Көшелердегі үйлерді нөмірлеу жүйесі

Кіріспе

Үй нөмірлеу – көшедегі немесе аудандағы әрбір ғимаратқа бірегей нөмір беру жүйесі, мақсаты – нақты ғимаратты табуды жеңілдету. Үй нөмірі көбінесе пошта мекенжайының бөлігі болып табылады. Бұл термин пошта жәшігі бар кез келген ғимараттың (тұрғын немесе коммерциялық) нөмірін, тіпті бос жатқан жерді де сипаттайды. Үй нөмірлеу жүйелері орналасқан жерге қарай әртүрлі болады, кейде тіпті бір қаланың ішінде де айырмашылықтар кездеседі. Әлемнің кейбір аймақтарында, соның ішінде көптеген шалғайдағы жерлерде, үйлерге есім беріледі, бірақ нөмір тағайындалмайды. Көптеген елдерде үй нөмірі көше атынан кейін келеді, ал ағылшын және француз тілдерінде сөйлейтін елдерде көше атынан бұрын келеді.

Тарих

1512 жылы Париждегі Пон-Нотр-Дам көпірінде үйлерді нөмірлеу жүйесі болған. Дегенмен, нөмірлеудің басты мақсаты қаладағы мүліктердің иелігін анықтау болған, емес ұйымдастыру. 18 ғасырда Еуропа бойынша алғашқы көше нөмірлеу жүйелері енгізілді, бұл әкімшілік жұмыстарды жеңілдетуге және почта сияқты қызметтерді ұсынуға көмектесті. 1708 жылы Лондонның «Жаңа көрінісі» газетінде «Прескотт көшесіндегі Гудман даласында үйлер белгілердің орнына нөмірлермен белгіленген» деп жазылған. Париждің шеткі аудандарының бір бөлігі 1720 жылдары нөмірленді; сол онжылдықта Австрия империясының Прага қаласындағы еврей кварталындағы үйлер еврейлерді әскери қызметке алуда билік органдарына көмектесу үшін нөмірленді. Көшелерді нөмірлеу 18 ғасырдың ортасында, әсіресе Пруссияда кеңінен таралды, онда билік өкілдеріне «әскерлер кірмес бұрын кішкентай ауылдардағы үйлерге нөмірлер қою» бұйрығы берілді. 1750-60 жылдары көшелерді нөмірлеу Мадридте, Лондонда, Парижде және Венада, сондай-ақ Еуропаның көптеген басқа қалаларында кеңінен қолданылды. 1768 жылдың 1 наурызында Франция королі Людовик XV Франциядағы Парижден тыс барлық үйлерге үй нөмірін қою туралы жарлық шығарды, бұл әсіресе азаматтардың үйлерінде орналасқан әскерлерді қадағалауға бағытталған. Үй нөмірлеу және көше мекенжайларын беру жүйесінің қадамдық дамуына байланысты реформалар мерзімді түрде жүргізіледі. Мысалы, АҚШ-тың кейбір қалалары 19 ғасырдың соңында өз жүйелерін жақсартуға тырысты. Бұл жергілікті билік органдарына бағытталған, оларға мекенжайлау және жолдарды атау бойынша негізгі жауапкершілік жүктелген. Стандартта жаңа салынған көшелердегі жер учаскелері мен ғимараттарға тақ нөмірлер (сол жақта) және жұп нөмірлер (оң жақта) берілуі керек, бұл сандардың өсу бағытына сәйкес келеді (Еуропалық жүйе), бұл қазірдің өзінде кең таралған тәжірибе. Ол алғаш рет 2003 жылы AS/NZS 4819:2003 – Географиялық ақпарат – Ауылдық және қалалық мекенжайлау бойынша күшіне енді. Егер жол әртүрлі кеңес аудандары немесе қалалар арасындағы шекараның бөлігін құраса, ерекше жағдайлар болуы мүмкін. Мысалы, Рочдейл-Саут қаласындағы Андервуд жолының бір бөлігі Логан қаласы мен Брисбен қаласы арасында бөлінген. Егер жер учаскесі, мысалы, No 9, бөлінген болса, тізбек 7, 9, 9А, 11, 13 болып жүруі мүмкін. Керісінше, егер жер учаскелері біріктірілсе, мысалы, 51, 53, 55, сандар 49, 51–55, 57 болып өтуі мүмкін. 9А-ның ескі түрі – 9½. Жаңа Оңтүстік Уэльс және Оңтүстік Австралияда жер тізімі жасалған кезде көшелердің көп бөлігі нөмірленген, ал сандардың өсу бағытына қарағанда көшенің оң жағындағы үйлерге тақ нөмірлер берілген. Бұл нөмірлерді қайта тағайындау жоспары жоқ. Кейбір ұзын қалалық жолдарда (мысалы, Сиднейдегі Паррамата жолы) жол кеңес немесе қала маңы шекарасын кесіп өткенше нөмірлер өседі, содан кейін 1 немесе 2-ден қайта басталады, мұнда көше белгісі тиісті ауданның атын көрсетеді – мұндай көшелерде нөмірлер қайталанады. Шала ауылдық және ауылдық жерлерде, үйлер мен шаруашылықтар кеңінен орналасқан жерлерде, ондаған метрге немесе (сирек жағдайларда) метрге негізделген нөмірлеу жүйесі жасалды. Осылайша, жолдың басынан бастап оң жақта орналасқан шаруашылық 230 нөмірімен таңбаланады. Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстігіндегі Жаңа Англия аймағындағы Уолча қаласында штаттың қалған бөлігінен ерекшеленетін бірегей нөмірлеу жүйесі бар. Қала Оксли тас жолы мен Thunderbolts Way қиылысында орналасқан. Шығыс-батысқа қарай жүретін көшелердегі барлық мүліктердің нөміріне «W» немесе «E» әрпі қосылады, бұл мүлік Thunderbolts Way батысында (немесе шығысында) орналасқандығын білдіреді. Сол сияқты, солтүстік-оңтүстікке қарай жүретін көшелерде үй нөміріне «N» немесе «S» әрпі қосылады, бұл мүлік Оксли тас жолының солтүстігінде (немесе оңтүстігінде) орналасқандығын білдіреді. Балларат-Централ, Виктория, АҚШ жүйесін пайдаланады, онда үлкен көшелерден кейін үй нөмірі 100-ге өседі. Көшелер Стурт көшесіне қатысты орналасуына байланысты Солтүстік немесе Оңтүстік деп аталады. Сандық жүйе әрқашан No. 1 немесе No. 2 нөмірімен басталады, бұл көшенің бастапқы нүктесі, ал 1 нөмірі әдетте көшенің сол жағында болады.

A house numbering scheme was present in Pont Notre Dame in Paris in 1512. However, the purpose of the numbering was generally to determine the distribution of property ownership in the city, rather than for the purpose of organization. In the 18th century the first street numbering schemes were applied across Europe, to aid in administrative tasks and the provision of services such as mail delivery. The New View of London reported in 1708 that "at Prescott Street, Goodman's Fields, instead of signs, the houses are distinguished by numbers". Parts of the Paris suburbs were numbered in the 1720s; the houses in the Jewish quarter in the city of Prague in the Austrian Empire were numbered in the same decade to aid the authorities in the conscription of the Jews. Street numbering gained momentum in the mid 18th century, especially in Prussia, where authorities were ordered to "fix numbers on the houses in little villages on the day before the troops march in". In the 1750s and 60s, street numbering on a large scale was applied in Madrid, London, Paris, and Vienna, as well as many other cities across Europe. On 1 March 1768, King Louis XV of France decreed that all French houses outside of Paris affix house numbers, primarily for tracking troops quartered in civilian homes. Due to the gradual development of house numbering and street addressing schemes, reform efforts occur periodically. For instance, some US cities started efforts to improve their schemes in the late 19th century. is directed at local governments that have the primary responsibility for addressing and road naming. The standard calls for lots and buildings on newly created streets to be assigned odd numbers (on the left) and even numbers (on the right) when facing in the direction of increasing numbers (the European system) reflecting already common practice. It first came into force in 2003 under AS/NZS 4819:2003 – Geographic Information – Rural & Urban Addressing. An exception may occur where the road forms part of the boundary between different council areas or cities. For example, Underwood Road in Rochedale South, part of which is divided between Logan City and the City of Brisbane. Where a block of land, such as No. 9, is divided into parts, the sequence might go 7, 9, 9A, 11, 13. Conversely, should blocks of land be combined such as 51, 53, 55, the numbers might go 49, 51–55, 57. An older form of 9A is 9½. In New South Wales and South Australia, the vast majority of streets were numbered when the land titles were created, with odd numbers assigned to houses on the right of the street when facing the direction along which numbers increase. There is no plan to reassign these numbers. On some long urban roads (e. g., Parramatta Road in Sydney) numbers ascend until the road crosses a council or suburb boundary, then start again at 1 or 2, where a street sign gives the name of the relevant area – these streets have repeating numbers. In semi rural and rural areas, where houses and farms are widely spaced, a numbering system based on tens of metres or (less commonly) metres has been devised. Thus a farm from the start of the road, on the right hand side would be numbered 230. Walcha, in the New England district of northern New South Wales, has a unique numbering system which differs from the rest of the state. The town lies at the intersection of the Oxley Highway and Thunderbolts Way. All properties on east–west running streets have a 'W' or 'E' appended to the number signifying the property lies to the west (or east) of Thunderbolts Way. Similarly, in north–south running streets have an 'N' or 'S' appended to the house number signifying that the property lies north (or south) of the Oxley Highway. Ballarat Central, Victoria, uses the US system of increasing house numbers by 100 after a major cross street. Streets are designated North or South depending upon their relative position to Sturt Street. The number system will always start with No. 1 or No. 2 at the datum point of the street, with number 1 typically being on the left side of the street.

Шығыс Азия

Жапония мен Оңтүстік Кореяда қалалар шағын, нөмірленген аймақтарға бөлінеді. Әр аймақтағы үйлер олар салынған ретпен немесе блок бойынша сағат тілімен нөмірленеді. Бұл жүйе Венецияда қолданылатын сестьери (алтылық) жүйесімен салыстыруға болады. Токио сияқты ірі және күрделі қалаға келгендер көбінесе жол табу үшін жергілікті полиция бөлімшесінен бағыт сұрауға мәжбүр болады. Бұрынғы британдық колония болған Гонконгта, британдық және еуропалық үлгі бойынша көшелердің бір жағындағы үйлер тақ нөмірлермен, ал екінші жағындағы үйлер жұп нөмірлермен нөмірленеді. Дегенмен, жағалау бойындағы кейбір жолдар мен көшелерде нөмірлеу тек бір жағында ғана болуы мүмкін, тіпті қарсы жағы кейіннен құрғатылса да. Мұндай жолдарға Ферри көшесі, Коннаут-роуд-Вест және Глостер-роуд жатады. Қытайдың материктік бөлігіндегі көптеген қалалар еуропалық жүйені қолданады, яғни жолдың бір жағы тақ, екінші жағы жұп нөмірлермен нөмірленеді. Тығыз орналасқан ескі Шанхай қаласында үй нөмірі «хао» ("号" hào) немесе «нонг» ("弄" nòng/lòng) болуы мүмкін, екеуі де тізбектеп нөмірленеді. «Хао» ғимаратқа емес, есікке сілтеме жасайды. Мысалы, 25 Wuming Rd мекенжайы бар ғимараттан кейін көшеге үш кіреберісі бар басқа ғимарат келсе, соңғысы 27-ден 29 Wuming Rd дейін үш түрлі «хао» ретінде нөмірленеді. «Нонг», кейде «жолақ» деп аударылады, ғимараттар блогын білдіреді. Жоғарыдағы мысалдағы соңғы ғимараттан кейін жабық аумақ келсе, оның мекенжайы «31-жолақ, Wuming Rd» болады. «Нонг» өзінің «хао» бөлімшелеріне бөлінеді, олар көшенің «хао»-сымен сәйкес келмейді, сондықтан аумақтағы пәтердің толық мекенжайы «Пәтер 5005, №7, 31-жолақ, Wuming Rd» болып жазылуы мүмкін. Тайваньда қалаларда еуропалық жүйе қолданылады, ол Қытайдың материктік қалалары мен Гонконгтағы жағдайлармен ұқсас. Ұзын жолдар көбінесе жол нөмірінің тым көп болуын болдырмау үшін бірнеше бөлікке бөлінеді (әдетте 1000-нан астам). Ауылдық жерлерде үй нөмірлеуде ауыл немесе елді мекеннің атауы қолданылады, онда нөмірлеу ережелері нақты емес. «Сян» ("巷" xiàng, «жолақ» деп аударылады) негізгі жолдан бұтақтанған жерді көрсетеді, ал «нонг» ("弄" nòng/lòng, «аллея» деп аударылады) «сяннан» бұтақтанған жерді көрсетеді. Жаңа ғимараттар салу немесе бір ғимаратта бірнеше пәтер болу сияқты себептермен «чжи» ("之" zhī, әдетте тек дефис ретінде аударылады, "–") қолданылады.

In Japan and South Korea, a city is divided into small numbered zones. The houses within each zone are then labelled in the order in which they were constructed, or clockwise around the block. This system is comparable to the system of sestieri (sixths) used in Venice. Visitors to a large, complex city like Tokyo often must resort to asking for directions at a local police substation. In Hong Kong, a former British colony, the British and European norm to number houses on one side of the street with odd numbers, and the other side with even numbers, is generally followed. Some roads or streets along the coastline may however have numbering only on one side, even if the opposite side is later reclaimed. These roads or streets include Ferry Street, Connaught Road West, and Gloucester Road. Most mainland Chinese cities use the European system, with odd numbers on one side of the road and even numbers on the opposite side. In high density old Shanghai, a street number may be either a hao ("号" hào) or nong ("弄" nòng/lòng), both of them being numbered successively. A hao refers a door rather than a building, for example, if a building with the address 25 Wuming Rd is followed by another building, which has three entrances opening to the street, the latter will be numbered as three different hao, from 27 to 29 Wuming Rd. A nong, sometimes translated as "lane", refers to a block of buildings. So if in the above example the last building is followed by an enclosed compound, it will have the address "lane 31, Wuming Rd". A nong is further subdivided in its own hao, which do not correlate with the hao of the street, so the full address of an apartment within a compound may look like "Apartment 5005, no. 7, lane 31, Wuming Rd". In Taiwan, the European system is used in cities, and is mostly same as the cases of mainland Chinese cities and Hong Kong. Longer roads are usually divided into several sections to prevent the road having too many numbers (normally more than 1000). In rural areas, village or settlement name is used in house numbering, where numbering norms are not certain. A xiang ("巷" xiàng, translated as "lane") indicates a branch from a main road; and a nong ("弄" nòng/lòng, translated as "alley") indicates a branch from a xiang. For many reasons such as new establishment of buildings or several apartments in a building, the zhi ("之" zhī, normally simply translated as a hyphen, "–") is used.

Батыс Азия

Жалпы, Иранда, әсіресе Тегеранда, тақ нөмірлер бір жағында, ал жұп нөмірлер көшелер бойында қарсы жағында болады. Мұндай жүйе жиі адамдарды шатастырады, себебі қаланың әр жерінде осылай болмайды және кейде нөмірлер бір-бірімен араласып кетеді. Ауылдық жерлерде кейбір үйлерде мүлдем нөмір болмайды, ал кейбіреулерінде үй иесінің ақпараты нөмір ретінде қолданылады. Кейде 13 нөмірін өткіріп жіберіп, оның орнына 12+1 немесе 14-1 сияқты баламалар қолданылады.

Солтүстік және Батыс Еуропа

Еуропада үйлерді нөмірлеудің ең көп тараған схемасы, осы мақалада «еуропалық» схема деп аталады, жолдың бір жағындағы әрбір учаскеге 1-ден бастап өсетін тақ сандар, ал екінші жағындағыларға 2 (немесе кейде 0) бастап өсетін жұп сандар беріледі. Әдетте, тақ сандар жолдың сол жағында, сандардың өсу бағытына қарай орналасады. Егер қосымша ғимараттар салынса немесе бөлінген жағдайда, оларға көбінесе a, b, c және т.б. қосымшалар беріледі (Испанияда, Францияда және 2001 жылға дейін Афраголада – bis, ter, quater, quinquies және т.б.). Егер ғимараттар біріктірілсе, бастапқы нөмірлердің бірі қолданылуы мүмкін, нөмірлер біріктірілуі мүмкін («13/15») немесе нөмірлер белгілі бір диапазон ретінде берілуі мүмкін (мысалы, «13–17»; 14 және 16 жұп сандары кірмейді). Көп кіреберісі бар ғимараттардың барлық кіреберісіне бір нөмір берілуі немесе әр кіреберіс үшін жеке нөмірлер қарастырылуы мүмкін. Салынбаған учаскелер болса, нөмірлеу схемасында бос орындар қалдырылуы немесе карталарда белгіленуі мүмкін. Ескі көшеге жаңа ғимараттар қосылғанда, қолданыстағы нөмірлерге көптеген қосымшалар бермей, мыналар қолданылуы мүмкін: көше бойындағы жаңа құрылыс/блок үшін жаңа атау (мысалы, 1–100 Waterloo Place/Platz, Sud St); көше бойындағы жаңа көше атауы, бұл атау аналық көшені көрсетуі немесе көрсетпеуі мүмкін; ең жоғары үй нөмірінен артық пайдаланылмаған нөмірлерді қолдануға болады (бірақ бұл шатастыратын үзіліс тудыратындықтан сирек кездеседі) немесе көшенің жоғарғы бөлігі қайта нөмірленеді. Әкімшілік немесе тарихи себептерге байланысты басқа жергілікті нөмірлеу жүйелері де қолданылады, оларға сағат тілімен және сағат тіліне қарсы нөмірлеу, аудандық нөмірлеу, қашықтыққа негізделген нөмірлеу және қос нөмірлеу кіреді.

Франция

Парижде үй нөмірлеу жүйесі туралы алғашқы жазба 15 ғасырға дейін барады. 1768 жылдың 1 наурызында король Людовик XV азаматтардың үйлерінде тұратын әскерлерді табуға көмектесу үшін Париждің сыртындағы барлық үйлерге нөмір беру туралы жарлық шығарды. 1805 жылдың 4 ақпанында Наполеон I Парижде үй нөмірлеуде жұп сандарды (оң жақта) және тақ сандарды (сол жақта) ажырату қажеттігін жариялады; көшелердің бағыты Сенаға параллель көшелер үшін ағыс бағытымен, ал Сенаға көлбеу немесе тік бұрышпен кесетін көшелер үшін жағалаудан солтүстікке және оңтүстікке қарай бағдарланады. Мұндай жүйе Францияның ірі қалаларында жылдам тарады. 1994 жылы қабылданған қаулыға сәйкес, 2000 және одан көп халқы бар француз коммуналары өз үйлеріне нөмір беруге міндетті болды. Қалаларда кең таралған тізбектелген нөмірлеу Парижде қолданылатын жүйенің үлгісін қайталайды. Бірақ көптеген шағын ауылдар орталық ауылдық нүктені – көбінесе әкімшілік ғимаратты – бастап, сыртқа қарай нөмірлейтін жүйені қолданды (нөлдік нүктеден жол бойында 200 метр қашықтықтағы үй 200 номермен, ал оның ең жақын көршісі, мысалы, орталықтан 270 метр қашықтықта болса, 270 номермен табельденеді, т.с.с.).

Финляндия

Финляндияның нөмірлеу жүйесі, жаппай қалалану мен ғимараттардың тығыздығының артуына байланысты туындаған мәселелерді шешуге бағытталған. Мекенжайлар әрқашан көше атауымен, одан кейін көше нөмірімен беріледі. Жаңа салынып жатқан ғимараттар үшін жаңа мекенжайлар ескі көше мекенжайы ішіндегі жаңа жер үсті кіреберісін көрсететін әріптерді қосу арқылы жасалады. Егер кіреберістер саны пәтерлер санын басып өтетін болса, жаңа құрылыстағы пәтер нөміріне қосымша сан қосылады. Алғашқы көше нөмірлеу жүйесінде көшенің бір жағында тақ, екінші жағында жұп сандар қолданылды, төменгі сандар қала орталығына, ал жоғары сандар орталықтан алысқа қарай орналастырылды. Жаңадан салынып жатқан ғимараттарға нөмір бергенде, барлық көшені қайта нөмірлеу қажеттігінен аулақ болуға болады. Мысалы, Mannerheimintie 5 (үлкен қала учаскесіндегі әсем үй) бұзылып, орнына 4 жаңа ғимарат салынды, әрқайсысында 2 кіреберіс бар. Жаңа 8 кіреберіс A, B, C, D, E, F, G және H әріптерімен белгіленді (әріптер кіреберістің үстінде жазылған). Әр кіреберісте 5 қабатта 4 пәтерден бар, сондықтан жаңа құрылыста барлығы Mannerheimintie 5 A 1-ден Mannerheimintie 5 H 160-қа дейін 160 жаңа мекенжай пайда болды. Керісінше, ескі, тар ғимараттар біріктірілген жағдайлар да кездеседі; Iso Roobertinkatu 36, 38 және 40 1920 жылдары бұзылып, жаңа ғимаратқа Iso Roobertinkatu 36–40 мекенжайы берілді. Финляндияның ауылдық аймақтарында осы әдістің өзгеше түрі қолданылады. Қалалардағыдай, тақ және жұп сандар жолдың қарама-қарсы жақтарында орналасқан, бірақ көптеген сандар жіберіліп қалдырылады. Оның орнына үй нөмірі жолдың басынан ондаған метрлік қашықтықты көрсетеді. Мысалы, "Pengertie 159" Pengertie басталатын жерден 1590 метр қашықтықта орналасқан.

Нидерланды

Бастапқыда берілген нөмірлерден артық ғимараттар салынған жағдайда, нөмірлеудің үзілісіне жол бермеу үшін бірнеше іргелес ғимараттарға бірдей нөмір беріледі, оған "А" әрпінен басталатын әріптік қосымша тағайындалады. Кейде "Bis" қосымшасы да қолданылады. Әр үй немесе пәтер пошта индексі, көше нөмірі және қосымшаның комбинациясы арқылы бірегей түрде анықталады. Бір ғимараттағы пәтерлерді түрлі жолдармен ажыратуға болады: әр пәтерге жеке көше нөмірін беру арқылы, қарапайым префикс (әдетте әріп) беру арқылы немесе қабат пен қабаттағы пәтер нөмірін ескеретін күрделі префикс беру арқылы (мысалы, B3). Нидерландының Харлем қаласында жоғарғы қабаттағы пәтерлерге қызыл нөмірлер қолданылады.

Португалия

Португалияда еуропалық жүйе ең көп қолданылады. Дегенмен, Портуда және Португалияның солтүстік аймағындағы бірнеше қалаларда, сондай-ақ Лиссабон маңындағы Каскайс муниципалитетінде үйлер Солтүстік Америка стилінде нөмірленеді, мұндағы нөмір көшенің бастапқы сызығынан метрмен өлшенген қашықтыққа пропорционалды беріледі. Лиссабондағы нөмірлеу еуропалық үлгіде және "өзеннен бастап, тақ нөмірлер сол жақта" принципі бойынша жүзеге асырылады. Таго өзені Лиссабонның оңтүстік және шығыс шекарасын құрайтындықтан, солтүстік-оңтүстік бағыттағы көшелер оңтүстіктен төмен нөмірленеді, ал шығыс-батыс бағыттағы көшелер шығыстан төмен нөмірленеді. Португалияның көптеген жаңа жоспарланған аудандарында үйлер мен басқа да ғимараттар көшеге сілтеме жасамай, лоте (жер учаскесі) нөмірімен анықталады. Заң бойынша бұл – número de policía, яғни полиция нөмірі деп аталады, бұрын полиция қала әкімдігі емес, осы нөмірлерді тағайындаған. Лоте – қала құрылыс жоспарында қолданылатын құрылыс учаскесінің нөмірі, ал кең ауданға қатарынан берілетін нөмірлер тізімі қолданылады. Теориялық тұрғыдан және көбінесе, лоте нөмірлеу жүйесі уақытша болып саналады және аудан салынғаннан және халқы қоныстанғаннан кейін біраз уақыт өткен соң дәстүрлі көше нөмірлеу жүйесімен алмастырылады. Бірақ кейбір аудандарда лоте нөмірлері көп жылдар бойы сақталады, ал кейбіреулері ешқашан көше нөмірлерімен ауыстырылмайды. Лиссабондағы салыстырмалы түрде жаңа жоспарланған Парк дас Насио ауданында нөмірлеудің өзгеше схемасы бар: әр ғимарат өз учаскесі, бөлігі және ғимараты (португал тілінде: lote, parcela, prédio) арқылы анықталады.

Сандарды белгілеу

Ұлыбританияда көше нөмірлері мен көше көрсеткіштері әртүрлі жергілікті басқару органдарында өзгеріп отырады. Нөмір тақталары (немесе осыған ұқсас) көбінесе үй иелерінің қалауына байланысты болады. Ұлыбританияда 1720 жылдары үй нөмірі қашалып жазылатын кіреберіс есіктерінің үстіндегі әйнектер (фанлайттар) пайда болды. Қазіргі заманғы архитектура мен жаңа үй салу технологияларында акрил, алюминий, шыны, керамика, мыс, тақта тас немесе тас қолданылады.

Италия

Италия көбінесе жоғарыда сипатталған еуропалық схеманы ұстанады, бірақ тарихи себептермен байланысты кейбір ерекшеліктер бар. Венецияда үйлер алты атаулы серия бойынша нөмірленеді (әр сестье ауданына бір сериядан). Сол сияқты, ауылдық жерлердегі шағын ауылдар да барлық үй нөмірлері үшін кейде бір прогрессивті тізбекті пайдаланады. Генуяда, Савонада және Флоренцияда үйлер қара (ал Флоренцияда кейде көк) нөмірлермен белгіленеді; кәсіпорындарға әдетте (бірақ әрдайым емес) қызыл нөмірлер беріледі, нәтижесінде бір көшеде екі түрлі, сандық жағынан үстіртіп келетін тізбек пайда болады. Кәсіпорындарға берілген нөмірлер барлық басқа жазуларда (құжаттарда, онлайн каталогтарда және т.б.) "r" әрпін қосу арқылы көрсетіледі, бұл "rosso" сөзінің аббревиатурасы (мысалы, "Via dei Servi 21r").

Түркия

Түркияның көп бөлігінде қазіргі уақытта еуропалық үй нөмірлеу жүйесі қолданылады. 2007 жылы Стамбул қалалық муниципалитеті екі ресми дизайнердің жұмысымен жаңа үй нөмірлеу және көше табельдерін енгізді.

Орталық және Шығыс Еуропа

Орталық және Шығыс Еуропада, кейбір ерекшеліктерді қоспағанда, үйлер әдетте еуропалық үлгіде нөмірленеді. Дегенмен, көптеген көшелер "бострофедон" жүйесін пайдаланады.

Австрия

Екі рет нөмірлеу жүйесі қолданылды, бұл жүйе Чехия мен Словакияда да қолданылады, олардың екеуі де бұрын Австро-Венгрия империясының құрамында болған.

Чехия және Словакия

Кейбір чех және словак қалалары мен елді мекендерінде екі нөмірлеу жүйесі бір мезгілде қолданылады. Негізгі үй нөмірі – "ескі" немесе "әскери тіркеу нөмірі" ( ). Әскери тіркеу нөмірі муниципалдық бөлік ішінде (ауыл, квартал, көбінесе бір кадастрлық аймақ) немесе кішкентай муниципалитеттердің барлығында бірегей болып табылады. Чехиядағы уақытша және демалыс үйлері үшін, сипаттамалық нөмірдің орнына бөлек нөмірлік сериядан "тіркеу нөмірі" (evidenční číslo) қолданылады. Әдетте, бұл нөмір нөлден немесе "E" әрпінен басталады, немесе басқа түспен боялған болады, немесе "жасалған құрылым" (nouzová stavba) немесе "демалыс үйі" (chata) сияқты сөздерді қамтиды. Словакияда осы нөмірлерді пайдалану ережесі 517/1990 Zb. заңымен жойылды, ал 347/1997 Z. z. жарлығымен жойылған нөмірлер, оның 8-тармағына сәйкес, 1998 жылдың 31 желтоқсанына дейін әскери тіркеу нөмірлерімен алмастырылды. Көшелері аталған кейбір елді мекендерде (көбінесе қалаларда) "жаңа" немесе "бағдарлық нөмірлер" ( ) де бір мезгілде қолданылады. Бағдарлық нөмірлер көшеде немесе алаңда тізбектей орналасады. Егер ғимарат бұрышта орналасса немесе екі жағы болса, онда оған екі немесе одан да көп бағдарлық нөмірлер берілуі мүмкін, олардың әрқайсысы көршілес көшелерге немесе алаңдарға арналған. Атаулы көшелерден алыс орналасқан жеке үйлерде көбінесе бағдарлық нөмір болмайды. Кейбір жерлерде көше атауының орнына шағын ауданның атауы қолданылады. Егер екі ескі нөмірленген үйдің арасында жаңа үй салынса, бағдарлық нөмір қосымша кіші әріппен белгіленеді (мысалы, тізбек 5, 7, 9, 9a, 9b, 9c, 11, 13 болуы мүмкін). 1930-1950 жылдары Брнода, көшеге перпендикуляр орналасқан қазіргі заманғы блок үйлерінің жеке кіреберістері үшін кіші әріптер қолданылды. Адресте екі нөмірдің кез келгенін пайдалануға болады. Көбінесе, шатасуды болдырмау үшін кәсіпкерлер екі нөмірді де қолданады, әдетте сипаттамалық (немесе тіркеу) нөмірді бірінші орынға қояды: "Hlavní 20/7". Сандардың екі (немесе үш) түрі әдетте белгісінің түсі арқылы ажыратылады. Әр муниципалитетте өздерінің дәстүрлі немесе ресми ережелері мен түстері болуы мүмкін. Прагада және көптеген богемиялық қалаларда сипаттамалық нөмірлер қызыл, бағдарлық нөмірлер көк, ал "дәлелдемелік" нөмірлер жасыл, сары немесе қызыл болып келеді. Көптеген богемиялық муниципалитеттерде сипаттамалық нөмірлер көк, қара немесе біртұтас емес. Брнода және кейбір моравиялық және словак қалаларында сипаттамалық нөмірлер ақ және қара белгілерде, бағдарлық нөмірлер қызыл және ақ белгілерде болады. Көптеген қалалар мен муниципалитеттерде әртүрлі ережелер бар. Бұрын, әскери тіркеу нөміріне қалалық ауданды білдіретін римдік цифрлар қосылған: мысалы, "125/III" – ІІІ аудандағы әскери тіркеу нөмірі (Прагада бұл Мала Страна). Римдік цифрлар қалаларда да, бірнеше елді мекендері бар ауылдық муниципалитеттерде де қолданылды. Қазіргі кезде римдік цифрлардың орнына елді мекеннің аты қолданылады. Бірінші әскери тіркеу нөмірлеуді Мария Тереза 1770 жылы бұйырды және 1770-1771 жылдары іске асырылды. Солдаттар елді мекенді аралап, үйлерді нөмірлеп сипаттаған кезде нөмірлер тізбектей берілді. Содан кейін, әрбір жаңа үйге, оның орналасқан жеріне қарамастан, кезекті нөмір берілді. Көптеген ауылдар әлі күнге дейін 1770-1771 жылдардағы бастапқы нөмірлік тізбектерін пайдаланады. Қалаларда үйлер бір немесе бірнеше рет қайта нөмірленді. 1857 жылы Австрия императоры көшелер бойынша нөмірлеудің жаңа жүйесіне рұқсат берді. Бұл жаңа жүйе ең ірі қалаларда (Прага, Брно) 1860 жылдары енгізілді. 1884 жылы жер тіркеу кітаптары енгізілді, олар ғимараттарды тұрақты түрде анықтау үшін ескі (әскери тіркеу) нөмірлерін пайдаланды. Жаңа (бағдарлық) нөмірлер де бір мезгілде қолданыла береді.

In some Czech and Slovak cities and settlements, two numbering systems are used concurrently. The basic house number is the "old" or "conscription number" (, ). The conscription number is unique within the municipal part (a village, a quarter, mostly for one cadastral area) or within a whole small municipality. For makeshift and recreational buildings in the Czech Republic, "registration number" (evidenční číslo) from a separate number series is used instead of the descriptive number. Typically, this number begins with zero or with the letter "E", or has different colour, or contains words like nouzová stavba ("makeshift structure") or chata ("weekend house"), etc. In Slovakia, the provision on the use of these numbers was repealed by law 517/1990 Zb., and the numbers repealed by decree 347/1997 Z. z., according to its § 8 these numbers will be replaced with conscription numbers until December 31, 1998. In some settlements where streets have names (mostly in cities), "new" or "orientational numbers" (, ) are also used concurrently. The orientational numbers are arranged sequentially within the street or square. If the building is on a corner or has two sides, it can have two or more orientation numbers, one for each of the adjacent streets or squares. Solitary houses distant from named streets often have no orientation number. In some places, the name of a small quarter is used instead of a street name. If there is a new building between two older numbered ones, the orientation number is distinguished with an additional lower case letter (for example, the sequence could be 5, 7, 9, 9a, 9b, 9c, 11, 13). In the 1930–1950s in Brno, lower case letters were used for separate entrances of modern block houses perpendicular to the street. Either number may be used in addresses. Sometimes, businesses will use both numbers to avoid confusion, usually putting the descriptive (or registration) number first: "Hlavní 20/7". The two (or three) types of numbers are commonly distinguished by colour of the sign. Each municipality can have its own traditional or official rules and colours. In Prague and many other Bohemian cities, descriptive numbers are red, orientation numbers are blue and "evidential" numbers are green or yellow or red. In many Bohemian municipalities, descriptive numbers are blue, black, or are not unified. In Brno and some Moravian and Slovak cities, descriptive numbers are white black signs, orientation numbers are red white signs. Many cities and municipalities have different rules. Formerly, Roman numerals signifying the city district were added to the conscription number: e. g. "125/III" means conscription number 125 in district number III (in Prague, this was Malá Strana). Roman numerals were used both in cities and in village municipalities with more settlements. Nowadays, the name of the settlement is preferred instead of Roman numerals. The first conscription numbering was ordered by Maria Theresa in 1770 and implemented in 1770–1771. The series was given successively as the soldiers went through the settlement describing houses with numbers. Thereafter, every new house was allocated the next number sequentially, irrespective of its location. Most villages still use their original number series from 1770 to 1771. In cities, houses have been renumbered once or more often to be sequentialthe first wave of renumbering came in 1805–1815. In 1857, the Austrian Emperor allowed a new system of numbering by streets. This new system was introduced in the biggest cities (Prague, Brno) in the 1860s. In 1884, land registration books were introduced and they used the old (conscription) numbers as a permanent and stable identifier of buildings. The new (orientation) numbers continue to be used concurrently.

Германия

Германияда әдетте еуропалық жүйе қолданылады (көтерілетін жұп/тақ сандар, жоғарыда қараңыз). Көп жағдайда, үй нөмірлері қала орталығынан алшақтай түсетін бағытта өседі. Кейбір жерлерде тарихи себептермен сағат тілімен нөмірлеу схемасы қолданылады, ол сандардың тізбегіне байланысты Hufeisennummerierung ("атжақ нөмірлеу") деп аталады. Бұл Берлин, Гамбургтің бір бөлігі және Солтүстік Германияның кейбір қалаларында кездеседі. Солтүстік және Шығыс Германиядағы ескі көшелердің көпшілігінде, әсіресе бұрынғы Пруссия Корольдігі және оған іргелес аймақтарда, соның ішінде Берлин мен Гамбургтің кейбір бөліктерінде, 1920 жылдарға дейін "атжақ" нөмірлеу жүйесі (сағат тіліне қарсы "бустрофедон" стиліндегі нөмірлеу) жаңа көшелерді нөмірлеу үшін қолданылды, содан кейін жаңа көшелер үшін еуропалық жүйе енгізілді. Атжақ нөмірлеу схемасы бойынша, бір жағынан бастап, көшенің оң жағындағы ғимараттар жақын шеттен алыс шетке қарай тізбектеп нөмірленеді. Ал келесі нөмір көшенің қарама-қарсы жағындағы сол жақтағы соңғы ғимаратқа беріледі, ал келесі нөмірлер сол жақтан кері тізбектеп орналасады. Ең үлкен нөмірлі ғимарат сол жақтағы бірінші ғимарат болады, ол көшенің ар жағындағы 1-ші үйге қарама-қарсы орналасқан. Көптеген неміс қалаларындағы, әсіресе Берлиндегі ескі көшелерде атжақ нөмірлеу жүйесі сақталған, бірақ жаңадан салынған көшелерде қазіргі еуропалық нөмірлеу қолданылуы мүмкін. Берлиндегі Курфюрстендамм – атжақ нөмірлеу схемасы әлі де қолданылып жүрген көшенің танымал мысалы, бірақ бүгінде нөмірлеу Брайтшайдплацта 11-ден басталады, ал көшенің екінші жағындағы 237-ші үй ең үлкен нөмірге ие. Кішкентай ауылдар кейде ауылдағы барлық ғимараттарды олардың салыну мерзіміне қарай тізбектеп нөмірлейді, олардың қай көшеде орналасқанына қарамастан. Алайда, бұл жүйе бірте-бірте тоқтатылуда, себебі ол ғимаратты мекенжайы бойынша табуды қиындатады.

Бұрынғы Кеңес Одағы

Ресейде және көптеген бұрынғы КСРО елдерінде әдетте еуропалық стиль қолданылады, мұнда үй нөмірлері қала орталығына жақын жердегі көшенің соңынан басталады. Көшелердің қиылысындағы ғимараттарға немесе учаскелерге күрделі нөмірлер берілуі мүмкін, олар қиылысатын көшенің нөмірін қамтиды, мысалы, Нахимова, 14/41 (14 – Нахимова көшесіндегі нөмір, ал 41 – қиылысатын көшенің нөмірі). Жолдың сол жағындағы үйлер әдетте тақ нөмірлермен белгіленеді, егер нөмірлердің өсу бағытына қарай қарасаңыз; алайда, кейбір қалаларда (Санкт-Петербургті қоса алғанда) тақ нөмірлер оң жақта орналасқан. Кейбір қалаларда (мысалы, Нижний Новгородта) үй нөмірлеуі аралас болуы мүмкін: қаланың кейбір бөліктерінде тақ нөмірлер оң жақта, ал қалғандарында сол жақта орналасқан. Кеңес заманындағы тұрғын үйлердің шағын аудандары (микрорайондар) көбінесе өте кішкентай болып саналатын, жеке атауларына ие болмаған кірме жолдардың күрделі желісіне ие. Осы жолдардағы ғимараттар олардың орналасқан жерінен қашықта орналасқан үлкен көшелерге жатады; көше бойындағы ғимарат кейде басқа көшеге жатады, бұл ғимаратты мекенжайы бойынша табуды қиын жасайды. Әсіресе, кеңестік кезеңде ірі ғылыми немесе әскери зерттеу орталықтарына ие болған кейбір қалаларда үй нөмірлеуі ерекше болуы мүмкін: үйлер көшеге емес, блокқа байланысты нөмірлерге ие болуы мүмкін, мысалы, 12-шы квартал, 3-ші үй (12-ші блок, 3-ші үй), бұл жапон және корейлік жүйелерге ұқсас. Актау мұның бір мысалы. Егер нөмірленген учаскеде бірнеше ғимарат болса, оларға көше мекенжайының қосымша бөлігі – корпус (ғимарат) беріледі, ол әдетте учаскеде бірегей реттік нөмір болады (бірақ кейде 15а, 15б, 15в сияқты әріптер де кездеседі). Осылайша, орыс көше мекенжайы Московское шоссе, 23-ші үй, 2-ші корпус (Мәскеу тас жолы, 23-ші учаске, 2-ші ғимарат) немесе Льва Толстого көшесі, 14Б үй (Лев Толстой көшесі, 14-ші учаске, B корпусы) сияқты көрінуі мүмкін. Қала маңындағы өте ұзын жолдарда километрлік нөмірлеу жүйесі де қолданылуы мүмкін (Австралияның ауылдық нөмірлеу жүйесі сияқты). Мысалы, Воткинское шоссе, 9-шы км (Воткинск тас жолының 9-шы километрі) және Шабердинский тракт, 7-ші км (Шаберды тас жолының 7-ші километрі).

In Russia and many other former USSR countries, the European style is generally used, with numbers starting from the end of the street closest to the town center. Buildings or plots at street intersections may be assigned a composite number, which includes the number along the intersecting street separated by a slash (дробь), like in Нахимова, 14/41 (14 is the number along Nakhimova street and 41 is the number along intersecting street). The odd numbers are usually on the left side of the road, looking in the direction in which the numbers increase; though in some cities (including Saint Petersburg) the odd numbers are on the right side. Some cities (for example, Nizhniy Novgorod) have mixed numbering: odd numbers on the right in some parts of the city and on the left in others. Soviet era housing districts (microdistricts) often have a complicated network of access lanes thought too small to merit their own names. Buildings in these lanes are ascribed to larger streets which may be quite far from their location; a building placed along a street may sometimes be ascribed to another street, which sometimes makes finding a building by its address a challenging task. In some cities, especially hosting large scientific or military research centers in Soviet times, the numbering might be different: houses may have numbers related to the block rather than the street, thus 12 й квартал, дом 3 (Block 12, House 3), similar to the Japanese and Korean systems. Aktau is one example of this. When a numbered plot contains multiple buildings, they are assigned an additional component of the street address, called корпус (building), which is usually a sequentially assigned number unique within the plot (but sometimes contains letters as in 15а, 15б, 15в and so on). So, a Russian street address may look like Московское шоссе, дом 23, корпус 2 (Moscow Highway, plot 23, building 2), or улица Льва Толстого, дом 14Б (Leo Tolstoy Street, plot 14, building B). On very long roads in suburban areas, a kilometer numbering system also may be used (like Australian rural numbering system). For example, 9 й км Воткинского шоссе (9th kilometer of Votkinsk Highway), and Шабердинский тракт, 7 й км (7th kilometer of Shaberdy Road).

Латын Америкасы

Латын Америкасында Мексика және Уругвай сияқты кейбір елдер Еуропадағы сияқты жүйелерді қолданады. Үйлер қала орталығынан қала шекарасына қарай өсу ретімен нөмірленеді. Мексикада қалалар әдетте колонияларға (Colonias) бөлінеді, олар кішкентай немесе орташа аумақтар болып табылады. Колония мекенжайдың бір бөлігі ретінде, әдетте пошта индексінен бұрын жазылады. Кейде көшеде үйлер біріктірілгенде немесе нөмірлеуден кейін жаңа құрылыстар салынғанда мекенжай шатасуы мүмкін. Егер бір сан қайта қолданылса, жаңа мекенжайға әріп қосылады. Мысалы, егер екі 35-ші үй болса, біреуі "35" болып қалады, ал екіншісі "35A" немесе "35Bis" болады. Кейде шалғайдағы қалаларда немесе қала ішінде жоспарланбаған аудандарда көшелердің аты және үйлердің нөмірі болмайды. Мұндай жағдайларда үйлердің мекенжайы әдетте адамның немесе отбасының аты, ауданның немесе қаланың атауы немесе "Dirección Conocida" ("таныс мекенжай") болып табылады, яғни отбасының үйі дерлік барлық жергілікті тұрғындарға белгілі. Мұндай мекенжайлау жүйесі тек шалғайдағы қалаларда немесе жол бойындағы шағын елді мекендерде ғана қолданылады. Басты жолға немесе жолға жақын тұратын адамдар үшін мекенжай әдетте үйдің орналасқан жерінен бастап жолдың километрлік қашықтығы болып табылады. Егер бірнеше мекенжай болса, қосымша анықтамалар жазылуы мүмкін немесе "Dirección Conocida" қосылуы мүмкін. Уругвайда үйлердің нөмірлеуі көбінесе жүздер немесе мыңдар санынан басталады. Бұл жүйе француз және испан жүйелеріне ұқсас: үй бөлінген кезде "bis" термині қосылады, бірақ үшінші үйді көрсету үшін жеке термин жоқ. Үй бөлінген немесе екінші үй қосылған кезде "bis" термині бөлінген үйлер санына сәйкес қайталанады, мысалы, "3217 bis bis" 3217-ші үйден бастап үшінші үйді білдіреді, және т.б. Көптеген үйлер біріктірілгенде ең төменгі нөмір қолданылады, ал арадағы нөмірлер жіберіліп қалады. Сондай-ақ, нөмір берілмеген жағдайлар да кездеседі, бұл көбінесе қаланың шеткі аудандарында болады. Кішкентай елді мекендерде үйлердің нөмірі төмен болады, ал курорт аймақтарында үйлер нөмірдің орнына атымен белгіленеді. Колумбия, Бразилия және Аргентина сияқты елдерде қала көшелері үшін де ұқсас схема қолданылады, онда үй нөмірі үйден көшенің басына дейінгі қашықтықтың метрмен өлшенген шамасы болып табылады. Венесуэлада үйлердің, ғимараттардың және көшелердің нөмірі болмайды, олардың барлығына аттар берілген.

In Latin America, some countries, like Mexico and Uruguay, use systems similar to those in Europe. Houses are numbered in ascending order from downtown to the border of the city. In Mexico, the cities are usually divided in Colonias, which are small or medium areas. The colonia is commonly included in the address before the postal code. Sometimes when houses merge in a street or new constructions are built after the numbering was made, the address can become ambiguous. When a number is re used, a letter is added for the newer address. For example, if there are two 35s, one remains as "35", and the second one becomes "35A" or "35Bis". It is sometimes common in remote towns or non planned areas inside the cities, that the streets do not have any name and the houses do not have numbers. In these cases, the address of the houses are usually the name of a person or family, the name of the area or town, or Dirección Conocida ("known address"), which means that the house of the family is known by almost all the community. This kind of addressing is only used in remote towns or small communities near highways. For people living near highways or roads, the usual address is the kilometer distance of the road in which the house is established; if there is more than one address, some references might be written or the Dirección Conocida may be added. In Uruguay, most house numbering starts at a high number among the hundreds or the thousands. The system is similar to the French Spanish one: when a house is divided the term 'bis' is added with the difference that no single term designates the third: when a house is divided or added between another the term 'bis' is repeated as many divisions have been made or houses added in between, for example '3217 bis bis' corresponds to the third house from the 3217th, and so on. When many houses are merged the lowest number is used, leaving the in between numbers missing. Also there are cases when no number is assigned; this occurs mostly in peripheral areas inside the cities. Low house numbering occurs in small locations, and in balneary areas houses are designated by name rather than number. In countries like Colombia, Brazil and Argentina, a scheme is used also for streets in cities, where the house number is the distance measured in meters from the house to the start of the street. In Venezuela, houses, buildings, and streets have names instead of numbers.

Солтүстік Америка

АҚШ және Канадада көшелер әдетте бір жағында тақ, екінші жағында жұп сандармен нөмірленеді. Сандардың нақты реті жергілікті муниципалитет саясатына байланысты әр түрлі болуы мүмкін. Жалпы, үш түрлі жүйе бар:

Көшелер қатаң түрде тізбектеп нөмірленуі мүмкін, көшенің басынан 1-ден басталып, соңына дейін барлық сандарды тізбектеп жалғастырады. Мұндай жағдайда, егер жаңа ғимараттарға қосымша мекенжайлар қажет болса немесе ғимараттарда жеке пәтерлер болса, бөлшек нөмірлер қолданылуы мүмкін немесе үй нөміріне әріптер қосымшасы қосылуы мүмкін. Көшелер соңғы қиылыстан бастап нөмірленуі мүмкін. Бұл жағдайда сандар әр қиылыстан тізбектеп өседі, бірақ әр қиылыстағы сандардың келесі жиынтығына ауысады, әдетте, тіпті 100-дік жиынтығында. Осылайша, көшедегі бірінші блок 1-ден басталып, келесі блокқа дейін жалғасады, содан кейін 100-ден, содан кейін 200-ден және т.б. басталады. Мұндай схема бойынша 100 нөмір берілген көше блогы немесе басқа сегменті «жүздік блок» деп аталады, мысалы, нөмірлері 1400–1499 болса, «1400-дік блок». Аллеялардағы тұрғын үйлер нөмірленуде әр түрлі болуы мүмкін, я толыққанды нөмірленіп, белгілі бір аллеяға, немесе құрылыстың сол жағындағы көшеге нөмірленіп, мүмкін бөлшек немесе әріптік қосымшасымен. Көшелер қашықтыққа байланысты нөмірленуі мүмкін, онда үй нөмірі нөмірлеу жүйесінің басынан бастап қашықтығына сәйкес математикалық формулаға негізделген. Мысалы, нөмірлеу жүйесі бір мильге 1000 мекенжай, көшенің әр жағында 500 мекенжай бере алады, бұл әр 10.56 фут сайын бір-бір мекенжай жұбын (тақ және жұп) құрайды. Осылайша, 1447 нөмірленген мүлік нөмірлеу жүйесінің бастапқы нүктесінен шамамен 1,5 миль (2 км) қашықтықта болуы мүмкін. Мұндай жүйелердің ішінде нөмірлеу жүйесінің бастапқы нүктесін анықтаудың екі жолы бар. Кейбір жерлерде нөмірлеу жүйесі көшенің басынан басталады. Басқа жерлерде муниципалитеттік немесе округтік шекара, қауымдастықтың жақтарын бөліп тұратын су айдыны немесе муниципалитеттің орталығына жақын қиылыс сияқты белгілі бір нүктеге немесе сызыққа негізделген нөмірлеу жүйесі анықталады, көшелер қайдан басталғанына немесе аяқталғанына қарамастан, сандар негізден алысқа қарай өседі. Кейбір қауымдастықтар сандық бастапқы нүкте ретінде қауымдастық арқылы өтетін темір жолды пайдаланады. Белгілі бір нүкте немесе сызықты пайдаланатын көптеген қалалардағы мекенжайлар Картезиандық координаттарға сәйкес келеді. Нью-Йорк қаласының нөмірленген көшелері мен даңғылдары бар көшелер желісі жүйесі 1811 жылғы Комиссарлар жоспарына жатқызылады. Чикагода Эдвард П. Бреннан бос уақытында 8 жылдан астам уақыт бойы көше атаулары мен мекенжайлау жүйесінің тиімділігін арттыру жөніндегі ұсыныс жасады, ол 1909 жылы мақұлданды. Флорида штатының Голливуд қаласында Бенджамин Израиль Либерияның тарихи афроамерикандық ауданындағы үш көше атауын – Ли көшесі, Форрест көшесі және Худ көшесін – Америка Азамат соғысындағы Конфедерация әскерлерінің аттарын атап жүргендерін Либерти көшесі, Фридом көшесі және Хоуп көшесі деп өзгертуге екі жарым жыл жұмыс істеді. Бұл өзгерістерді жүзеге асыру үшін жергілікті кәсіпкер 20 000 доллар қаржыны ұсынды. Батыс Вирджинияда 2013 жылға дейін көшелерге ат қойылмаған немесе мекенжайлар берілмеген жерлер болды. 2002 жылы Verizon бағаны көтергені анықталғаннан кейін, Verizon кем дегенде 450 000 жаңа көше мекенжайын құру үшін 15 миллион доллар жұмсауға келісім берді. Үй нөмірлерін қайта қарау бір адрестік схема бірнеше жергілікті адрестік схемаларды алмастырған кезде жүзеге асырылуы мүмкін. XIX ғасырдағы мысал ретінде Вашингтондағы Джорджтаун көшелерінің атауын өзгерту кезінде орын алған үй нөмірлерін өзгертуді қарастыруға болады. ХХ ғасырда бұл Нью-Йорктің Куинс округі және Вирджиния штатының Арлингтон округі сияқты жерлерде орын алды.

Streets may be numbered strictly sequentially, starting with 1 at the start of the street, and continuing in order skipping no numbers until the end. In these cases, if additional addresses are needed to be assigned to new buildings or buildings contain individual apartments, fractional house numbers may be used, or letter suffixes may be appended to the house number. Streets may be numbered from the most recent intersection. In these cases, numbers progress sequentially from each intersection, but skip to the next set of numbers at each cross street, usually in sets of even 100s. Thus, the first block on a street may start at 1, and continue up until the next block, when they start at 100, then 200, and so on. A block or other segment of a street that has 100 numbers allotted to it under such a scheme is called a "hundred block," e. g., "the 1400 block" if the numbers are 1400–1499. Habitable structures in alleys may vary in numbering, either being numbered individually to a named alley, or being numbered to the street on the side that structure is on, possibly with a fractional or letter suffix. Streets may be numbered based on distances, where the house number is based on some mathematical formula according to the distance from the start of the numbering system. As an example, a numbering system can provide 1000 addresses per mile, 500 on each side of the street, amounting to an address pair (odd and even) every 10.56 feet. Thus, a property numbered 1447 may be approximately 1.5 mile (2 km) from the beginning point for the numbering system. Even within these systems, there are also two ways to define the starting point for the numbering system. Some places will start the numbering system at the start of the street itself. Other places will define a numbering system based on a defined point or line, such as a municipal or county boundary, a physical barrier separating a community's sides such as a body of water, or a defined intersection near the center of the municipality, with numbers increasing generally as one gets further from the baseline, regardless of where streets start or stop. Some communities use a railroad through a community as the numerical starting point. Addresses in many cites using a defined point or line roughly follow Cartesian coordinates. The street grid system of New York City, with its numbered streets and avenues, is attributed to the Commissioners' Plan of 1811. In Chicago, Edward P. Brennan worked in his spare time over 8 years to create a proposal to increase the efficiencies of the street name and addressing system, which was largely approved in 1909. In Hollywood, Florida, Benjamin Israel worked for two and a half years to change three street names in the historic black district of Liberia from those that listed the names of Confederate soldiers in the American Civil War Lee Street, Forrest Street, and Hood Street to the names of Liberty Street, Freedom Street, and Hope Street. A local business owner had to supply the $20,000 funding to implement the change. There are places in West Virginia which did not have named streets or addresses until at least 2013. After Verizon was caught inflating prices in 2002, Verizon reached an agreement with the state to supply $15 million to create at least 450,000 new street addresses. House numbering can be overhauled when a single addressing scheme replaces multiple local addressing schemes. An example from the 19th century is the house renumbering that occurred as part of the Georgetown street renaming in Washington, D. C. In the 20th century, this occurred in places such as the New York borough of Queens and Arlington County, Virginia.