Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ханна Арендтің нацизм мен сталинизмді зерттейтін кітабы – «Тоталитаризмнің шығу тегі». 1951 жылы жарық көрген бұл кітап Ханна Арендтің маңызды алғашқы еңбегі болып табылады, онда ол нацизм мен сталинизмді 20 ғасырдың бірінші жартысындағы басты тоталитарлық саяси қозғалыстар ретінде сипаттап, талдайды.
Book by Hannah Arendt examining Nazism and Stalinism
The Origins of Totalitarianism, published in 1951, was Hannah Arendt's first major work, where she describes and analyzes Nazism and Stalinism as the major totalitarian political movements of the first half of the 20th century.
Тарих
Тоталитаризмнің шығу тегі алғаш рет 1951 жылы ағылшын тілінде жарық көрді. 1955 жылы неміс тілінде «Элементтер және тоталитарлық үстемдіктің бастаулары» ("Elemente und Ursprünge totaler Herrschaft") деген атпен жарияланды. 1958 жылы екінші, кеңейтілген басылым шықты, онда оның бастапқы «Қорытынды ойлары» орнына екі қосымша тарау енгізілді. Он үшінші тарау «Идеология және террор: үкіметтің жаңа нысаны» деп аталды, ол 1953 жылы жеке басылым түрінде жарық көрген. Он төртінші тарау 1956 жылғы Венгрия төңкерісіне арналды, «Эпилог: Венгрия төңкерісі жөніндегі ойлар» деп аталды. Келесі басылымдарда бұл тарау алынып тасталды, ол 1958 жылы ағылшын («Тоталитарлық империализм: Венгрия төңкерісіне қатысты ойлар») және неміс («Die ungarische Revolution und der totalitäre Imperialismus») тілдерінде жеке жарияланды.
The Origins of Totalitarianism was first published in English in 1951. A German translation was published in 1955 as Elemente und Ursprünge totaler Herrschaft ("Elements and Origins of Totalitarian Rule"). A second, enlarged edition was published in 1958, and contained two additional chapters, replacing her original "Concluding Remarks". Chapter Thirteen was titled "Ideology and Terror: A novel form of government", which she had published separately in 1953. Chapter Fourteen dealt with the Hungarian Revolution of 1956, entitled "Epilogue: Reflections on the Hungarian Revolution". Subsequent editions omitted this chapter, which was published separately in English ("Totalitarian Imperialism: Reflections on the Hungarian Revolution") and German (Die ungarische Revolution und der totalitäre Imperialismus) in 1958.
Құрылымы мен мазмұны
Арендтің көптеген кітаптары сияқты, «Тоталитаризмнің шығу тегі» үш эсседен тұрады: «Антисемитизм», «Империализм» және «Тоталитаризм». Кітапта 19 ғасырдың басында Орта және Шығыс Еуропадағы антисемитизмнің түрлі алғышарттары мен одан кейінгі дамуы сипатталады; содан кейін 1884 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына дейін (1914–18) Жаңа империализм зерттеледі, содан кейін расизмнің идеология ретінде пайда болуы және оның 19 ғасырдың басында (1830–40 жылдары) Ұлы сапар кезінде Бурлар қолданған империализм үшін «идеологиялық қару» ретіндегі қазіргі қолданылуы қарастырылады. Бұл кітапта Арендт тоталитаризмді «үкіметтің жаңа түрі» деп санайды, ол «деспотизм, тирания және диктатура сияқты бізге белгілі басқа саяси репрессия түрлерінен өзгеше» екенін, себебі ол саяси қарсыластарды ғана емес, халықтың көп бөлігін бағындыру үшін террорді қолданды. Бұдан әрі, Арендт өзінің ерекше идеологиясы және мәжбүрлеу аппаратындағы рөліне байланысты «тоталитаризм адамдарды іштен билеу және қорқыту құралын тапты» деді. Ол еврейлер Холокосттың негізгі факторы емес, тек ыңғайлы прокси болғанын да айтады. Германиядағы тоталитаризмнің мәні тек еврейлерді жою емес, террор мен тұрақтылық болды. Осы кітаптан туындаған маңызды түсінік – Канттың «Радикалды зұлымдық» фразасын қолдану болды, ол тирания жасаған және оны іске асырған адамдарға, сондай-ақ олардың құрбандарын «Артық адамдар» ретінде бейнелеуге қатысты.
Like many of Arendt's books, The Origins of Totalitarianism is structured as three essays: "Antisemitism", "Imperialism" and "Totalitarianism". The book describes the various preconditions and subsequent rise of anti Semitism in central, eastern, and western Europe in the early to mid 19th century; then examines the New Imperialism, from 1884 to the start of the First World War (1914–18); then traces the emergence of racism as an ideology, and its modern application as an “ideological weapon for imperialism”, by the Boers during the Great Trek in the early 19th century (1830s–40s). In this book, Arendt argues that totalitarianism was a "novel form of government," that "differs essentially from other forms of political oppression known to us such as despotism, tyranny and dictatorship" in that it applied terror to subjugate mass populations rather than just political adversaries. Further, Arendt states that, owing to its peculiar ideology and the role assigned to it in its apparatus of coercion, "totalitarianism has discovered a means of dominating and terrorizing human beings from within" She further contends that Jewry was not the operative factor in the Holocaust, but merely a convenient proxy. That totalitarianism in Germany was, in the end, about terror and consistency, not eradicating Jews only. A key concept arising from this book was the application of Kant's phrase "Radical Evil", which she applied to the men who created and carried out such tyranny and their depiction of their victims as "Superfluous People".
Антисемитизм мен империализмді талдау
Арендт кітапты Еуропадағы антисемитизмнің өрбуін талдаудан бастайды, әсіресе Дрейфус ісіне ден қояды. Арендт 1792 жылғы француз жарлығымен босатылғаннан бергі Еуропадағы еврейлердің әлеуметтік қозғалысын, ұлт мемлекетті қолдау және сақтаудағы олардың ерекше рөлін, сондай-ақ еуропалық таптық қоғамға ассимиляцияланудағы сәтсіздіктерін зерделейді. Еуропалық яһудилердің ұлт мемлекетпен байланысы олардың тағдырлары белгілі бір дәрежеде өзара байланысты екенін білдіреді. Арендт атап көрсеткендей, "заманауи антисемитизм дәстүрлі ұлтшылдықтың төмендеуімен пропорционалды түрде өсті және еуропалық ұлт мемлекеттер жүйесі мен оның нәзік күш тепе-теңдігі құлаған сәтте шыңына жетті". Кейіннен нацистік Германия осы антисемитизмді пайдаланып, еврейлерді нысанаға алды, олар ұлт мемлекеттің өкілі ретінде қарастырылды. Осы арқылы нацизм, басқа себептермен қатар, ұлт мемлекеттік жүйенің ыдырауына әкелу және жаһандық бағыты бар тоталитарлық жобаны ілгерілету үшін халықты ұйымдастыруға тырысты. Одан кейін ғылыми расизм мен оның колониалистік империализмдегі рөлін талқылайды, ол шексіз аумақтық және экономикалық кеңеюмен сипатталады. Бұл шексіз кеңею қажетті түрде өзіне қарсы болды және аумақтық шектеулі ұлт мемлекетке жаулық қатысты. Арендт қазіргі империализмнің тамырларын 19 ғасырдағы еуропалық ұлт мемлекеттердегі артық капиталдың жиналуымен байланыстырады. Бұл капиталдың өнімді болуы үшін Еуропадан тыс жерлерде инвестициялар қажет болды, ал инвестицияларды қорғау үшін саяси бақылау шетелге кеңейтілуі керек еді. Содан кейін ол "континенттік империализмді" (пан-германизм және панславизм) және саяси партияларды ығыстырып, олардың орнына келген "қозғалыстардың" пайда болуын қарастырады. Бұл қозғалыстар мемлекетке қарсы, парламентке қарсы және антисемитизм мен басқа да расизм түрлерін институционалдық деңгейде қалыптастырады. Арендт итальян фашизмі ұлттық авторитарлық қозғалыс болғанымен, нацизм мен сталинизм қозғалыстың билігіне қатысты барлық шектеулерді жоюға ұмтылған тоталитарлық қозғалыстар екенін тұжырымдайды. Ол бұл айырмашылықты, ішінара, ең төменгі қажетті халық санымен байланыстырады: Тоталитарлық қозғалыстар санның күшіне осылайша тәуелді, тіпті жағдайлар қолайлы болған жағдайда да, салыстырмалы түрде аз халық саны бар елдерде тоталитарлық режимдер мүмкін емес сияқты көрінеді. Тіпті "тоталитарлық мемлекет" терминін ұнататын Муссолини де толыққанды тоталитарлық режим құруға тырыспады және диктатурамен және бір партиялық билікпен қанағаттанды.
Arendt begins the book with an analysis of the rise of antisemitism in Europe and particularly focused on the Dreyfus affair. In particular, Arendt traces the social movement of the Jewry in Europe since their emancipation by the French edict of 1792, their special role in supporting and maintaining the nation state and their failure to assimilate into the European class society. European Jewry's association with the nation state meant that their destinies were to an extent tied. As Arendt observed, "modern anti semitism grew in proportion as traditional nationalism declined, and reached its climax at the exact moment when the European system of nation states and its precarious balance of power crashed." Nazi Germany would later exploit that antisemitism and targeted the Jewry, which was construed, among other things, as a proxy for the nation state. In so doing, Nazism sought, among other reasons, to organize the masses to bring about the disintegration of the nation state system and to advance the totalitarian project, which was global in its orientation. She then discusses scientific racism and its role in colonialist imperialism, which was itself characterized by unlimited territorial and economic expansion. That unlimited expansion necessarily opposed itself and was hostile to the territorially delimited nation state. Arendt traces the roots of modern imperialism to the accumulation of excess capital in European nation states during the 19th century. This capital required overseas investments outside of Europe to be productive and political control had to be expanded overseas to protect the investments. She then examines "continental imperialism" (pan Germanism and pan Slavism) and the emergence of "movements" substituting themselves to the political parties. Those movements are hostile to the state and antiparliamentarist and gradually institutionalize anti Semitism and other kinds of racism. Arendt concludes that while Italian fascism was a nationalist authoritarian movement, Nazism and Stalinism were totalitarian movements that sought to eliminate all restraints upon the power of the movement. She attributes the difference, in part, to a minimum necessary population: [T]otalitarian movements depend on the sheer force of numbers to such an extent that totalitarian regimes seem impossible, even under otherwise favorable circumstances, in countries with relatively small populations [E]ven Mussolini, who was so fond of the term "totalitarian state," did not attempt to establish a full fledged totalitarian regime and contented himself with dictatorship and one party rule.
Тоталитарлық қозғалыстардың механикасы
Кітаптың соңғы бөлімі тоталитарлық қозғалыстардың механизмдерін, нацистік Германия мен Кеңес Одағына ден қойып, сипаттауға арналған. Мұнда Арендт сыныптардың көпшілікке айналуын, тоталитарлық емес әлеммен қарым-қатынастағы пропаганданың рөлін, сондай-ақ осы үкімет түріне қажетті террордың қолданылуын талқылайды. Арендт айтуынша, тоталитарлық қозғалыстар автократиялық режимдерден түбірлі өзгеше: автократиялық режимдер тек абсолютті саяси билікке қол жеткізуге және оппозицияны қудалауға ұмтылса, тоталитарлық режимдер әлемдік үстемдікке көшу үшін әр адамның өмірінің барлық саласын бақылауға тырысады. Ол былай дейді: "Интеллектуалдық, рухани және көркемдік бастама тоталитаризм үшін, қарақшылардың бастамасы сияқты қауіпті, тіпті олардан да қауіпті. Жаңа, жаппай көшбасшылардың интеллектуалдық қызметтің жоғары деңгейдегі кез келген көрінісін қастандықпен қуу себебі – олардың түсінбеген нәрселерге деген табиғи наразылығы ғана емес. Толық үстемдік өмірдің ешбір саласында болсын, ешқандай болжамсыздыққа жол бермейді. Билікке келген тоталитаризм, олардың көзқарастарына қарамастан, барлық таланттарды ақыл-ойы мен шығармашылығы жеткіліксіз, бірақ адалдығына сенімді адамдармен ауыстырады. Ханна Арендт кеңестік және нацистік режимдерді, сондай-ақ Африка мен Азиядағы еуропалық колонияларды, императорлық бумеранг әсерінен кейін олардың қорқынышты өзгерістерінің нәтижесі деп қарастырады. Ол орыс панславизмін расизм мен тоталитаризмнің даму сатысы ретінде талдайды. Оның талдауын Александр Эткинд "Ішкі отарлау: Ресейдің империялық тәжірибесі" кітабында жалғастырды. Арендт тоталитарлық емес әлемнен тоталитарлық мақсаттардың радикалды сипатын жасыру үшін қолданылатын фронт ұйымдары, жалған мемлекеттік органдар және эзотерикалық ілімдер туралы да сөз етеді. Кітаптың соңында Арендт жалғыздық тоталитарлық үстемдіктің алғы шарты екенін, әлеуметтік оқшауланған адамдардың тоталитарлық идеология мен қозғалыстарға бейімділігі жоғары екенін жазады.
The book's final section is devoted to describing the mechanics of totalitarian movements by focusing on Nazi Germany and the Soviet Union. Here, Arendt discusses the transformation of classes into masses, the role of propaganda in dealing with the non totalitarian world, and the use of terror, essential to this form of government. Totalitarian movements are fundamentally different from autocratic regimes, says Arendt, insofar as autocratic regimes seek only to gain absolute political power and to outlaw opposition, while totalitarian regimes seek to dominate every aspect of everyone's life as a prelude to world domination. She states: Intellectual, spiritual, and artistic initiative is as dangerous to totalitarianism as the gangster initiative of the mob, and both are more dangerous than mere political opposition. The consistent persecution of every higher form of intellectual activity by the new mass leaders springs from more than their natural resentment against everything they cannot understand. Total domination does not allow for free initiative in any field of life, for any activity that is not entirely predictable. Totalitarianism in power invariably replaces all first rate talents, regardless of their sympathies, with those crackpots and fools whose lack of intelligence and creativity is still the best guarantee of their loyalty. Hannah Arendt considers the Soviet and Nazi regimes alongside European colonies in Africa and Asia, as their later and gruesome transformation due to the effect of imperial boomerang. She analyzes Russian pan Slavism as a stage in the development of racism and totalitarianism. Her analysis was continued by Alexander Etkind in the book "Internal colonization: Russia's imperial experience". Arendt discusses the use of front organizations, fake governmental agencies, and esoteric doctrines as a means of concealing the radical nature of totalitarian aims from the non totalitarian world. Near the end of the book, Arendt writes that loneliness is a precondition for totalitarian domination, with people who are socially isolated being more likely to be attracted to totalitarian ideology and movements.
Қабылдау
Le Monde кітапты 20-ғасырдың кез келген жанрдағы 100 үздік кітабының қатарына қосты, ал National Review оны ғасырдың 100 ең жақсы ғылыми-танымдық кітабының тізімінде 15-орынға қойды. Университеттер аралық зерттеулер институты оны ғасырдың 50 ең жақсы ғылыми-танымдық кітабының тізіміне енгізді. Кітап Норман Подхорецке зор әсер етті, ол оны оқудан алған ләззатты ұлы поэма немесе роман оқумен салыстырды. Кітап сынға да ұшырады, соның ішінде 2009 жылы Чикаго университетінің профессоры Бернард Вассерштейннің Times Literary Supplement басылымында жариялаған мақаласы. Вассерштейн Арендттің түрлі антисемиттік және нацистік көздер мен кітаптарды жүйелі түрде бойына сіңіргенін айтты, бұл оның көптеген осы көздерді кітапта авторитет ретінде пайдалануына әкелді. Екінші жағынан, Гершом Шолем Иерусалимдегі Эйхманды сынады, бірақ «Тоталитаризмнің пайда болуы» еңбегін жоғары бағалады. Шолем басқа бірнеше жерде Эрнст Блохтан кейбір тарихи кезеңдерге қатысты еврей әдебиеттері мен куәліктерінің көп бөлігі погромдарға байланысты қол жетімсіз екенін естігенін айтты, бұл сол кезеңдер үшін антисемиттік көздерді жалғыз қалған деректер ретінде қалдырды. Тарихшы Эммануэль Саада Арендттің еңбегін және ғылыми расизмнің өрлеуі отаршылдық империализмнің өрлеуімен тікелей байланысты деген жалпы ғылыми консенсусты жоққа шығарды. Саада Арендт атайтын Артур де Гобино сияқты идеялардың еуропалық отаршылдықты ғылыми тұрғыдан негіздеуде маңызды рөл атқарытындығын растайтын жеткілікті дәлелдер жоқ екенін мәлімдеді. Саада Арендт қазіргі тоталитаризмді қалыптастырудағы ғылыми расизмнің рөлін шамадан тыс бағалайды дейді, бірақ шындығында Арендт кінәні мәтіннің басқа бөлімінде талқылаған «бюрократиялық расизмге» жатқызуы керек. Юрген Хабермас сияқты ғалымдар Марксизмді тоталитарлық тұрғыдан қарастырған 20-ғасырғы Арендттің сынды қолдады. Марксизмге қатысты бұл пікірлер тоталитарлық көзқарастардың шектеріне алаңдаушылық білдірді, олар көбінесе Маркстің өндіріс күштерінің эмансипациялық әлеуетін асыра бағалауымен байланысты. Хабермас бұл сынды өзінің «Lifeworld and System: A Critique of Functionalist Reason» еңбегіндегі өмірлік әлемдегі функционалдық редукционизм туралы жазбаларында кеңейтеді. Тарихшы Джон Лукакс оны «қателі және адал емес кітап» деп сынап, «тарихи емес және әуелі айқайлаған» сипаттама берді, сондай-ақ Арендттің Кеңес Одағы туралы жазғандарының беткей екенін айтты.
Le Monde placed the book among the 100 best books of any kind of the 20th century, and the National Review ranked it #15 on its list of the 100 best non fiction books of the century. The Intercollegiate Studies Institute listed it among the 50 best non fiction books of the century. The book made a major impact on Norman Podhoretz, who compared the pleasure of reading it to that of reading a great poem or novel. The book has also attracted criticism, among them a piece in the Times Literary Supplement in 2009 by University of Chicago Professor Bernard Wasserstein. Wasserstein cited Arendt's systematic internalization of the various anti Semitic and Nazi sources and books she was familiar with, which led to the use of many of these sources as authorities in the book. On the other hand, Gershom Scholem criticized Eichmann in Jerusalem but still praised the Origins of Totalitarianism. In several other places, Scholem mentions that he learned from Ernst Bloch that much Jewish literature and testimony in respect of some historical periods is not available due to pogroms, leaving antisemitic sources as the only surviving references for those periods. The historian Emmanuelle Saada disputes Arendt's work and the general scholarly consensus that the rise of scientific racism directly correlates with the rise of colonialist imperialism. Saada contests that there is little evidence to support that ideas like those of Arthur de Gobineau, whom Arendt explicitly mentions, hold an important place in the scientific justification of European colonialism. Saada asserts that Arendt overemphasizes the role of scientific racism in forming modern totalitarianism, but in reality, Arendt should attribute blame to the "bureaucratic racism" she discusses elsewhere in the text. Such scholars as Jürgen Habermas have supported Arendt in her 20th century criticism of totalitarian readings of Marxism. That commentary on Marxism has indicated concerns with the limits of totalitarian perspectives often associated with Marx's apparent over estimation of the emancipatory potential of the forces of production. Habermas extends that critique in his writings on functional reductionism in the life world in his Lifeworld and System: A Critique of Functionalist Reason. Historian John Lukacs was highly critical calling it a "flawed and dishonest book" with "unhistorical and shrilly verbose" and that Arendt coverage of the Soviet Union was superficial.