Кіріспе

Лимон шөбінен алынған хош иісті эфир майы – лимон шөбінің әртүрлі түрлерінің жапырақтары мен сабақтарынан алынатын эфир майы. Бұл май цитронеллал, цитронеллол және гераниол сияқты хош иісті химикаттардың маңызды көзі болып табылады. Аталған химикаттар дүние жүзінде сабын, шам, құрбандықтар, парфюмерия, косметика және тағамдық өнімдерді өндіруде кеңінен қолданылады. Лимон шөбі майы – өсімдік негізіндегі жәндіктерге қарсы құрал және 1948 жылдан бері АҚШ-та осы мақсатта тіркелген. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі лимон шөбі майын уытсыз әсер ететін биопестицид деп санайды. Лимон шөбі майының күшті саңырауқұлаққа қарсы қасиеттері бар.

Жәндіктерді жұқтырушы

Цитронелла майы, әсіресе Aedes aegypti (денге қызуын тарататын маса) масаларын қуу үшін қолданылады. Зерттеулер цитронелла майының денедегі, басқа және жануарлардың ұясындағы биттерді тиімді қуатынын көрсетіп тұр. 1963 жылы DARPA жүргізген зерттеу гидроксицитронеллалдың су және құрлықта тіршілік ететін қандаһарларға қарсы тиімді репеллент екенін анықтады. Цитронелла майын жағатын шамдар масаларды қууға тиімді емес. 2006 жылы Канадада цитронелла майын теріге тікелей жағу зиянды емес деп табылғанымен, оны жергілікті жәндіктерге қарсы қолдану ұсынылмады. 2012 жылы Health Canada цитронелла майын жәндіктерді қуу құралы ретінде қолдануға тыйым салды, бірақ 2015 жылдың ақпанында бұл тыйым алынып тасталды.

Әлемдік өндіріс

Қазіргі уақытта цитронелла майының әлемдік жылдық өндірісі шамамен 4000 тоннаны құрайды. Басты өндірушілер – Қытай және Индонезия, олар әлемдік өнімнің 40 пайызын шығарады. Бұл май Тайвань, Гватемала, Гондурас, Бразилия, Шри-Ланка, Үндістан, Аргентина, Эквадор, Ямайка, Мадагаскар, Мексика және Оңтүстік Африкада да өндіріледі. Қылқан жапырақтылардан алынған терпентиннен синтезделген химиялық заттар табиғи цитронелла майының нарығын ығыстырды. Дегенмен, парфюмерия индустриясы табиғи цитронелла майын және оның туындыларын артық көреді.