Кіріспе

Эксперименталдық спиральды тұрақтандырылған, өте биікке зымырандық зерттеулерге арналған ракета

Aerojet General X 8 – 200 000 фут (60960 м) биіктікке жүк жеткізуге арналған, бағытталмаған, спиральды тұрақтандырылған зондтау ракетасы. X 8 – Aerobee ракеталық отбасының бір нұсқасы. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында АҚШ Армиясы және Калифорния технология институтының реактивтік жылдамдық зертханасы метеорологиялық ракета – WAC Corporal-ды жасады. АҚШ Армиясы 100-ге жуық неміс V 2 басқарылатын ракетасын құрастыруға жеткілікті бөліктерді басып алды. Армия өзінің «Гермес» жобасын кеңейтіп, әскери, технологиялық және ғылыми мақсаттар үшін бірнеше V 2 ракеталарын құрастыру және ұшыру туралы шешім қабылдады. V 2 компоненттерінің көп бөлігі зақымдалған немесе пайдасыз болды. Сондықтан Армияның бастапқы ниеті тек 20 ракета ұшыру болды. Армия жоғарғы атмосфераны зерттеу үшін V 2 ракеталарында орын беруді жоспарлады. V-2 ракеталарының саны шектеулі болғандықтан, бірнеше бәсекелес зондтау ракеталарының жоспарланған дизайны жалғасты. Ұшу қозғалтқышы зертханасы бастапқыда өзінің WAC Corporal-ын оның жеткіліксіздігіне қарамастан жақсы көріп, бағалады. Бәсекелес ракеталар – қолданбалы физика зертханасының Aerobee және Әскери-теңіз зерттеу зертханасының Neptune (Viking) ракеталары. Армия бастапқыда жоспарланғаннан гөрі әлдеқайда көп V 2 ракеталарын ұшыру үшін қажетті компоненттерді қайта жаңарту және өндіруді жоспарлады, осылайша оларды ғылым үшін қолжетімді етті. Aerobee V 2 ракеталарының саны азайып бара жатқан кезде, оларды алмастыру қажеттігіне жауап ретінде жасалды. Aerobee-дің жобалануы және бастапқы дамуы 1946 жылдың маусымы мен 1947 жылдың қарашасы аралығында жүргізілді. Бірінші Aerobee ракеталары, Navy RTV N 8a1 және Army Signal Corps XASR SC 1, Aerojet XASR 1 ауамен қысымдалған қозғалтқышын пайдаланды. Aerojet-тің XASR 1 қозғалтқышы WAC Corporal зондтау ракетасының WAC 1 қозғалтқышынан жасалды. USAF RTV A 1 (X 8), Navy RTV N 10 және Army XASR SC 2 ракеталары Aerojet XASR 2 гелиймен қысымдалған қозғалтқышын пайдаланды. 1949 жылы Әуе күштері 2600 фунттық XASR 2 қозғалтқышын алмастыру үшін күшті Aerojet қозғалтқышын әзірлеуді бастады. Бұл гелиймен қысымдалған AJ 10 25 қозғалтқышы болды. USAF X 8A (RTV A 1a) және USN RTV N 10a ракеталары Aerojet AJ 10 25 (Әуе күштері) немесе AJ 10 24 (Әскери-теңіз күштері) қозғалтқыштарын пайдаланды. Армияның Әуе күштерінің Ғылыми-зерттеу және Даму басқармасы өзінің зерттеу бағдарламаларына мұқтаж болды, MX 1011 жобасын бастады және 33 AJ 10 25 қуатымен жұмыс істейтін Aerobee ракеталарын RTV A 1 ретінде тапсырыс берді. Бұл белгіленуі кейін X 8 деп өзгертілді. Соңында ракетаның атауы RM 84 болып өзгертілді. Ұшқан X 8 ракеталарының саны 60-қа жетті, оның ішінде 28 X 8 (RTV A 1), 30 X 8A (RTVM A 1a), 1 X 8B (RTV A 1b) химиялық қысымдалған XASR 2 қозғалтқышымен және 1 X 8C (RTV A 1c) гелиймен қысымдалған AJ 10 25 қозғалтқышымен, күшейткішіз. Үш X 8D AJ 10 25 қозғалтқыштарымен ешқашан ұшқан жоқ. Әскери-теңіз күштерінің ұзартылған Aerobee, RTV N 10b эксперименталды ұшырылысы екі қызметте де Aerobee Hi деп аталатын жақсартылған Aerobee ракеталарын сұрануға әкелді.

Пайдалану тарихы

Ұшырылған кезде Aerojet 2.5KS18,000G қатты ракеталық күштегіші 2,5 секунд бойы жұмыс істеді. Күштегіштің бөлінуінен кейін XASR 2 сұйық отынмен жұмыс істейтін ракета қажетті апогейге байланысты 40 секундқа дейін жанды. X 8 қалпына келтіру тізбегі әдетте ракета шамамен 200 000 фут (60960 м) биіктіктен төмен түскенде, қанаттары жойылып, серпіліс тудыратын құлауға түскенде басталатын. Шамамен 20 000 фут (6096 м) биіктікте ракетаның мұрын бөлігі парашют арқылы жерге қайтарылды. X 8 базалық үлгісінің ұзындығы 6 метр, ал қанаттарының ені 2 метрді құрады. X 8A ракетасы 223 км ең жоғары биіктікке жетті. X 8 ракеталарының пайдалы жүктемесі әртүрлі болды, орташа салмағы 150 фунтты құрады. USAF 1 ракетасы 96 км биіктікке жетіп, үш эксперимент жүргізді: Әуе күштері Кембридж зерттеу орталығы үшін Күн сәулесінің жұмсақ рентген сәулелерін анықтау, Бостон университеті үшін қысым және температураны зерттеу, сондай-ақ Райт-Паттерсон әуе күштері базасының жабдықтар зертханасы үшін түсті жер суретін түсіру эксперименті. Ракетаның жұмысы жақсы болды. Телеметриядан кейбір деректер алынды. Рентген детекторларының қабықшалары жарылып, деректерді қайтара алмады. Парашют ақаулығына байланысты эксперименттер орналасқан мұрын бөлігі жоғалып кетті. Мұрын бөлігі 1950 жылдың шілде айында табылды, пленка жойылды. Келесі төрт ұшуда мұрын бөлігін қалпына келтіруге арналған парашюттар істен шықты. USAF 6 – бұл X 8 миссиясының типік мысалы. Ол Мичиган университеті үшін қысым және температураны анықтау құралдарын, Әуе күштері Кембридж орталығының көп мақсатты маяғын, 6 каналды PPM AM жүйесін, Тафтс колледжімен ұсынылған 10 каналды деректерді жазу құрылғысын және Мичиган университеті үшін Сперри аспектілі гироскоптың суретін түсіретін камераны алып жүрді. USAF 6 ракетасы 93 км биіктікке жеткеннен кейін қатесіз қалпына келтірді. 1949 жылдың желтоқсанынан бастап 1956 жылдың 11 желтоқсанындағы соңғы X 8A ұшуына дейін X 8 (RTV A 1/RTV A 1a) ракеталары көптеген эксперименттер жүргізді. Типтік пайдалы жүктемелер: күн сәулесі, температура, қысым, фотосурет, аспанның жарықтығы, атмосфераның құрамы, жел, ауа жарқылы, ракетаның жұмысы, биологиялық эксперименттер, ауа тығыздығы, күндізгі ауа жарқылы, ионосфера, натрий зерттеулері, азот оксиді спорадикалық E қабатын жасау үшін, азот оксиді атомдық оттекті қайта біріктіруге тырысу, натрий бұлтының иондануы, күн спектрі және атмосфераның құрамы. Соңғы X 8 миссиясынан басқа барлық миссиялар Холломан әуе базасынан ұшырылды. Соңғы X 8 ракетасы 1956 жылдың 11 желтоқсанында Канаданың Форт-Черчилль қаласынан Сигнал корпусының электрондық зертханасы үшін ұшырылып, температура мен желді зерттеді.