Кіріспе
Патанджалидің Аштанга Йогасының сатылары
Пратьяхара, яғни "ішке жиналу" – Патанджалидің Аштанга Йогасының сегіз сатысының бесіншісі. Бұл туралы оның классикалық еңбегі – біздің заманымыздан бұрынғы 2-ғасырда жазылған Патанджалидің Йога Сутраларында айтылған. Бұл буддалық Калачакра тантрасының алты тармақты йогасының (ṣaḍaṅgayoga) бірінші сатысы болып табылады, онда бес сезімнің сыртқы нығметтерден алынып, ағартылған құдайдың санасымен тудырылған сезімдермен ауыстырылады. Бұл кезең Гухьясамаджа тантрасының физикалық оқшаулану (кайявивека, тиб. лус бден) сатысына ұқсас. Патанджали үшін, бұл йоганың бахиранга (сыртқы) аспектілері – яма, нияма, асана, пранаяма және антаранга (ішкі) йога арасындағы байланыс құралы. Пратьяхара сатысын меңгерген адам самама практикасына толыққанды қатыса алады. Пратьяхара кезеңінде сана ішкі дүниеге бұрылады, дәм, сезіну, көру, есту және иіс сезу арқылы түсетін әсерлер мидың тиісті орталықтарына жетпейді, бұл практикантты йоганың келесі сатыларына – Дхаранаға (концентрация), Дхьянаға (медитация) және самадхиға (ақылдың бірігуі) бастайды, нәтижесінде Пурушаны (таза сана) тануға қол жеткізіледі, ол Патанджалидің йогалық практикасының мақсаты болып табылады.
Pratyahara or the 'gathering towards' is the fifth element among the Eight stages of Patanjali's Ashtanga Yoga, as mentioned in his classical work, Yoga Sutras of Patanjali composed in the 2nd century BCE. It is also the first stage of the six branch yoga (ṣaḍaṅgayoga) of the Buddhist Kālacakra tantra, where it refers to the withdrawal of the five senses from external objects to be replaced by the mentally created senses of an enlightened deity. This phase is roughly analogous to the physical isolation (kāyaviveka, Tib. lus bden) phase of Guhyasamāja tantra. For Patanjali, it is a bridge between the bahiranga (external) aspects of yoga namely, yama, niyama, asana, pranayama, and the antaranga (internal) yoga. Having actualized the pratyahara stage, a practitioner is able to effectively engage into the practice of Samyama. At the stage of pratyahara, the consciousness of the individual is internalized in order that the sensations from the senses of taste, touch, sight, hearing and smell don't reach their respective centers in the brain and takes the practitioner to the next stages of Yoga, namely Dharana (concentration), Dhyana (meditation), and samadhi (unification of mind), leading to the recognition (kaivalyam) of Purusha which is the aim of Patanjali's Yogic practices.
Этимология
Пратьяхара екі санскрит сөзінен туындайды: прати және ахара, мұнда ахара – жинау, ал прати – қарай деген сөздерді білдіреді. Екеуінің мағынасы – "ақылдың сыртқа бағытталған күштерін тежеу, оны ахара сезімдердің бағыныштылығынан босату".
Прана немесе Прана Пратьяхараны алу
Сезімдерімізді бақылау үшін прана ағынына толық ие болу керек, себебі осы прана сезімдерді қозғаушы күш. Денедегі құнды өмірлік энергияның, яғни прананың шашырап кетуін тоқтату үшін оның ағынын бақылап, үйлесімді ету қажет. Бұл түрлі тәжірибелер арқылы іске асырылады, оның ішінде барлық назарды денедегі бір ғана нүктеге шоғырландыру да бар.