Кіріспе
Американдық мормондық көшбасшы (1800–1844)
Хайрум Смит (9 ақпан 1800 – 27 маусым 1844) – Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің американдық діни қайраткері, соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысының алғашқы шіркеуі. Ол осы қозғалыстың негізін қалаушы Жозеф Смиттен үлкен ағасы болды және сот күтіп отырған Карфаген түрмесінде ағасымен бірге қаза тапты.
Ерте өмір
Хайрум Смит Вермонт штатының Тунбридж қаласында Жозеф Смит аға мен Люси Мак Смиттің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. 12-15 жас аралығында Смит Дартмут колледжі кампусындағы Мурдың қайырымдылық мектебіне қысқа мерзімге қатысты, ал оның отбасы жақын орналасқан Нью-Гэмпшир штатының Либан қаласында тұрды.
Дін қызметі
Смит ағасы Жүсіптің жақын кеңесшісі және сенімді адамы болды, өйткені соңғысы Мормон кітабын шығарды және Мәсіх шіркеуін құрды. 1829 жылдың маусым айында Смит Нью-Йорк штатының Сенека көлінде суға батыру арқылы дұға жасады. Ол Мормон кітабы жазылған алтын тақташалардың шынайылығына ант берген Сегіз куәгердің бірі болды. Ол сондай-ақ Морроний періштесін көргенін айтты. 1830 жылы 6 сәуірде Мәсіх шіркеуі ұйымдастырылған кезде алты адам өздерінің есімдерін алғашқы мүшелер ретінде тіркеді; 30 жастағы Хайрум Смит олардың ең үлкені болды. Смит Нью-Йорк штатының Колесвилл қаласындағы шіркеу филиалының басшысы болып қызмет етті және айналасындағы алғашқы соңғы күндік миссионерлердің бірі болды. Шіркеу штаб-пәтері мен мүшелері батысқа көшкенде, Смит отбасымен бірге көшті. 1831 жылы ол Огайо штатының Киртленд қаласында үй салды. Ол сол жерде тұрған кезде Киртленд ғибадатханасы үшін тас қамтамасыз ететін карьердің басшысы болды. 1831-1833 жылдары Миссури және Огайо штаттарына миссионерлік сапарлар жасады. 1834 жылы Жүсіп Смиттің басшылығымен ол Сион лагері деп аталатын әскерлік жасаққа мүшелерді жинады және Миссуридегі соңғы күндік қасиеттілерге көмектесу үшін топпен бірге сапарлады. 1837 жылдың қараша айында ол шіркеудің Бірінші президенттігінде екінші кеңесші болып тағайындалды. 1838 және 1839 жылдары Хайрум, Жүсіп және тағы үш шіркеу басшысы сотталуды күтіп, Миссури штатының Либерти қаласындағы түрмеде бірге болды. Наувооға (Иллинойс штаты) көшкеннен кейін Смит шіркеудің Бас Патриархы болды, бұл лауазымға алғаш рет оның әкесі Жүсіп Смит аға тағайындалған. Ол сондай-ақ Оливер Каудеридің орнына шіркеудің Президенттік көмекшісі болды; осы қызметте Смит Жүсіп болмағанда шіркеу президентінің міндетін атқарды және егер ол қайтыс болса немесе қабілетсіз болса, Жүсіптің мұрагері болып тағайындалды. Хайрум Смит ешқашан елшілікке ресми түрде тағайындалмаған болса да, "оның президенттік көмекшісі қызметіне тағайындалуы осындай билікті қамтитын болуы мүмкін". Қауіп туралы ескерту алған Жүсіп Хайрум Смит пен оның отбасын Огайо штатының Цинциннати қаласына қашуға шақырды. Хайрум бас тартты және 1844 жылы Жүсіппен бірге Карфагенге (Иллинойс штаты) барды, онда екеуі де бүлік шығару және мемлекетке қарсы сатқындықпен айыпталды. Жүсіп, Хайрум, Джон Тейлор және Уиллард Ричардс сотталуды күтіп, Карфагендегі түрмеде ұсталды. 1844 жылдың 27 маусымында ғимаратқа 60-тан 200-ге дейін адамдар шабуыл жасады. Қауіпкерлердің кірмеуі үшін есікті жабуға тырысқанда, Хайрумның бетіне, мұрнының сол жағына оқ тиді. Ол артқа шегініп, терезеден тағы бір оқ тиді, ол оның арқасынан өтіп, оның жиналмалы сағатын жамылғысының қалтасында қалдырды. Хайрум Смит еденге құлап, "Мен өлдім" деп айқайлады. Тейлор бірнеше оқтан зардап шекті, бірақ Ричардстың көмегімен аман қалды. Жүсіпке кем дегенде екі оқ тиді. Ол: "Уа, Раббым, Құдайым!" - деп айқайлады.
Ұрпақтар
Смиттің ұрпақтары соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінің (LDS Church) тарихында маңызды рөл атқарды. Оның Мэри Филдинг Смиттен туған ұлы Джозеф Ф. Смит 1901 жылдан 1918 жылға дейін LDS шіркеуінің президенті болды. Оның немересі Джозеф Филдинг Смит 1970 жылдан 1972 жылға дейін шіркеу президенті қызметін атқарды. Оның үлкен ұлы Джон Смит 1855 жылдан 1911 жылға дейін шіркеудің Бас патриархы болды. Джон Смиттің ұрпақтары бұл лауазымды 1912 жылдан 1932 жылға дейін және 1942 жылдан 1979 жылға дейін атқарды, содан кейін лауазым жойылды және сол кездегі иесі Элдред Г. Смитқа «эмеритус патриарх» атағы берілді. LDS шіркеуінің Он екі елшілер кворумының президенті міндетін атқарушы М. Расселл Баллард та Смиттің тікелей ұрпағы болды. 1918 жылы Смиттің ұрпақтары Солт-Лейк-Сити зиратында оған ескерткіш қойды. 2000 жылы Смиттің 31 000-нан астам тірі ұрпағы бар екені белгілі болды.