. Итальяндық тарихшы Полидор Вергильдің айтуынша, Англия корольдық кеңесінің кейбір мүшелері бұл одаққа қарсы болды, себебі ол Стюарттарды тікелей Англия тағының мұрагерлік құқығына енгізер еді. Оған айлакер және салмақты Генрих: «Онда не болады? Егер мұндай нәрсе орын алса (Құдай сақтасын), менің ойымша, біздің мемлекетімізге ешқандай зиян келмейді, себебі Англия Шотландияға емес, Шотландия Англияға қосылады, өйткені бүкіл аралдың ең асыл басшысы – Англия, себебі үлкенірек мемлекетке қосылуда әрқашан аз даңқ пен құрмет болады, сияқты Нормандия бір кезде біздің ата-бабаларымыздың, ағылшын билігіне бағынғандай. 1502 жылғы 24 қаңтарда Шотландия мен Англия 170 жылдан астам уақыттан бері екі мемлекет арасындағы алғашқы бейбіт келісім – Мәңгілік бейбітшілік шартын жасады. Сол күні неке шарты да жасалды және ол жаңа бейбітшіліктің кепілі ретінде қарастырылды. Маргарет әлі бала болғандықтан Англияда қалды, бірақ енді ол «Шотландия королевасы» деп аталды.

Неке және алға басу

Неке 1503 жылғы 25 қаңтарда Ричмонд сарайында өкілеттік арқылы аяқталды. Ботуэлл графы Шотландия королінің өкілі ретінде тағайындалды және патшайымның үлкен залында өткен рәсімде алтын матадан тігілген көйлек киді. Оған Глазго архиепископы Роберт Блэкэддер мен Морей постулаты Эндрю Форман сүйретіп келді. Херальд Джон Янг рәсімнен кейін «керемет айқастар» өткенін хабарлады. Жүлделер келесі күні таңертең табысталды, ал турнир тағы бір күн жалғасты. Жаңа патшайымға көптеген киімдер берілді, ал оның итальяндық сарценаттан жасалған қызыл төсек жамылғылары қызыл Ланкастер гүлдерімен кестеленді. Сондай-ақ, оның серігі, Перкин Уорбектің жесірі, леди Кэтрин Гордон үшін де киім тігілді. Киімді Джон Фли кестеледі. 1503 жылдың мамыр айында Джеймс IV оның Шотландиядағы жерлер мен үйлерге иелігін растады, олардың ішінде Метьвен қамалы, Стирлинг қамалы, Дун қамалы, Линлитгоу сарайы және Эттрик орманындағы Ньюарк қамалы, сондай-ақ тиісті графтық және лордтық жерлерден түскен кірістер болды. 1503 жылы, анасы қайтыс болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Маргарет Шотландияға келді; оның сапары солтүстікке жасалған ұлы жол болды. 27 маусымда ол Генрих VII-мен бірге Ричмонд сарайын тастап, алдымен Нортгемптонширдегі Колливестонға бағыт алды. Йорк қаласында Шотландия патшайымы қала қақпаларынан кірген жерді еске алу үшін тақта орнатылған. 1503 жылғы 1 тамызда Бервик-апон-Твидтегі шекарадан өткеннен кейін Маргарет Ламбертонда шотланд сарайының өкілдерімен күшін қосты. Далкит сарайында Джеймс оны сәлемдесу үшін келді. 4 тамызда ол оның сүйікті жылқыларының бірнешеуі тұрақтан шыққан өртте қаза болғаннан кейін оны жұбатуға келді. Оның атқа мінуге арналған жабдықтары, соның ішінде 127 фунт стерлингке бағаланған жаңа соптер матасы немесе алтын матадан жасалған паллион өртте жойылды. Эдинбургтен бір шақырым жердегі алаңда сэр Патрик Гамильтон мен Патрик Синклер өздерінің әйелдерін қорғаған рыцарьлар кейпінде ойнап, шайқасқан шатыр орнатылған. 1503 жылғы 8 тамызда Холируд аббаттығында неке жеке өтілді. Рәсімді Глазго архиепископы мен Йорк архиепископы Томас Савидж орындады, ал Маргарет рәсім кезінде майланды. Екі күннен кейін, Сент-Лоуренс күні Маргарет өзінің алғашқы ресми іс-шарасы ретінде Сент-Джайлз қалалық шіркеуінде қатысты. Өкілеттік неке, сапар, келгені және Эдинбургте қарсы алынуы туралы мәліметтерді Сомерсет херальды Джон Янг жазды.

Джеймс IV билік құрған

Неке шарты бойынша Маргаретке 24 ағылшын сарай қызметкерімен бірге тұруға рұқсат берілді. Олардың ішінде оның аспазы Хант, камерашысы Маргарет, лютняда ойнайтын Джон Камнер, үйге кіргізушілері Хамнет Клег және Эдмунд Ливсей, сондай-ақ күтуші әйелдері Маргарет Деннет, Элеонора Джонс, Элеонора Верни, Агнес Мусгрейв және Элизабет Берли болды. Оның кейбір күтуші әйелдері Йорк Елизаветасының үй шаруасында қызмет еткен. Ричард Джесси мен Гарри Ропер киім-кешек шкафында жұмыс істеді, оның төсеніштерін тікті, киімдерін жуды, гобелендерін жөндеп, оларды лавандул майымен хош иістендірді. Ропер Йорк Елизаветасының төсек-орын қызметшісі, ал Джесси – оның киім-кешек қызметшісі болған. Ропер Арагон Екатеринасына қызмет ету үшін Англияға оралды. Шотландиялық Элизабет Макстон патшайымның кірлерін жуды. Кездемелерді итальян саудагері Жером Фрескобальди жеткізді. Бірнеше жылдан кейін ол шотландтық аспаз Александр Керсені жұмысқа алды. Оның үй шаруасындағы кейбір адамдар туралы Уильям Данбардың «Квенис Чалмердегі Би» атты әзілді өлеңінде айтылған. Маунті бейсенбісінде, сондай-ақ «Skyre Thursday» немесе «Cena Domini» деп те аталатын күні, монарх пен оның жұбайы кедейлерге сыйлықтар тарту етуші және олардың аяқтарын символдық түрде жуу салты болған. 1504 жылдың 4 сәуірінде Маргарет 15 кедей әйелге көк көйлек, аяқ киім, 15 ағылшын пеннисі бар әмиян және Соңғы тоқсанның белгісі ретінде ағаштан жасалған құмыра мен табақтан тұратын сыйлық берді. Кедей әйелдердің саны оның жасына сай келді. Тағы бір дәстүр – Жаңа жыл күні сыйлық беру болды. 1507 жылы Джеймс IV Маргаретке алтынмен қапталған «жылан тілі» (іс жүзінде акула тісі) сыйлады. Ол француз рыцары Антуан д’Арсеге Құдай анасының суреті салынған алтын тұздық сыйлады. 1513 жылдың қаңтар айында сыйлықтардың ішінде Стирлинг қамалында жұмыс істеген алтын шебері Джон Айткин жасаған оның палатасының сегіз әйеліне арналған алтын жүзіктер болды, ал «екі қара ханым» Эллен мен Маргарет Морға 10 алтын француз тәжісі берілді. Маргарет мұрыннан қан ағып, дәріханашы Уильям Фулар оған қан тасын немесе гелиотропты ем ретінде ұсынды. Фулар сондай-ақ патшайымға шыны шұлықпен бірге бұрыш, қызылша, «кубебарум» және «галига» сияқты емдік дәмдеуіштерді жіберді. Маргарет Шығыс Лотиандағы Уайткиркке, ал 1507 жылдың шілдесінде денсаулығы жақсарғаннан кейін Галлоуэйдегі Уитхорнға, жасыл барқыт киіммен және серуен терісімен жабылған атқа мініп, оның әйелдері мен сарай музыканттарымен бірге саяхат жасады. Патша шотландтық соғыс кемесін Маргарет деп атады. 1502 жылғы келісім мәңгілік болмады және 1509 жылы Генрих VII қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай күшін жоғалтты. Оның мұрагері, жас Генрих VIII, әкесінің сақтық дипломатиясына көп көңіл бөлмеді және көп ұзамай Франциямен, Шотландияның тарихи одақтасымен соғысқа бет бұрды. 1513 жылы Джеймс Англияға басып кірді, ол Ескі Одаққа берген уәдесін орындауға тырысты, бірақ Флодден шайқасында қаза тауып, апатқа ұшырады. Маргарет соғысқа қарсы болды, бірақ корольдік өсиетте жас король Джеймс V-тің регенті ретінде, жесір қалғанша тағайындалды.

Регенттік билік пен екінші неке

Парламент Флодденнен көп ұзамай Стирлингте жиналып, Маргаретті регент лауазымына бекітті. Әйелдердің жоғары билікте болуы сирек кездесетін жағдай еді, ал Маргарет жау патшаның әпкесі болғандықтан, оның қиындықтары одан сайын артты. Көп ұзамай ақсүйектер арасында Францияны қолдайтын топ құрылып, оның орнына жас ханзаданың ең жақын туысы, қазір таққа отыру тізімінде үшінші болып тұрған Джон Стюарт, Альбанидің 2-ші герцогын тағайындауды талап етті. Альбани Францияда туып өскен, ол Англияны қолдайтын Маргаретке қарама-қарсы, Ескі Одақтың (Auld Alliance) тірі бейнесі ретінде қарастырылды. Ол сабырлылықпен және белгілі бір саяси шеберлікпен әрекет еткені айтылады. 1514 жылдың шілдесіне қарай ол қарама-қарсы тараптарды келісуге жеткізіп, Шотландия Франциямен бірге сол айда Англиямен бейбітшілік шартын жасасты. Бірақ Шотландия ақсүйектері арасында саяси одақтастар іздеу барысында, ол қателіс жасады, ақыл мен салмақтылықты Арчибальд Дугластың, 6-шы Ангус графының әсеріне және жеке тартымдылығына бағындырды. Одақтастар іздеуде Маргарет қуатты Дуглас әулетіне көбірек жүгінді. Ол әсіресе Ангус графына қызығушылық танытты, оны тіпті оның туысы, дін қызметкері және ақын Гэвин Дуглас "жас, ақылсыз ақымақ" деп атады. Маргарет пен Дуглас 1514 жылдың 6 тамызында Перт қаласына жақын орналасқан Киннулл шіркеуінде жасырын түрде үйленді. Бұл басқа ақсүйектерді наразылыққа толтырып қана қоймай, Гласгоу архиепискобы Джеймс Биттон басқаратын Францияны қолдайтын топтың ықпалын күшейтті. Кейінгі патшаның өсиетіне сәйкес ол Шотландияның регенті лауазымынан бас тартып, айдың соңына дейін Альбанидің тағайындалуына келісуге мәжбүр болды. Қыркүйекте, Жеке кеңес оның ұлдарына қадағалау құқығынан айырылғанын шешті, содан кейін Маргарет және оның одақтастары ханзадаларды Стирлинг қамалына алып кетті. Қараша айында Маргарет VIII Генриге жіберілген хаттарға арналған кодты ойлап тапты, онда "Сенің сүйікті қарындасың, Маргарет Р" деп қол қойылған хаттар ғана шынайы екенін, ал қалғандары оның жауларының қысымымен жазылған болуы мүмкін екенін жазды.

Англияға қашу және соңғы баланың тууы

Олбани 1515 жылдың мамыр айында Шотландияға келді және шілдеде регент ретінде бекітілді. Оның алғашқы міндеті – Джеймс пен Александрдың күтіміне ие болу, бұл регенттіктің билігі үшін саяси тұрғыдан маңызды болды. Маргарет бастапқы қарсылық көрсеткенімен, тамыз айында Стерлингте басылды. Принцтерді ағасының қолына бергеннен кейін, Маргарет, Ангустан бала күтіп, Эдинбургке көшті. Біраз уақыт бойы ағасы оны ұлдарымен бірге Англияға қашуға көндіруге тырысты, бірақ ол осы қадамнан бас тартты, себебі мұндай әрекет Джеймстің шотланд тәжінен айырылуына әкелуі мүмкін деп қорқады. Алайда, Маргарет екі ұлын ағасының қамқорлығына алғаннан кейін, Англия сарайындағы қауіпсіздігі үшін ағасының ұсынысын құпия түрде қабылдады. Ангустың баласын күтіп жүрген Маргарет Шотландияның құпия кеңесінің билігі астында өміріне қауіптенді. Ол жесір патшайым ретінде тіпті саяхаттауға да құпия кеңестен рұқсат сұрауға мәжбүр болды. Жалғандығы үшін Линлитгоу сарайына баруға рұқсат алды. Ол Танталон қамалына қашып, содан кейін Блэкэддер қамалы мен Колдстрим монастырі арқылы Англия шекарасын өтті. Танталонда құнды киімдер мен әшекейлерді қалдырды, соның ішінде бірнеше барқыттан жасалған, інжумен кестеленген және "шафрон" деп аталатын зергерлік шекарасы бар, сондай-ақ Франция королі Людовик XII-нің сыйы – алмаз әшекейлі жібек бас киім қалдырды. Кейіннен оның әшекейлерін Томас Дейкренің адамы, Грейстоук колледжінің магистрі Джон Уэлпдейл жинады. Маргаретты Генридің Маркалардағы сақшысы Томас Дейкре қарсы алып, Нортумберлендтегі Харботл қамалына жеткізді. Онда қазан айының басында Леди Маргарет Дугласты дүниеге әкелді, ол болашақ Леннокс графесі және Генри Стюарттың анасы, Лорд Дарнли, Шотландия королевасы Мэридің екінші күйеуі және болашақ Джеймс VI-ның әкесі болды. Англияның солтүстігінде жүрген кезде королева Маргарет кіші ұлы Александрдың қайтыс болғанын естіді. Дейкре Альбанидің Ричард III рөлінде болғанын айтты. Маргарет тіпті осал күйінде де мұны қабылдамады, егер ол шынымен тақты өзіне қарату мақсатында болса, Джеймстің өлімі оның жоспарына одан да жақсы келгенін айтды. Осы уақытта ол, соңғы рет, Ангустың мәнін түсіне бастады, ол өзінің әл-ауқатын ойлап, Шотландияға қайтып, регентпен келісімге келді, «бұл Маргаретты ойға қысты». Генрих VIII Ангустың Лондонға қарындасымен бірге бармайтынын білгенде: «Шотландықтар сияқты істеді» деді. Алайда, Ангустың барлық күші, байлығы мен ықпалы Шотландияда болды; елді тастап кету сатқындық үшін мүліктің тәркіленуіне әкелуі мүмкін еді. Осы тұрғыда ол өзінің туысы Джеймс Дугластың, 9-шы граф Дугластың мысалын алды, ол бұрынғы ғасырда Англияға қашып, жерсіз жалдамалы әскер ретінде өмірін өткізген.

Саясат және екінші некелердің құлдырауы

Маргаретті Генрих жақсы қабылдады және оның мәртебесін растау үшін Шотландия корольдерінің ежелгі Лондон резиденциясы – Скоттланд-Ярдқа орналастырды. 1517 жылы Англияда бір жыл өткізген соң, Олбани, Генрих және кардинал Вулси арасында татуласу туралы келісімге қол жеткізілді, одан кейін ол солтүстікке қайтты. Олбани Францияда уақытша болды – онда ол Ескі Одақты тағы бір рет жаңартты және Джеймс V-тің болашақ некесіне дайындық жасады. Бірақ король жесірін шекарада оның өкілі Сиер де ла Басти және күйеуі күтіп алды. Маргарет пен Ангус уақытша татуласқанмен, олардың қарым-қатынасы тез арада күрт нашарлай бастады. Ол Англияда болғанда күйеуінің бұрынғы сүйіктісі, леди Джейн Стюартпен бірге тұрғанын білді. Бұл жеткілікті жамандық еді, тіпті одан да жаманы – күйеуі әйелінің ақшасына тірлік кешіп жүрген. 1518 жылдың қазанында ол ағасына ажырасу туралы ойын білдіре хат жазды: «Мен Шотландияға келгеннен бері лорд Ангуспен қатты қиналамын, күннен күнге жағдайым нашарлап барады. Жарты жылдан бері оның қасында болмадық. Егер Құдай заңына және ар-ұжданыма сай болса, одан ажырасуға ниеттімін, себебі ол маған жақсы көретінін көрсетпейді». Бұл Генрих үшін қиын мәселе болды. Консервативті және дәстүрлі сенімді адам болған ол, принцип бойынша ажырасуға қарсы болды – бұл оның кейінгі некелік өмірін ескере отырып, өте ирониялық еді. Сонымен қатар, Ангус Олбани мен француздық топқа қарсы пайдалы одақтас және тиімді күш болды. Оның мінез-құлқына ашуланған Маргарет Олбанидің тобына жақындап, оның Франциядан қайтуын талап ететіндерге қосылды. Олбани, солтүстік патшалығына қайтуға асықпағандай, өзі регенттік билікті қайтадан жүзеге асыруды ұсынды. Күйеу мен әйел арасындағы дау келесі үш жыл бойы шотланд саясатын басып тастауға дайын тұрды, бұл Ангус пен Арранның 1-ші графы Джеймс Гамильтон арасындағы аяусыз жанжалмен одан да қиын болды. Маргарет бірін, содан кейін екіншісін таң қалдыратын жылдамдықпен қолдады. Олбани 1521 жылдың қараша айында Шотландияға оралып, Маргарет тарапынан жылы қарсы алынды. Көп ұзамай олардың жақсы қарым-қатынасы саясаттан асып түсетіні туралы әңгіме тарады. Ангус жер аударылды, ал регент – жесір патшаның толық қолдауымен – үш жыл бойы азаматтық соғысқа ұшыраған елде тәртіпті қалпына келтіруге кірісті. Олбани Маргарет үшін пайдалы болды: ол Римде ықпалы бар екені белгілі болды, бұл оның ажырасу туралы өтінішін жеңілдетуге көмектесер еді. Ангус және оның одақтастары екеуінің махаббатта екендігі туралы қауесет таратып, тіпті ақылды лорд Дейкрі Вулсиге Джеймстің өлтірілетінін және Олбани патша болып, Маргаретке үйленетінін болжады. Бірақ олардың қарым-қатынасы жеке мүдделерге негіделген еді, бұл жайт көп ұзамай дәлелденді.

Маргарет төңкерісі

Маргарет ең маңызды мәселелерде ағылшын мінезі мен көзқарасын сақтап, түбінде туған жері мен қабылдаған елі арасындағы жақсы түсіністікке шын ниеттен ұмтылды. Қажеттілік Албанимен және француздық топпен одақ құруды талап етті, әсіресе 1520 жылдардың басында Англиямен болған қиратушы шекара соғыстарынан кейін. Бірақ Албани сахнадан кетісімен ол өзінің жеке партиясын құруға кірісті. 1524 жылы регент қарапайым, бірақ тиімді төңкеріс арқылы биліктен алынды. Албани тағы да Францияда болғаннан кейін (ол 1536 жылы қайтыс болды), Маргарет Арран мен Гамильтонның көмегімен 12 жастағы Джеймсті Стирлингтен Эдинбургке әкелді. Ангус уақытша шегінді, бірақ түрлі тараптардың қысымымен патшайым оны 1525 жылдың ақпан айында регенттік кеңесіне қабылдады. Оған осы жеткілікті болды. Джеймсті өзіне алып, үш жыл бойы оның атынан толық билік жүргізіп, оны қайтарудан бас тартты. Осы кезеңде Джеймстің басынан өткендері оған Дуглас әулетіне де, ағылшындарға да өшпендік сезімін қалдырды.

Ажырасу және қайта үйлену

Маргарет қарсылық көрсетуге тырысты, бірақ жаңа саяси шындыққа мойынсұнуға мәжбүр болды. Оның үстіне, ол кезде ажырасу деген оның барлық басқа мәселелерге қарағанда басымдық беретін құштарлығы еді. Ол барлық аргументтерді қолдануға дайын болды, соның ішінде Джеймс IV Флодденде өлтірілмеген деген кең таралған аңыз да бар. 1524 жылғы төңкеріске қарамастан, ол Альбанимен жылы хат алысып жүрді, ол Римде оның ісін жалғастырып, көмектесіп жатты. 1527 жылдың наурыз айында папа Климент VII оның өтінішін қабылдады. Сол кездегі Еуропадағы саяси жағдайға байланысты ол өзінің сәттілігін тек желтоқсан айында ғана білді. 1528 жылдың 3 наурызында ол Генри Стюартқа үйленді, кардинал Вулсидің некенің "құдайдан белгіленгені" және "Римнен келген арсыз үкімге" қарсы ескертулерін елемеді. 1528 жылдың маусым айында Джеймс V ақыры Ангустың қамқорлығынан босады – ол тағы да жер аударылды – және өз билігін жүзеге асыра бастады. Маргарет патша төңкерісінің алғашқы иегері болды, өйткені ол күйеуімен бірге патшаның жетекші кеңесшілеріне айналды. Джеймс Стюартты "сүйікті анасына деген зор құрметі үшін" Лорд Метвен етіп жаратты. Рас емес еді – оның ұлы мен немересі Мэри Тюдордың некелесуіне қолдау көрсеткені туралы әңгіме тарады. Ол 1534 жылдың мамыр айында Англия мен Шотландия арасындағы бейбіт келісімге қол жеткізуде маңызды рөл атқарды. Маргареттің саяси өмірінің басты мақсаты – өзінің амандығын қамтамасыз етуден басқа – Англия мен Шотландия арасындағы жақсы түсіністікті орнату болды, және ол қиын жағдайларда да осы ұстанымды сақтап қалды. Джеймс Генриге күдікпен қарады, әсіресе Ангустың қолдауын жалғастырып жатқандықтан, оны терең жек көретін. Дегенмен, 1536 жылдың басында анасы оны ағасымен кездесуге көндірді. Бұл оның жеңісі болды, ол Генриге және оның басты кеңесшісі Томас Кромвельге, "біздің кеңесімізбен және басқа ешкімнің кеңесімен емес" деп жазды. Ол "Алтын шапанның алқабындағы" сияқты салтанатты шараны күтіп, оған үлкен қаржы жұмсады. Бірақ көптеген наразылықтар болғандықтан және Джеймс анасының немесе басқа біреудің ықпалына көнбегендіктен, бұл жоспар орындалмады. Англия елшісі Уильям Говардпен жеке кездесуде оның көңілі қалғаны байқалды – "Мен Шотландиядан шаршадым", – деп мойындады ол. Оның шаршауы тіпті Генриге мемлекеттік құпияларды ашуға дейін жетті. Лорд Метвен басқа әйелдерге және әйелінің ақшасына құмарлық танытып, Ангустан да жаман болды. Маргарет тағы да ажырасуға бел буды, бірақ Джеймстің күйеуіне пара бергеніне сенді. Бір кезде ол шекараға қарай қашып кетті, бірақ оны ұстап алып, Эдинбургке қайтарды. Ол Генриге өзінің кедейлігі туралы арызданып, ақша мен қорғау сұрап, қайта-қайта хат жазды – ол "кедей әйелдей ұлын еріп жүруге" мәжбүр болудың орнына, жайлылық пен тыныштық тіледі. 1536 жылдың басында Генрих VIII оған 200 фунт стерлинг және қымбат маталар, соның ішінде қызғылт мата, алтын тоқыма, қызғылт мақта, атлас және барқыт жіберді. Бұл маталар ұлының болашақ әйелі Валуалық Мадленді қарсы алуға арналған костюмге арналған еді. Мадленнің қайтысынан кейін Маргарет 1538 жылдың маусым айында Шотландияға Гиздік Мэриді, жесір қалған ұлының жаңа әйелін қарсы алды. Екі әйел жақсы қарым-қатынас орнатты. Мэри енді Мефвенмен татуласқан қайын енесінің сотқа үнемі қатысуын қамтамасыз етті, және Генриге "жас патшайым толығымен католик, ал ескі патшайым одан кем емес" деп хабарланды.

Өлім

Маргарет 1541 жылғы 18 қазанда Мефвен қамалында қайтыс болды. Бервик персуанты Генри Рей оның жұма күні сал қағуға шалдыққандығын (мүмкін, инсульт салдарынан) және келесі сейсенбіде қайтыс болғанын хабарлады. Ол жазылып кетеді деп ойлағандықтан, өсиетнама жасау туралы ойланбады. Ол Фолкленд сарайында болған король Джеймсті шақыртты, бірақ ол уақытында келмеді. Өмірінің соңында ол оны күткен монахтардың король мен Ангус графы арасында келісімге келуге көмектесуін тіледі. Ол корольдің оның мүлігін қызы, леди Маргарет Дугласқа беруін үміттенеді. Джеймс оның қайтысынан кейін келді және Оливер Синклер мен Джон Теннентке оның заттарын өзі пайдалану үшін жинауға бұйрық берді. Жесір патшайым болғандықтан, Маргарет Стирлингширдегі патшалық жерлерден түскен кірісті алған. Оның қайтысынан кейін бұл ақша корольдің табысына қосылды. Маргарет Перттегі Чартерхаусқа жерленді (1559 жылы Реформация кезінде бұзылды, қазіргі кезде бұл жерде бұрынғы король Джеймс VI ауруханасы орналасқан). Қайтыс болғандарға жасалған жоқтау рәсімі 1537 жылы Эдинбургте Мадлен Валуаға жасалғандай әсем болмауы мүмкін, бірақ Джеймс V және оның үйі жоқтау кезеңі үшін қымбат қара киіммен қамтамасыз етілді.