Кіріспе
Аль-Каидамен оқыған және кейін Гуантанамода ұсталған австралиялық Дэвид Мэтью Хикс (7 тамыз 1975 ж. туған) – Ауғанстандағы Аль-Каиданың Аль-Фарук оқу-жаттығу лагеріне қатысқан австралиялық. Хикс ислам дініне кіргеннен кейін, осы дін туралы көбірек білу үшін Пәкістанға сапар шекті, соңынан ол оқу лагерінде оқыды. Ол Аль-Каидамен таныс емес екенін және олар бейбіт азаматтарға шабуыл жасайтынын білмегенін мәлімдейді. 2001 жылы Хикс Усама бен Ладенмен кездесті. Сол жылдың соңында ол тұтқындалып, сотталу үшін АҚШ-қа жеткізілді. Ол 2002 жылдан 2007 жылға дейін АҚШ-тың Гуантанамодағы түрмесінде ұсталды, онда американдық әскерилердің қолынан азап көргенін айтты. Ол 2006 жылғы Әскери комиссиялар заңы бойынша сотталды. 2012 жылы оның үкімі жойылды, өйткені оның қылмыстары жасалған кезде оған қатысты заң әлі қабылданбаған еді.
David Matthew Hicks (born 7 August 1975) is an Australian who attended al Qaeda's Al Farouq training camp in Afghanistan. Hicks traveled to Pakistan after converting to Islam to learn more about the faith, eventually leading to his time in the training camp. He alleges that he was unfamiliar with al Qaeda had no idea that they targeted civilians. Hicks met with Osama bin Laden during 2001. Later that year, he was captured and brought to the U. S. to be tried. He was then detained by the United States in Guantanamo Bay detention camp from 2002 until 2007, where he reported undergoing torture at the hands of American soldiers. He was eventually convicted under the Military Commissions Act of 2006. In 2012, his conviction was overturned because the law under which he was charged had not been passed at the time that his crimes were committed.
Ерте өмір
Дэвид Хикс Оңтүстік Австралияның Аделаида қаласында Терри мен Сюзан Хикстің отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы он жасында ажырасып, әкесі кейін қайтадан тұрмысқа шықты. Оның жарты әпкесі бар. Әкесі "қалыпты бола алмайтын, жайғаса алмайтын қарапайым бала" деп сипаттаған және бұрынғы мектеп директоры "ең қиын балалардың" бірі деп атаған Хикс жасөспірім кезінде алкоголь мен есірткімен тәжірибе жүргізген және 1990 жылы 14 жасында Смитфилд Плейнс орта мектебінен шығарылған. 15 жасқа толғанда әкесі Хикске мектепке бармауға рұқсат береді. Оның бұрынғы серіктесі Хикс қылмыстық әрекетке, соның ішінде көлік ұрлауға, өзін-өзі тамақтандыру үшін бет бұрғанын мәлімдеді, бірақ бұл үшін ересектерде қылмыстық іс тіркелмеген. Хикс әр түрлі жұмыс орындарында, соның ішінде зауытта жұмыс істеді және Солтүстік территориядағы, Квинсленд пен Оңтүстік Австралиядағы малды өсіретін аулаларда жұмыс істеді.
Неке және отбасы
Хикс 17 жасында Аделаидада Джоди Спарроумен танысты. Спарроудың бұрыннан қызы болған, оны Хикс өзінің баласы сияқты тәрбиеледі. Дэвид Хикс 2017 жылдың сәуір айында Оңтүстік Австралияның Крейгмор қаласында келесі әйеліне шабуыл жасады деген айыппен сотқа келді, бірақ іс қысқартылды және Оңтүстік Австралия полициясына сот шығындары төленді.
Гуантанамо шығанағы
2007 жылы Хикс 2006 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңға сәйкес, АҚШ-тың Гуантанамо әскери комиссиясы алдында терроризмге материалдық көмек көрсеткені үшін кінәлі екенін мойындады. Хикске шартты жаза тағайындалып, ол Австралияға оралды. 2015 жылдың ақпан айында АҚШ Әскери комиссиясы сот шешімін күштен шығарды. Хикс Әскери комиссиялар туралы заң бойынша айыпталған және кейіннен сотталған алғашқы адамдардың бірі болды. Хикстің ісіне қатысты әрекеттер, оған қарсы ұсынылған дәлелдер, соттың нәтижесі және оны соттаған жаңа құрылған заң жүйесі туралы Австралия мен халықаралық деңгейде кең пікірталас пен саяси даулар болды. 2015 жылдың қаңтар айында Хикстің адвокаты АҚШ үкіметі Хикстің кінәлі екендігі дұрыс емес екенін және оның кінәсіздігіне күмән келтірмейтінін мәлімдеді. 1999 жылы Хикс ислам дінін қабылдады. Ол Гуантанамоға жеткізіліп, жаугер деп танылды. Ол тұтқындалған кезінде анальды тексеру арқылы қиналып, азапталғанын мәлімдеді. АҚШ алғаш рет 2004 жылы Хикске қарсы айып тақты. Бұл іс 2006 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының «Хамдан Рэмсфелдке қарсы» ісінде әскери комиссия жүйесі конституцияға қайшы екенін шешкенінен кейін сәтсіз аяқталды. Әскери комиссия жүйесі АҚШ Конгресінің заңымен қайта құрылды. 2007 жылдың ақпан айында Хикске қарсы жаңа заңға сәйкес, жаңа комиссия алдында жаңа айыптамалар қойылды. Пентагонның бұрынғы бас прокуроры полковник Моррис Дэвис кейіннен АҚШ-тағы Буш әкімшілігі мен Австралиядағы Говард үкіметінің іске саяси араласуын мойындады. Ол Аделаиданың солтүстігіндегі Гильз Плейнс мешітінде уахабизмді зерттей бастады. Оңтүстік Австралия Ислам қоғамының президенті Вали Ханифи Хикстің «әскери істерге қызығушылық танытқанын» және «жеке тәжірибе мен зерттеулерден кейін исламның жауабы екенін тапқанын» айтты. Гуантанамодағы тұтқындалуының алғашқы жылдарында ол дінінен бас тартты. 2006 жылдың маусым айында Гуантанамо шығанағында бұрын тұтқында болған, бірақ 2005 жылы босатылған британдық Моаззам Бегг өзінің «Дұшпан жауынгер: Гуантанамоға және кері британдық мұсылманның саяхаты» атты кітабында Хикстің исламдық сенімінен бас тартқанын және оның дінсіздігі үшін басқа тұтқын Усман әл-Харби оны айыптағанын мәлімдеді. Бұл туралы Хикстің әскери адвокаты Майкл Мори да растады, ол Хикстің енді мұсылман емес болу себебін жеке мәселе деп атап, түсіндіруден бас тартты.
He renounced his faith during the earlier years of his detention at Guantánamo. In June 2006, Moazzam Begg, a British man who had also been held at Guantanamo Bay but was released in 2005, claimed in his book, Enemy Combatant: A British Muslim's Journey to Guantanamo and Back, that Hicks had abandoned his Islamic beliefs, and had been denounced by a fellow inmate, Uthman al Harbi, for his lack of observance. This has also been confirmed by his military lawyer, Major Michael Mori, who declined to say why Hicks was no longer a Muslim, saying it was a personal issue.
Косовоның азаттық армиясы
1999 жылдың мамыр айында Хикс Косово Азаттық Армиясына қосылу үшін Албанияға сапар шекті. АҚШ әскері оның Австралияға оралмас бұрын базалық жаттығудан өтіп, жауынгерлік қимылдарға қатысқанын мәлімдеді. Косово Азаттық Армиясы ислами фундаментализмді қабылдамады, көптеген жауынгерлері мен демеушілері католиктер болды. 1999 жылдың маусым айында Косово соғысы аяқталды және Косово Азаттық Армиясы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1244 қаулысына сәйкес таратылды. Хикс Косово Азаттық Армиясымен өткен уақытын өмірін өзгертетін тәжірибе деп сипаттады, Австралияға оралғаннан кейін ислам дінін қабылдап, Аделаидадағы Гиллс Плейнс мешітінде оқуға кірісті.
2001 жылғы қыркүйек
2001 жылдың 9 қыркүйегінде Хикс досын көру үшін Ауғанстаннан Пәкістанға сапар шекті. Терри Хикс 2001 жылдың қараша айының басында ұлымен ұялы телефон арқылы сөйлескенде, ол 11 қыркүйектегі шабуылдар туралы алдымен хабарсыз болған, кейін күмәнмен қараған сияқты көрінгенін айтты. Ол сондай-ақ Дэвид Хикстің "Кабулға барып, Солтүстік Альянсқа қарсы оны қорғауға" қатысқандығы туралы айтқан сөздерін еске алды. 2001 жылдың қазан және қараша айларында Хикс Австралиядағы анасына бірнеше хат жазды. Ол жауаптарды Абу Муслим Австрали атты псевдониммен жіберуді сұрады, себебі ол мұсылман емес тыңшылар хат-хабарларын ұстап алады деп сенді және осылайша олардан қорғануды көздеді. Осы хаттарда ол джиһадтың дұрыстығын және өзінің шейіт болу мүмкіндігін толыққанды түсіндірді. «Жас және денесі сау мұсылман ретінде, менің міндетім – бауырларымды агрессивті кәпірлерден қорғау және олардың оны жоюына жол бермеу. Ислам қайтадан билік етеді, бірақ қазір біз сабырлы болуымыз керек. Бізден Алла жолында өмірімізді құрбан ету сұралады, неге құрбан етпеске? Жұмақта көптеген артықшылықтар бар. Бұл жай ғана соғыс емес, бұл – джиһад. Мен шейіт болсам, тозаққа бара жатқан отбасымның он мүшесін жұмаққа алып кету мүмкіндігіне ие боламын, бірақ бұрын мен де шейіт болуым керек. Әйтекел, бәріміз бір күні өлеміз, неге шейіт болмасқа?» Хикстің әкесі Терри берген сұхбатта: «Дэвидті Солтүстік Альянс қарусыз жүк көлігінің немесе фургонның артқы жағынан ұстады. Ол майданда болған жоқ» деді. 2002 жылы Хикстің әкесі оны сот үшін Австралияға әкелуге тырысты. 2003 жылы Австралия үкіметі Хикске кешіктірмей сот процесін өткізуді талап етті, сондай-ақ Шетелдегі ерекше жағдайлар схемасы бойынша Хикске консулдық қолдау мен заңдық көмек көрсетуді ұлғайтты.
Бастапқы шығындар
2004 жылғы 26 тамызда АҚШ әскери комиссиясы Хикске айып тақты. Гуантанамода Хикс американдық әскери тергеушілер жазған мәлімдемеге қол қойды, оның бір бөлігі былай деді: "Менің ойымша, әл-Қаида лагерлері әлемнің түкпір-түкпірінен келген, маған ұқсас мұсылмандарға әскери операцияларға және джихадқа дайындық үшін үлкен мүмкіндік берді. Алты айдан кейін мен көптеген елдер мен халықтарға соғыс жариялаған "Әл-Қаида" ұйымынан оқып жатқанымды білдім". Кейіннен АҚШ әскери прокурорлары дайындаған айыптау актісінде 2001 жылы тұтқындалғанға дейін Хикс әртүрлі жолдармен оқып-үйренген және сөз байласты, сондай-ақ "жауға көмектескен" деп айыпталды, бірақ ешқандай нақты зорлық-зомбылық әрекеттері туралы айтылмады. Айыптау актісінде мынадай мәлімдемелер келтірілді: 1999 жылдың қарашасында Хикс Пәкістанға барып, жарымәскери исламистік топқа, "Лашкар-е-Тоибаға" (Тазалар армиясы) қосылды. Хикс екі ай бойы Пәкістандағы "Лашкар-е-Тоиба" лагерінде оқыды, онда қару-жарақпен оқытылды және 2000 жылы Пәкістанның басқаруындағы Кашмир маңындағы "Лашкар-е-Тоиба" тобында қызмет етті. 2001 жылдың қаңтар айында Хикс талибан режиміне қарасты Ауғанстанға барып, онда ол "Лашкар-е-Тоибадан" таныстыру хатын "Әл-Қаиданың" жоғары лауазымды мүшесі Ибн әл-Шейх әл-Либиге тапсырды және оған "Мұхаммед Дауд" деген псевдоним берілді. Хикс Кандагардан тыс "Аль-Фарук" оқу-жаттығу лагеріне жіберілді, онда ол сегіз апта бойы оқыды, одан әрі қару-жарақпен, сондай-ақ жер миналары мен жарылғыш заттармен оқытылды. Хикс "Аль-Фарук" қаласында тағы жеті апталық курсқа қатысты, оның барысында ол мергендік, аңдып қалу, маскировка және барлау техникасын үйренді. Усама бен Ладеннің өтініші бойынша Хикс "Әл-Қаиданың" кейбір оқу материалдарын араб тілінен ағылшын тіліне аударды. 2001 жылдың маусым айында "Әл-Қаиданың" әскери қолбасшысы Мохаммед Атефтің нұсқауы бойынша Хикс Тарнак фермасындағы тағы бір оқу лагеріне барды, онда ол шабуылдау және снайперлік мылтықтарды, реппельді, ұрлау және өлтіру техникасын қолдануды қоса алғанда, "қалалық тактиканы" үйренді. 2001 жылдың тамызында Хикс Кабулға барып, онда ақпарат жинау мен барлау, сондай-ақ ислам теологиясын оқыды. 2001 жылдың қыркүйегінде Хикс Пәкістанға барып, 11 қыркүйекте АҚШ-қа жасалған шабуыл кезінде болды, оны теледидардан көрді. Хикс АҚШ пен оның одақтастарының Усама бен Ладенді баспанаға берген Талибан режиміне шабуыл жасауын күтіп Ауғанстанға оралды. Кабулға оралғаннан кейін Хиксті Мохаммед Атеф Қандаһарды қорғауға тағайындады және ол Қандаһар әуежайындағы "Әл-Қаида" мен Талибанның аралас ұрыстары тобына қосылды. Алайда қазан айының соңында Хикс және оның тобы АҚШ пен оның одақтастарының күштеріне қарсы күреске қатысу үшін солтүстікке қарай сапар шекті. 2001 жылы 9 қарашада Кондузға келгеннен кейін ол Джон Уокер Линд ("Америкалық талибан") кіретін топқа қосылды. Бұл топ Коалиция күштеріне қарсы ұрысқа қатысып, ұрыстар кезінде ол Коалиция күштерінің тұтқынына айналды. 2006 жылдың 29 маусымында АҚШ Жоғарғы Соты "Хамдан Рамсфелдке қарсы" сот ісі бойынша әскери комиссиялар АҚШ заңдары мен Женева конвенцияларына сәйкес заңсыз деп шешті. Хиксті тергеу комиссиясы таратылып, оған қарсы айыптар жойылды. 2007 жылдың қаңтар айында "The Age" газетінің сұхбатында Гуантанамодағы әскери комиссиялардың бас прокуроры полковник Моррис Дэвис Хикске АҚШ әскерлерімен күресу үшін қару-жарақ берілгенін және АҚШ пен халықаралық елшіліктерге қарсы қадағалау жүргізгенін мәлімдеді. Дэвис осы қылмыстар үшін айып тағылатынын және айыптау қаңтар айының соңына дейін болатынын болжады. Ол Хикс "Әл-Қаиданың бірқатар жетекші басшыларымен танысып, байланыста болғанын" және "ол АҚШ елшілігі мен басқа елшіліктерді қадағалауды жүргізгенін" мәлімдеді. Ол Хиксті Балидегі бомбалаушылармен салыстырып, австралиялықтардың әскери комиссия жүйесін дұрыс бағаламайтынына алаңдаушылық білдірді, себебі Хикстің адвокаты пиар "түсі" тудырды. АҚШ армиясының ислам дінінің дінбасысы Джеймс Йи Гуантанамодағы тұтқында болған кезінде Хикске үнемі кеңес беретін. Ол 2007 жылдың желтоқсанында Хикс босатылғаннан кейін көп ұзамай мәлімдеме жасады. Ол Хикс Австралияға қауіп төндірмейтінін және "базалық дайындықтан өткен кез келген американдық солдат осы жігітке қарағанда 50 есе көп дайындықты өткізгенін" айтты.
In November 1999, Hicks travelled to Pakistan, where he joined the paramilitary Islamist group, Lashkar e Toiba (Army of the Pure). Hicks trained for two months at a Lashkar e Toiba camp in Pakistan, where he received weapons training and that, during 2000, he served with a Lashkar e Toiba group near the Pakistan administered Kashmir. In January 2001, Hicks travelled to Afghanistan, then under the control of the Taliban regime, where he presented a letter of introduction from Lashkar e Toiba to Ibn al Shaykh al Libi, a senior al Qaeda member, and was given the alias "Mohammed Dawood". Hicks was sent to al Qaeda's al Farouq training camp outside Kandahar, where he trained for eight weeks, receiving further weapons training as well as training with land mines and explosives. Hicks did a further seven week course at al Farouq, during which he studied marksmanship, ambush, camouflage and intelligence techniques. At Osama bin Laden's request, Hicks translated some al Qaeda training materials from Arabic into English. In June 2001, on the instructions of Mohammed Atef, an al Qaeda military commander, Hicks went to another training camp at Tarnak Farm, where he studied "urban tactics", including the use of assault and sniper rifles, rappelling, kidnapping and assassination techniques. In August 2001, Hicks went to Kabul, where he studied information collection and intelligence, as well as Islamic theology including the doctrines of jihad and martyrdom as understood through al Qaeda's fundamentalist interpretation of Islam. In September 2001, Hicks travelled to Pakistan and was there at the time of the 11 September attacks on the United States, which he saw on television. Hicks returned to Afghanistan in anticipation of the attack by the United States and its allies on the Taliban regime, which was sheltering Osama bin Laden. On returning to Kabul, Hicks was assigned by Mohammed Atef to the defence of Kandahar and that he joined a group of mixed al Qaeda and Taliban fighters at Kandahar airport. At the end of October, however, Hicks and his party travelled north to join in the fighting against the forces of the US and its allies. After arriving in Konduz on 9 November 2001, he joined a group which included John Walker Lindh (the "American Taliban"). This group was engaged in combat against Coalition forces and, during the fighting, he was captured by Coalition forces. On 29 June 2006, the US Supreme Court ruled in Hamdan v. Rumsfeld that the military commissions were illegal under United States law and the Geneva Conventions. The commission trying Hicks was abolished and the charges against him voided. In an interview with The Age newspaper in January 2007, Col. Morris Davis, the chief prosecutor in the Guantanamo military commissions, also alleged that Hicks had been issued with weapons to fight US troops, and had conducted surveillance against US and international embassies. Davis stated he would be charged for these offences, and predicted the charging would take place before the end of January. He alleged that Hicks "knew and associated with a number of al Qaeda senior leadership" and that "he conducted surveillance on the US embassy and other embassies". He went on to compare Hicks to the Bali bombers, expressing concern that Australians were misjudging the military commission system due to PR "smoke" from Hicks's lawyer. James Yee, an Islamic US Army chaplain who regularly counselled Hicks while detained at Guantanamo Bay, gave a statement shortly after Hicks was freed in December 2007. He said that he did not feel Hicks was a threat to Australia, and that "Any American soldier who has been through basic training has had 50 times more training than this guy."
Қорғау тобы
АҚШ армиясы Хикске қорғаушы ретінде АҚШ теңіз жаяу әскерінің майоры Майкл Мориді тағайындады. Хикстің азаматтық қорғанысын австралиялық кәсіпкер Дик Смит қаржыландырып отырды. Смит оның "әділ сот отырысын қамтамасыз ету үшін" қорғанысын қаржыландыратынын айтты.
Сот ісінің кешіктірілуі
2004 жылдың қарашасында АҚШ Федералды соты қарастырылып жатқан әскери комиссиялардың конституцияға қайшы екенін анықтағаннан кейін Хикстің ісі кейінге шегерілді. 2005 жылдың ақпанында 2002 жылдан бері Австралияда Хикстің мүддесін өтемақысыз қорғап келген Стивен Кенни қорғау тобынан шығарылды. Оның орнына Вьетнам соғысының ардагері және әскери резервист Дэвид МакЛеод келді. Хикстің ісі 2005 жылдың 10 қаңтарына белгіленген еді, бірақ соңынан көптеген кешігулер мен құқықтық тартыстар болды. 2005 жылдың ақпан айының ортасында Гуантанамодағы Amnesty International ұйымының құқықтық бақылаушысы Джумана Муса Австралияға келіп, әскери комиссиялар туралы бас прокурор Филип Руддокпен (Amnesty International мүшесі) сөйлесті. Муса Австралияның «өз азаматын осы процесте соттау мүмкіндігіне келісім берген жалғыз ел екенін және бұл кез келген адамды алаңдатуы керек» деді. 2005 жылдың шілдесінде АҚШ апелляциялық соты прокурордың «АҚШ Президенті Ауғанстанда немесе әлемнің басқа жерлерінде Әл-Қаидамен болған қақтығысымызға Женева конвенциясының ешбір ережесі қолданылмайтынын анықтаған меморандум шығарды, себебі Әл-Қаида Женева конвенциясының толыққанды тарапы емес» деген пікірін қабылдады. Сондықтан Хикс сияқтылар әскери трибуналда сотталуы мүмкін. 2005 жылдың шілдесінде АҚШ апелляциялық соты «Заңсыз жауынгерлер» ісі Женева конвенциясына бағынбайды және оларды әскери трибунал соттауы мүмкін деп шешті. 2005 жылдың тамызының басында АҚШ-тың бұрынғы прокурорларының электрондық хаттары заңдық процесті сынап, оны «тәжірибесіз адвокаттардың шағын тобының төмен деңгейдегі айыпталушыларды соттауға бағытталған жартылай және ұйымдаспаған әрекеті» деп бағалап, «процесс толық және әділ болады деп айтқан өтінішті жазу, егер сіз оны шынымен сенбесеңіз, қиын, әсіресе өзіңізді офицер және заңгер деп санасаңыз» деді. Руддок 2004 жылдың наурыз айында жазылған электрондық хаттарды «қазіргі жағдайға қарағанда тарихи деректер ретінде қарастыру керек» деп жауап берді. 2005 жылдың қазанында АҚШ үкіметі Хикс кінәлі деп танылса, сотқа дейінгі қамауда өткізген мерзімі жазасынан есептелмейтінін мәлімдеді. 2005 жылдың 15 қарашасында округтік судья Коллин Коллар Котелли АҚШ Жоғарғы Соты Хамданның конституциялықлығына қатысты апелляциясын қарағанша Хикске қарсы іс жүргізуді тоқтатты. 2006 жыл да кешігулерге толы болды. 2006 жылдың 29 маусымында Хамдан Рэмсфелдке қарсы іс бойынша АҚШ Жоғарғы Соты әскери трибуналдардың АҚШ заңнамасына және Женева конвенциясына сәйкес заңсыз екенін шешті. 2006 жылдың 7 шілдесінде Пентагоннан барлық әскери тұтқындарға Женева конвенциясының 3-бабында белгіленгендей, адамгершілікпен қарау және негізгі құқықтық стандарттарды сақтау туралы нұсқау берілді. 2006 жылдың 15 тамызында Бас прокурор Филип Руддок АҚШ жаңа айыптауларды тез арада ұсынбаса, Хиксті Австралияға қайтаруды көздеп отырғанын мәлімдеді. Жоғарғы соттың шешімінен кейін АҚШ Конгресі Гуантанамодағы тұтқындарды соттау үшін балама әдіс ұсынатын 2006 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңды қабылдады. Президент Буш бұл заңға 2006 жылдың 17 қазанында қол қойды. 2006 жылдың 6 желтоқсанында Хикстің заңгерлік тобы Австралия Федералды сотына құжаттарды ұсынды. Онда Австралия үкіметі Хикстің шетелде қамауда отырған Австралия азаматы ретіндегі қорғаныс міндетін бұзғаны және АҚШ Хикстің қамауда ұстауын Женева конвенциясына, Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімге және Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясына сәйкес етуін талап етпегені айтылды. 2007 жылдың 9 наурызында оның адвокаты Дэвид Хикс Австралия Федералды үкіметінен АҚШ үкіметінен оны босатуды сұрауға мәжбүрлеу туралы іс қозғауды күтіп отырғанын мәлімдеді. 2007 жылдың 26 наурызында тележурналист Ли Сэйлс Хикстің әскери комиссияда сотталудан қашуға тырысып жатқанын айтып, «Хикс қорғаныс стратегиясы процесті осылайша ұзаққа созуға негізделген, нәтижесінде Австралия үкіметі тұтқынды қайтаруды сұрауға мәжбүр болады» деді. Өткен жылдар ішінде Хиксті АҚШ әскери комиссиясы алдында соттаудың заңдылығы, адалдығы және әділдігі күмәндана түсті.
Ұлыбритания азаматтығына үміткер
2005 жылдың қыркүйегінде Хикстің 2002 жылғы азаматтық, иммиграция және баспана туралы заңның салдарынан анасы арқылы британдық азаматтыққа ие болуы мүмкін екендігі анықталды. Хикстің британдық тегі 2005 жылғы "Ашш" крикет сериясы туралы оның адвокатымен болған кездейсоқ әңгімеде айқындалды. Британ үкіметі бұрын Гуантанамодағы тоғыз британдық азаматты босату үшін келіссөздер жүргізген, сондықтан оның өтініші қабылданса, бұл босатулар Хикске де қолданылуы мүмкін деп есептелді. Хикс азаматтыққа өтініш берді, бірақ алты айға кешіктірілді. 2005 жылдың қарашасында британдық Ішкі істер министрлігі Хикстің британдық азаматтық алу өтінімін қабыл алмады, бірақ оның адвокаттары бұл шешімге шағымдануға тырысты. 2005 жылдың 13 желтоқсанында Жоғары сот судьясы Лоренс Коллинс сол кездегі Ішкі істер министрі Чарльз Кларктың Хикске британдық азаматтығын жоюға "заң бойынша құқығы жоқ" екенін мәлімдеді, "сондықтан оны тіркеу керек". Ішкі істер министрлігі мәселені Апелляциялық сотқа беруді жоспарлағанын хабарлады, бірақ судья Коллинс олардың үкімді тоқтату туралы өтінішін қабылдамады, яғни британ үкіметі өтінішпен әрі қарай жұмыс істеуге тиіс. 2006 жылдың 17 наурызында Ішкі істер министрлігі апелляциялық процесінде Хикстің 2003 жылы Қауіпсіздік қызметіне (британдық MI5 құпия қызметі) Ауғанстанда кең ауқымды террористік оқудан өткенін мойындағанын мәлімдеді. 2006 жылдың 12 сәуірінде Апелляциялық сот Хикстің британдық азаматтығына құқығы бар деген Жоғары соттың шешімін қолдады. Ішкі істер министрлігі мәселеге тағы шағымданатынын мәлімдеді, оның соңғы мүмкіндігі – 25 сәуірге дейін Ұлыбританияның ең жоғары соты – Лордтар палатасына шағымдану. Алайда, 5 мамырда Апелляциялық сот бұдан әрі шағымдар қабылдамайтынын және Ішкі істер министрлігі Хикске британдық азаматтық беруі керек екенін мәлімдеді. Хикстің адвокаттары 2006 жылдың 14 маусымында Жоғары сотта АҚШ Хикске британдық азамат ретінде тіркеу процесін кешіктіріп, кедергі келтіргенін, британдық консулдық қызметкерлеріне Хикске ханшайым мен Ұлыбританияға адалдық ант беру рәсімін өткізу үшін кіруге рұқсат бермегенін мәлімдеді. Оның әскери адвокаты ант беруге құқылы және егер американдық үкімет рұқсат берсе, ант беру рәсімін өткізуге дайын еді. 27 маусымда Хикстің британдық азаматтығы расталғаннан кейін, британдық Сыртқы істер және Достастық істері министрлігі басқа британдық тұтқындар сияқты оның босатылуы үшін лоббилеуге тырыспайтынын мәлімдеді. Бұл шешімнің себебі – Хикс тұтқындалғанда Австралия азаматы болған және оған Австралия консулдық көмек көрсеткен. 2006 жылдың 5 шілдесінде Хикс британдық азамат ретінде тіркелді, бірақ бұл тек бірнеше сағатқа ғана созылды. Ішкі істер министрі Джон Рид 2006 жылғы Иммиграция, баспана және азаматтық туралы заңның 56-бабына сілтеме жасап, Хикстің жаңа азаматтығын күшінен шығарып, араласты. Хикстің адвокаттары бұл шешімді "өкілеттіктің теріс пайдалануы" деп атады және Ұлыбританияның арнайы иммиграциялық апелляциялық комиссиясына және Жоғары сотқа шағымдануға ниеттенді.
Құқықтық құжаттарды тәркілеу
Үш тұтқынның қазасына байланысты лагерь әкімшілігі тұтқындардың жеке құжаттарын тәркіледі. Бұл қауіпсіздік шарасы ретінде түсіндіріліп, тұтқындармен habeas corpus талаптарын талқылаған адвокаттарға берілген кеңсе құралдарында дарға асу үшін ілмек байлау туралы нұсқаулар жазылған деп хабарланды. Әділет министрлігі сотта "адвокат-клиент арасындағы құпия хабарласымдар" тәркіленгенін мойындады. Хикстің адвокаты оның өзін-өзі өлтіру жоспарына қатысы болу мүмкіндігіне күмән келтірді, себебі ол алдыңғы төрт айды лагердің басқа бөлігінде жалғыз бөлмеде өткізген, сондай-ақ адвокат-клиент құпиялылығы – "қалған соңғы құқық" бұзылғаны туралы алаңдаушылық білдірді.
Саяси манипуляция туралы мәлімдемелер
Австралиялық және американдық сыншылар бір жылдық бұқаралық ақпарат құралдарына тыйым салу Австралия үкіметінің талабы бойынша жасалған келісім және саяси қызмет ретінде қарастырылғанын болжады. Австралиялық жасылдар партиясының сенаторы Боб Браун: «Американың конституциясы бойынша сөз бостандығына кепілдік берілгендіктен, мұндай үнсіздік АҚШ-та заңсыз болар еді» деді. Австралияның Заң кеңесі сот процесін «бұқаралық ақпарат құралдары мен жұртшылықтың игілігі үшін ойналған қойылым» деп сипаттап, «саяси және прагматикалық келісімге заңдылық сыпаты беруге бағытталған», заң үстемдігін кемсітуге әкелетінін мәлімдеді. Олар әскери трибунал процесіне үкімет тарапынан көрсетілген қолдауды арсыздық деп бағалады. Адам құқықтары жөніндегі танымал заңгер және БҰҰ соғыс қылмыстары жөніндегі судья Джеффри Робертсон сұхбатында сотқа дейінгі келісімнің «Австралия үкіметінің дауыстар жинау қажеттілігімен байланысты ыңғайлы шешім болғаны анық» деді. Ол сондай-ақ «ешкім бұл келісімді дұрыс сот процедурасы деп қарамайды» деп атап өтті. Пентагонның бас прокуроры полковник Моррис Дэвис, Гуантанамодағы әскери комиссия процесіне наразылық білдіріп, АҚШ қорғаныс күштерінен кеткен болатын, бұл процестің саясиландырылғанын және «толық, әділ және ашық болмауы үшін қысым сезінгенін» мәлімдеді. Кейін Дэвис Хикс ісінің кемшіліктері бар екенін және Австралиядағы Говард үкіметінің саяси пайдасы үшін асығыс түрде аяқталғанын айтты. Дэвис бұрынғы басшылары туралы: «Олардың Америкадағы ғасырлар бойы қалыптасқан әскери әділет дәстүріне еш қатысы жоқ, тек көрермендерді таң қалдыруға бағытталған соттарды өткізуімді қалағаны сөзсіз» деді. 2008 жылдың 28 сәуірінде Гуантанамодағы Салим Хамданның сотқа дейінгі отырысында куәлік берген полковник Дэвис Хикс ісін «мұрагерлік еткенін», бірақ оны қудалауға жеткілікті маңызды деп санамағанын айтты. 2007 жылдың қарашасында Хикс ісі бойынша жоғары деңгейдегі саяси келісім болғаны туралы аты-жөні жарияланбаған АҚШ әскери офицерінің мәлімдемесі жарияланды. Офицер: «Вице-президент Чейни Хикске айыпты мойындау туралы келісімге қол жеткізу үшін тікелей араласқан кезде біздің қызметкерлеріміздің бірі куә болды. Ол бұл әрекетті Говардпен жасалған келісімнің бөлігі ретінде жасады» деді. Австралия премьер-министрі Джон Говард Хикстің айыпты мойындауына қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Премьер-министр Говард: «Біз үкім шығармадық, үкімді әскери комиссия шығарды, ал келісім әскери прокуратура мен Хикс адвокаттары арасында жасалды. Бұл Австралия сайлауымен байланысты деген ұсыныс абсурд» деді. Бригад генерал Томас Хемингуэй, әскери трибуналдың заң кеңесшісі, бұл тыйымды өзінің идеясы деп мәлімдеді. Федералды бас прокурор Филип Рудок Австралия заңдары Хикстің бұқаралық ақпарат құралдарымен сөйлесуіне тыйым салмайтынын, бірақ Хикстің әңгімесін сатуына тыйым салынатынын айтты.
The Pentagon chief prosecutor Colonel Morris Davis, who had resigned from the US defence force citing dissatisfaction with the Guantanamo military commission process, alleged that the process had become highly politicised and that he had felt "pressured to do something less than full, fair and open". Davis later elaborated, saying that the Hicks trial was flawed and appeared rushed for the political benefit of the Howard government in Australia. Davis said of his former superiors that "there is no question they wanted me to stage show trials that have nothing to do with the centuries old tradition of military justice in America". On 28 April 2008, while testifying at a pre trial hearing at Guantanamo for Salim Hamdan, Colonel Davis said that he had "inherited" the Hicks case but did not consider it serious enough to warrant prosecution. In November 2007, allegations from an anonymous US military officer, that a high level political agreement had occurred in the Hicks case, were reported. The officer said that "one of our staffers was present when Vice President Cheney interfered directly to get Hicks's plea bargain deal. He did it apparently, as part of a deal cut with Howard". Australian Prime Minister John Howard denied any involvement in Hicks's plea bargain. with Prime Minister Howard saying "We did not impose the sentence, the sentence was imposed by the military commission and the plea bargain was worked out between the military prosecution and Mr Hicks's lawyers, and the suggestion that it's got something to do with the Australian election is absurd." Brigadier General Thomas Hemingway, the legal adviser to the military tribunal convening authority, has since claimed the gag order as his idea. Federal Attorney General Philip Ruddock stated that Australian law would not prohibit Hicks from speaking to media, although Hicks would be prevented from selling his story.
Репатриациялау, босату және айыптау жарамсыз деп танылды
2007 жылғы 20 мамырда Хикс Оңтүстік Австралияның Аделаида қаласындағы Эдинбург әуе күштері базасына чартерлік рейспен келді. Бас прокурор Филип Рудок бұл шараның себебі АҚШ-тың Хикс әуе кеңістігі немесе аумағы арқылы транзит бойынша шектеулері болғандықтан, оның салдарынан арзан коммерциялық рейстерді пайдалану мүмкін болмағанын мәлімдеді. Хикс Аделаиданың Ятала еңбек түрмесіне жеткізіліп, штаттың ең жоғары қауіпсіздік деңгейіне ие G бөлімшесінде жалғыздықта ұсталды. Хикс 2007 жылғы 29 желтоқсанда босатылып, сол айдың басында AFP-ден алынған бақылау ордеріне сәйкес қадағалауға алынды. Ордер бойынша Хикс Австралиядан шығуға тиіс емес, аптасына үш рет полиция бөлімшесіне барып есеп беруі керек және AFP мақұлдаған ұялы телефон SIM-картасын ғана пайдалануы керек болды. 2008 жылғы 19 ақпанда федералды судья Уоррен Дональд оған Оңтүстік Австралиядан кетуге арнайы рұқсат берді. 2008 жылғы 20 ақпанда Хикс Жаңа Оңтүстік Уэльстің Эбботсфорд қаласына көшіп барды. Оған сағат 1:00-ден 5:00-ге дейін коменданттық сағат белгіленді. Хикстің бақылау ордерінің мерзімі 2008 жылғы желтоқсан айында аяқталды және AFP оны жаңартпады. Хикс Сидней университетінде оқыған адам құқықтары жөніндегі белсенді Алоисия Хикске үйленді. "Сидней Морнинг Геральд" газетінде оның бұрынғы әскери адвокаттарының бірі Майкл Моридің осы шараға қатысқаны туралы хабарланды. Сондай-ақ, Дик Смит Хикске Сиднейдегі ландшафтты безендіру компаниясында жұмысқа орналасқандығын айтты. 2011 жылғы мамыр айында оның әкесі, әйелі және бұрынғы саясаткер және судья Джон Дауд, бұрынғы Адам құқықтары жөніндегі комиссар Элизабет Эват, адам құқықтары жөніндегі адвокат Джулиан Бернсайд және басқалар Хикстің атын ақтау және Гуантанамодағы оның қатыгездікке ұшырауына қатысты тергеу жүргізуді талап ету мақсатында науқан бастады. Науқанның басталуында Гвантанамода Хикске күзетшілік еткен бұрынғы АҚШ сарбазы Брэндон Нили қатысты. 2012 жылғы қазан айында АҚШ-тың апелляциялық соты Хикстің айыпталуына қатысты айыпты жарамсыз деп тапты, себебі қылмыс жасалған кезде бұл заң болған жоқ және оны кері күшпен қолдануға болмайды. Propublica Гуантанамоның бас прокуроры Марк С. Мартиннің Хикстің айыптауды алып тастау туралы өтінішіне қарсылық білдірген құжатын алды. Оның жауабында Хикстің өтінішін қарастырудың қажеті жоқ екені, себебі ол өзінің кінәсін мойындады делінген. Алайда, "Pacific Standard" газетінде жазған Реймонд Боннер Мартиннің жауабында "егер апелляцияға рұқсат берілсе, сот Хикстің материалдық көмек көрсеткені туралы үкімді растамауы керек" деген маңызды мәлімдеме жасалғанын хабарлады.
Өмірбаян
2010 жылдың 16 қазанында Random House Australia Хикстің автобиографиясын жариялады, атауы – «Гуантанамо: Менің саяхатым». Хикс: «Бұл мен үшін өз өмірімді жұрт алдында айтуға алғашқы мүмкіндік. Оқырмандардың кітаптан әділетсіздік туралы ғана емес, сонымен қатар үміт туралы да ойлар қалыптастыратынына сенемін» деді. Кітаптың алғашқы сын-пікірлері оның әдеби құндылығын жоғары бағалады. Бастапқыда кітап АҚШ кітап дүкендерінде және онлайн сатушыларда АҚШ оқырмандары үшін қолжетімді болған жоқ. Австралияның қылмыстық құқық саласындағы заңдары сотталған қылмыскерлердің өз қылмыстарын сипаттаудан пайда табуына тыйым салады. Басылым кезінде Random House өкілі Никки Кристер Хикске кітап үшін төлем жасалған-жасалмағанын, сондай-ақ баспагер немесе автордың федералдық қылмыстық құқық бұзушылықтарына ұшырау қаупі бар-жоғы туралы мәлімдемейтінін айтты. Кристер Random House-тың авторлармен жасасқан қаржылық келісімдері құпия екенін мәлімдеді. ABC News жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің заң сарапшысы Джордж Уильямстың: «Хикс пайда көріп отырғаны белгілі болмаса, іс қозғау мүмкін емес. Бұл дәлелденбесе, оған қатысты шешім қабылдауға негіз жоқ» деген сөзін келтірді. ABC News сондай-ақ оның үкімі күшін жоюы мүмкін екенін, бұл жағдайда ол авторлық гонорар алуға құқылы болады деп хабарлады. Заң сарапшыларының пікірінше, қылмыстық іс сәтсіз аяқталады. 2004 жылы қылмыстық құқық бұзушылықтарына қатысты заңға түзетулер енгізілді, осы арқылы Хикстің пайда табуына жол бермеу үшін АҚШ әскери комиссиясы қарастыратын қылмыстар да қосылды. Хиксті айыптаған әскери комиссия жарамсыз деп табылғандықтан, 2011 жылы түзету жойылды және қолданыстағы федералдық қылмыстық құқық бұзушылықтарына қатысты заң енді қолданылмайды. Дегенмен, прокуратура федералдық заң Хиксті қамтуға жеткілікті кең екенін санайды. Оңтүстік Австралияда Хикстің пайда табуына тыйым салатын заңдар әлі де күшінде, бірақ олар табиғи әділеттілік принциптерін қанағаттандырмаған сотқа қатысты қолданылмауы мүмкін. Уильямстың сөзіне сүйенсек, оларды Хикске қолдануға тырысу Жоғарғы сотта конституциялық мәселе ретінде қаралуы мүмкін. Хикс өзінің автобиографиясын жариялағаннан кейін, 2011 жылдың мамыр айында Сиднейдегі жазушылар фестивалінде алғаш рет жұрт алдында сөз сөйлеген кезде 900 адамнан тұратын көрермендерден құрметпен қарсы алынды. 2012 жылдың 23 шілдесінде Бас прокурор Хикске қарсы қылмыстық іс тоқтатылғанын мәлімдеді, себебі Хикстің кінәсін мойындауы және басқа да мәлімдемелері оларды алған жағдайларға байланысты сотта қабылдануы мүмкін емес. Хикстің адвокаттары бұл жазалар «ауыр соққыларға, ұйқыдан айырылуға және халықаралық адам құқықтары нормаларына қайшы келетін басқа да ұстау жағдайларында» жасалғанын дәлелдеді. Іс тоқтатылуының тағы бір себебі – Хикстің «Алфорд өтінішін» жасауы, оны Австралия мойындамайды. Мемлекет Хикстің сот шығындарын төлеуге міндеттелді. Соттан тыс Хикс бұл шешім оның атын ақтағанын мәлімдеді. Премьер-министр Джулия Гиллард бұл шешім Хикстің аты ақталғанын білдіретініне қатысты пікір білдіруден бас тартты, бұл шешім үкіметтен тәуелсіз екенін айтты. Хикстің автобиографиясы 30 000 дана сатылып, шамамен 10 000 долларлық авторлық гонорар әкелді.
Ойнаңыз
2003 жылы Крис Тагвелл Дэвид Хикстің Гуантанамодағы тұтқын лагеріндегі тағдыры туралы "X Ray" атты сахналық пьеса жазды. Пьеса үшін Хикстің отбасымен кеңесілді, пьесадағы көптеген эпизодтар Хикстің тұтқындық алғашқы екі жылында жіберген аз ғана хаттарына негізделген. Бұл пьеса 2004 жылғы Аделаида Фриндж фестивалінің "сенсациясы" және 2005 жылғы Дарвин фестивалінің "басты оқиғасы" деп танылды. 2005 жылдың қарашасында пьесаның АҚШ-тағы қойылымы ашылды. Австралиялық радио хабар тарату корпорациясы тапсырыс берген радио адаптациясы 2004 жылдың қарашасында Ұлттық радионың "Airplay" бағдарламасында эфирге шықты және 2005 және 2006 жылғы жазғы маусымдарда қайталанды. Радио адаптациясы Нью-Йорк фестивалінің 2006 жылғы Халықаралық радио жүлделерінде "Үздік драмалық туынды" номинациясы бойынша қола медальді жеңіп алды.
Медиа
"Дэвид Хикс сынақтары" (мультимедиялық), "The Age" (Фейрфакс Медиа). Джейн Холройд, Мэтью Абсалом Вонг, Эндрю Вебстер, Саймон Джонсонның еңбегі. "Президент Дэвид Хикске қарсы" (2004). Дэвид Хикс – "Австралиялық талибан" туралы деректі фильм. Фильм Дэвидтің әкесінің күресін көрсетеді. SBS телеарнасының өндірісі. Режиссерлер: Кертис Леви және Бентли Дин. Сценарий авторы: Люк Томас Кроу. 52 минут. "Дэвид Хикс: естеліктері жарық көргеннен кейінгі алғашқы қоғамдық сөйлеуі", Донна Мулхернмен сұхбат (аудио), "Радио Национал" 2011 жылғы Сиднейдегі жазушылар фестиваліне қатысады (Австралиялық телерадиокорпорациясы) (2011). "Бұрынғы Гуантанамо тұтқыны Дэвид Хикс Дүниежүзілік социалистік веб-сайтымен сұхбаттасады" Ричард Филлипс (2011 жылдың 22 қазаны).