Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иран ақыны (1928–2022)
Iranian poet (1928–2022)
Әмір Хушанг Ебтехаж (امیر هوشنگ ابتهاج; 25 ақпан 1928 – 10 тамыз 2022), сонымен қатар H. E. Sayeh (ه.ا.سایه, сөзбе-сөз «Көлеңке») атты қаламдымымен де белгілі, 20 ғасырдың иран ақыны. Оның өмірі мен шығармашылығы Иранның көптеген саяси, мәдени және әдеби құлшыныстарын қамтиды.
Amir Hushang Ebtehaj (امیر هوشنگ ابتهاج; 25 February 1928 – 10 August 2022), also known by his pen name H. E. Sayeh (ه.ا.سایه, lit. Shadow), was an Iranian poet of the 20th century, whose life and work spans many of Iran's political, cultural and literary upheavals.
Өмір
Эбтехаж 1928 жылғы 25 ақпанда Ирандағы белгілі бахай отбасында Рашт қаласында дүниеге келді және Тегеранға көшіп кетер алдында онда бастауыш білімін алды. Оның алғашқы өлеңдер жинағы көрнекті ақын Мехди Хамиди Ширазидің кіріспе сөзімен 19 жасында жарық көрді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Иранның ашық кезеңінде Саях түрлі әдеби үйірмелерге қатысып, «Сохан», «Кавиан», «Садаф», «Маслехат» және басқа да әдеби журналдарға материалдар жариялады. Көптеген замандас әдебиетшілерден айырмашылығы, Саях саяси белсенділікке тереңірек араласпаса да, әлеуметтік және саяси санасын сақтап қалды. Ол 22 жыл бойы Ұлттық цемент компаниясында жұмыс істеп, әдеби қызметін жалғастырды. Кейін Ұлттық Иран радиосы оны «Голхае Тазе» және «Голчин Хафта» атты дәстүрлі музыка бағдарламаларын дайындауға шақырды. 1979 жылғы Иран революциясынан кейін және одан кейінгі қысымдар салдарынан Саях жазғандары үшін бір жыл түрмеде отырды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Хафиздің әртүрлі басылымдарын талдап, «Хафиз, Саях» атты өлеңдер жинағын жазуға кірісті. 1987 жылы ол отбасымен бірге Германияның Кёльн қаласына көшіп, онда тұрды, бірақ жылына бірнеше рет Иранға қайтатын. Саях 2022 жылғы 10 тамызда 94 жасында Кёльндегі үйінде бүйрек жетіспеушілігінен қайтыс болды.
Ebtehaj was born 25 February 1928 in Rasht in a prominent Baha'i family in Iran and had his primary schooling there before moving to Tehran. His first book of poetry, with an introduction by eminent poet Mehdi Hamidi Shirazi, was published when he was 19 years old. During Iran's open period following World War II, Sayeh got involved in various literary circles and contributed to various literary magazines such as Sokhan, Kavian, Sadaf, Maslehat, and others. Unlike many other literary figures of the time who got deeply involved in politics and left leaning activities, Sayeh stayed true to his social and political consciousness but refrained from deeper involvement. He was employed at the National Cement Company for 22 years while continuing his literary activities. Later he was invited by the National Iranian Radio to produce the traditional music program
Golhaye Taze and "Golchin Hafte." After the 1979 Iranian Revolution and the ensuing suppression, Sayeh spent a year in prison for his writings. After he was released, he began to work on "Hafez, by Sayeh," a verse for verse study of the various publications of Hafez. In 1987, he moved to Cologne, Germany, with his family and lived there, but he visited Iran several times a year. Sayeh died from kidney failure at his home in Cologne on 10 August 2022 at the age of 94.
Поэзия
Саях өзінің алғашқы өлеңдер жинағын Иранның солтүстік провинциясы – Гилан облысында орта мектеп оқушысы кезінде жариялады. Дегенмен, оның жалпы туындыларының саны аз, себебі ол өнер шеберлігін жетілдіруге және сөздердің дәлдігіне көп көңіл бөлді. 1940 жылдардың саяси ахуалында Саях әлеуметтік маңызы бар поэзияны ынталы түрде қолдады. Оның ерте шығармалары мақсатты әдебиетке деген ойын көрсетеді. Саях сонымен қатар классикалық үлгіде лирикалық өлеңдер (ғазал) жинағын жазған. Мұнда ол өмірдің қасиетті де рухани жақтарын жырлайтын дәстүрлі өлең формаларын – әсіресе, лирикалық оданы – өте жақсы меңгергенін көрсетеді. Саяхтың поэзиясы кейде жоғары эмоционалды болғанымен, әрқашан өте түсінікті, шыншыл және жасырын емес сезімдермен ерекшеленеді. Оның көптеген лирикалық өлеңдері, балладалары мен өлеңдері Мұхаммед Реза Шаджариан, Әлиреза Ефтехари, Шахрам Назери, Хосейн Гавами және Мұхаммед Эсфахани сияқты танымал ирандық әншілер тарапынан орындалды.
Sayeh published his first poetry collection while still a high school student in the northern province of Gilan, Iran. His total output, however, remains small because of his preoccupation with increased craftsmanship and exact phraseology. In the political climate of the 1940s, Sayeh was an ardent advocate of the poetry of social commitment. His early poetry reveals his concern with purposive literature. Sayeh has also written a collection of lyrical poems (ghazal) in the classical style. Here, he reveals an easy mastery of traditional forms—the lyrical ode, in particular—which he uses to celebrate both the sacred and the secular moments of life. Sayeh's poetry, at times highly emotional, is always remarkable for its convincing directness and unconcealed sentiment. A number of his lyric poems, ballads and poems have been performed by famous Iranian singers such as Mohammad Reza Shajarian, Alireza Eftekhari, Shahram Nazeri, Hossein Ghavami and Mohammad Esfahani.