Кіріспе
АҚШ-та барлық адамдарды тең қорғайтын заңның кепілдігі Тең қорғалу туралы ереже АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуінің бірінші бөлігінің құрамында болады. 1868 жылы күшіне енген бұл ереже, "ешбір штат өзінің құзырындағы кез келген адамға заңдардың тең қорғалуын қамтамасыз етпеуге құқылы емес" дейді. Ол, ұқсас жағдайлардағы адамдар заң алдында тең қаралуын талап етеді. Бұл ереженің басты себебі, 1866 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңда қамтылған теңдік қағидаларын бекіту болды, ол барлық азаматтардың заңмен қорғалатын тең құқыққа ие екендігіне кепілдік берді. Жалпы алғанда, он төртінші түзету азаматтық соғысқа дейін штаттарға қатысты болған конституциялық шектеулерге қарағанда, американдық конституционализмде маңызды өзгерістерді жасады. Тең қорғалу туралы ереженің мағынасы көптеген пікірталастардың нысаны болды және "Заң алдында теңдік" деген танымал фразаны тудырды. Бұл ереже Браун мен Білім беру кеңесіне қарсы (1954) іс бойынша қабылданған шешімнің негізі болды, ол нәсілдік сегрегацияны жоюға көмектесті. Бұл ереже Obergefell v. Hodges ісінің де негізі болды, ол бір жынысты некелерді заңдастырды, сондай-ақ түрлі топтарға жататын адамдарға қатысты кемсітушілік пен жат қылықты қабылдамайтын көптеген басқа да шешімдерге негіз болды. Тең қорғалу туралы ереже тек штаттық және жергілікті органдарға ғана қолданылса да, Жоғарғы сот Bolling v. Sharpe (1954) ісіндегі шешімінде, Бесінші түзетудегі Әділ сот процесі туралы ереже кері интеграция арқылы федералдық үкіметтің заңдары бойынша тең қорғалуды талап ететінін анықтады.
The Equal Protection Clause is part of the first section of the Fourteenth Amendment to the United States Constitution. The clause, which took effect in 1868, provides "nor shall any State deny to any person within its jurisdiction the equal protection of the laws." It mandates that individuals in similar situations be treated equally by the law. A primary motivation for this clause was to validate the equality provisions contained in the Civil Rights Act of 1866, which guaranteed that all citizens would have the guaranteed right to equal protection by law. As a whole, the Fourteenth Amendment marked a large shift in American constitutionalism, by applying substantially more constitutional restrictions against the states than had applied before the Civil War. The meaning of the Equal Protection Clause has been the subject of much debate, and inspired the well known phrase "Equal Justice Under Law". This clause was the basis for Brown v. Board of Education (1954), the Supreme Court decision that helped to dismantle racial segregation. The clause has also been the basis for Obergefell v. Hodges which legalized same sex marriages, along with many other decisions rejecting discrimination against, and bigotry towards, people belonging to various groups. While the Equal Protection Clause itself applies only to state and local governments, the Supreme Court held in Bolling v. Sharpe (1954) that the Due Process Clause of the Fifth Amendment nonetheless requires equal protection under the laws of the federal government via reverse incorporation.
Өмірбаян
Заң алдындағы теңдік – тәуелсіздік декларациясына дейінгі американдық құқықтық дәстүр саналады, бірақ көптеген топтар үшін ресми теңдік қол жеткізе алмады. Тең қорғаныс ережесін қамтитын Реконструкция түзетулері қабылдалар алдында, американдық заң қара нәсілді американдықтарға конституциялық құқықтарды бермеді. Қара адамдар ақ американдықтардан төмен саналды және бостандық жариялау мен Он үшінші түзету ратификацияланғанға дейін құл мемлекеттерінде құлдыққа ұшырады. Тіпті құл болып табылмайтын қара нәсілді американдықтардың да көптеген маңызды заңдық қорғаулары болмады. Қазіргі тарихшылардың көпшілігі бұл сот шешімінің АҚШ-ты Азамат соғысына бастап кеткенін, нәтижесінде Реконструкция түзетулері бекітілгенін айтады. Азамат соғысына дейін және оның кезінде Оңтүстік штаттары Одақ жақтастарының, құлдыққа қарсы күрескендердің және жалпы солтүстік тұрғындарының сөздерін тыйым салған, себебі сол кезде Құқықтар Жарғысы штаттарға қолданылмады. Азамат соғысы кезінде Оңтүстік штаттарының көпшілігі көптеген ақтардың штаттық азаматтығын жоққа шығарды және оларды өз штаттарынан қуды, осылайша олардың мүлкін тартып алды. Америка Азамат соғысында Одақ жеңіске жеткеннен кейін, Конгресс Үшінші түзетуді ұсынды және 1865 жылы штаттар оны ратификациялады, осылайша құлдықты жойды. Содан кейін көптеген бұрынғы Конфедерация штаттары соғыстан кейін Қара кодекстерді қабылдады, бұл заңдар қаралардың мүлікті иелену құқығын, оның ішінде жылжымайтын мүлікті (мысалы, жылжымайтын заттарды) және жеке мүліктің көптеген түрлерін, сондай-ақ заңды күші бар келісімшарттар жасау құқығын қатаң шектеді. Бұл кодекстер қара нәсілділерге қарағанда ақ нәсілділерге қатысты кем қылмыстық жазалар тағайындады. Қара кодекстермен орнатылған теңсіздікке байланысты, республикашылдар бақылайтын Конгресс 1866 жылы Азаматтық құқықтар туралы заң қабылдады. Бұл заңда АҚШ-та туған барлық адамдар азаматтар деп жарияланды (1857 жылғы Дред Скотт ісі бойынша Жоғарғы Сот шешіміне қайшы) және "әрбір нәсіл мен түстің азаматтары жеке және мүліктік қауіпсіздік үшін барлық заңдар мен рәсімдерден толық және тең үлес алуға тиіс, ақ азаматтардың алғандай". Президент Эндрю Джонсон 1866 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға вето қойды, себебі (басқа факторлармен қатар) Конгресс мұндай заң жобасын қабылдауға конституциялық құқығы жоқ деп алаңдады. Осы күмәндер Конгрессті он төртінші түзетудің тең қорғаныс ережесін әзірлеуге және талқылауға итермеледі. Сонымен қатар, Конгресс бұрынғы Конфедерацияда жеке және заңды шабуылға ұшыраған ақ Одақшылдарды қорғауды қалаған. Бұл күш-жігерді Конгресстің екі палатасының радикалды республикашылары бастады, олардың ішінде Джон Бингем, Чарльз Самнер және Таддеус Стивенс болды. Бұл адамдардың ең ықпалдысы Джон Бингем болды, ол тең қорғаныс ережесінің басты авторы және жобалаушысы. Оңтүстік штаттары Азаматтық құқықтар туралы заңға қарсы болды, бірақ 1865 жылы Конгресс Конституцияның 1-бабының 5-бөлімі 1-тармағында белгіленген өкілеттігін пайдаланып, "өз мүшелерінің біліктілігін анықтаушы" ретінде, Оңтүстік штаттарын Конгресстен шығарды, олардың штаттары Одаққа қарсы көтерілгендіктен, Конгреске мүшелер сайлай алмады. Осы факт – он төртінші түзетуті "қалдық" Конгресс қабылдады – Конгреске он төртінші түзетуді қабылдауға және кейіннен штаттарға ұсынуға мүмкіндік берді. Бұрынғы Конфедерация штаттарының түзетуді ратификациялауы олардың Одаққа қайта қабылдануының шарты ретінде қойылды.
Ратификациялау
Конституцияны түпнұсқалық тұрғыдан түсіндіруге қайта оралған кезде, көптеген адамдар қайта құру түзетулерін жасағандардың оларды ратификациялау кезінде не ойлағанын білуге тырысады. Он үшінші түзету құлдықты жойды, бірақ ол басқа құқықтарды қаншалықты қорғағаны нақты болмады. Он үшінші түзетуден кейін Оңтүстік штаттары қара американдықтарды екінші дәрежелі жағдайда ұстауға бағытталған шектеуші заңдар – «Қара кодекстерді» енгізе бастады. Он төртінші түзету «Қара кодекстердің» өркендеуіне жауап ретінде, алаңдаған республикашылдар тарапынан ратификацияланды. Сонымен қатар, Огайо және Нью-Джерси штаттары түзетуді қабылдап, кейіннен оны қабылдамау туралы резолюциялар қабылдады. Бұл екі штаттың қабылдауын күштен шығару әрекеті заңсыз деп танылды және Огайо мен Нью-Джерси де түзетуді ратификациялаған штаттар қатарына енді. Бұл он төртінші түзетутің ратификациялануының басты себебі деп жиі айтылады, бірақ көптеген тарихшылар одан да кең көзқарас ұстанады. Көптеген адамдардың пікірінше, он төртінші түзету әрқашан АҚШ-тағы барлық адамдарға тең құқықтарды қамтамасыз етуді мақсат еткен. Чарльз Самнер осы аргументті қолданып, қара американдықтарға берілетін қорғанысты кеңейту үшін он төртінші түзетуді негіз ретінде пайдаланды. Тең қорғаныс ережесі құқықтық теорияда жиі сілтеме жасалатын идея болғанымен, он төртінші түзетуді ратификациялау кезінде оған көп көңіл бөлген жоқ. Оның орнына, он төртінші түзетудің ратификацияланған кездегі басты қағидасы – Артықшылықтар және Иммунитеттер ережесі болды. «Қырғынхана ісі»нен кейін осы ереженің қолданылу аясы айтарлықтай тарылып, азаматтардың артықшылықтары мен иммунитеттері тек федералдық деңгейде ғана қамтамасыз етілетіні және бұл стандартты штаттарға таңу үкіметтің өкілеттігінен тыс әрекет екені анықталды. Артықшылықтар және Иммунитеттер ережесінің шектелуімен, қара американдықтардың құқықтарын қорғауға бағытталған заңдық аргументтер күрделенді және осы кезде тең қорғаныс ережесі оның мүмкіндіктеріне байланысты назар аудара бастады. Бингем осы нұсқа туралы: «Бұл Конгреске барлық адамдарға өмір, бостандық және мүлік жағынан тең қорғаныш беру үшін штаттардың заңдарын қарауға билік береді» деді. Алайда, Хейл соңғы нұсқаға дауыс берді. Сенатор Джейкоб Хауард соңғы нұсқаны ұсынғанда: «Бұл заң бойынша, ақ адамға жасалмаған қылмыс үшін қара адамды асып өлтіруге болмайды. Бұл қара адамды азамат ретіндегі негізгі құқықтарымен, ақ адамды қорғайтын қалқанмен қорғайды. Енді бір каста мүшесіне бірдей, екінші каста мүшесіне басқаша әділдік жасау уақыты келді ме? Екеуі де АҚШ-тың бірдей азаматтары, екеуі де бірдей заңдарға бағынуға, бірдей үкіметтің ауыртпалығын көтеруге және екеуі де жасаған істері үшін әділет пен Құдай алдында тең жауапкершілікке тартылуға тиіс». АҚШ-тың 39-шы Конгресі 1866 жылдың 13 маусымында он төртінші түзетуті ұсынды. Бастапқы және соңғы нұсқалардың арасындағы айырмашылық – соңғы нұсқада «тең қорғаныс» емес, «заңдардың тең қорғанысы» деп айтылған. 1867 жылдың қаңтар айында Джон Бингем: «Ешбір штат ешкімге заңдардың тең қорғанысын, Конституцияның әрбір бабы мен бөліміндегі жеке қорғауға қатысты барлық шектеулерді жоққа шығара алмайды» деді. 1868 жылдың 9 шілдесіне қарай штаттардың үштен екісі (37 штаттың 28-і) түзетуді ратификациялады, осылайша Тең қорғаныс ережесі заңға айналды.
It prohibits the hanging of a black man for a crime for which the white man is not to be hanged. It protects the black man in his fundamental rights as a citizen with the same shield which it throws over the white man. Ought not the time to be now passed when one measure of justice is to be meted out to a member of one caste while another and a different measure is meted out to the member of another caste, both castes being alike citizens of the United States, both bound to obey the same laws, to sustain the burdens of the same Government, and both equally responsible to justice and to God for the deeds done in the body? The 39th United States Congress proposed the Fourteenth Amendment on June 13, 1866. A difference between the initial and final versions of the clause was that the final version spoke not just of "equal protection" but of "the equal protection of the laws". John Bingham said in January 1867: "no State may deny to any person the equal protection of the laws, including all the limitations for personal protection of every article and section of the Constitution " By July 9, 1868, three fourths of the states (28 of 37) ratified the amendment, and that is when the Equal Protection Clause became law.
Ратификациядан кейінгі алғашқы тарихы
Бингем 1871 жылғы 31 наурызда сөйлеген сөзінде бұл тармақ ешбір штатқа «АҚШ Конституциясының тең қорғауын [немесе] ол барлық адамдарға кепілдік беретін кез келген құқықты» ешкімнен жоққа шығаруға, сондай-ақ «АҚШ немесе осындай штаттың заңдары мен шарттары арқылы оған қамтамасыз етілген кез келген құқықты» ешкімнен жоққа шығаруға болмайтынын білдіреді. Сол кезде теңдік ұғымы штаттан штатқа өзгеше болды. Бастапқы он үш штаттың төртеуі ешқашан түрлі нәсілдік некелерге тыйым салатын заңдар қабылдаған жоқ, ал қалған штаттар Реконструкция дәуірінде бұл мәселеде бөлінді. 1872 жылы Алабама Жоғарғы соты штаттың аралас нәсілдік некелерге тыйым салуы 1866 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның және Тең қорғау туралы тармақтың «негізгі қағидасын» бұзады деп шешім шығарды. АҚШ Жоғарғы соты Алабама ісіне (Бернс штаты штатына қарсы) сүйенгенше Вирджинияға қарсы іс қарауға шамамен жүз жыл уақыт кетті. Бернс ісінде Алабама штатының Жоғарғы соты былай деді: Неке – азаматтық шарт, және муниципалдық заңмен тек осы ретінде ғана қарастырылады. Ақ азаматтардың шарт жасауға қол жеткізген құқығы – ақ азамат жасай алатын кез келген шарт жасау құқығын білдіреді. Заңның мақсаты – осы заңмен қамтамасыз етілген құқықтарға қатысты нәсіл және түс айырмашылықтарын жою. Ал мемлекеттік білім беруге келсек, Реконструкция дәуірінде ешбір штат қара нәсілділер үшін жеке мектептерді міндетті еткен жоқ. Дегенмен, кейбір штаттар (мысалы, Нью-Йорк) жергілікті округтерге жеке, бірақ тең деп есептелетін мектептер құруға мүмкіндік берді. Керісінше, Айова және Массачусетс штаттары 1850 жылдан бері сегрегациялық мектептерге тыйым салды. Сондай-ақ, кейбір штаттар әйелдердің құқықтық жағдайына басқаларына қарағанда жақсырақ қарады; мысалы, Нью-Йорк 1860 жылдан бері әйелдерге толық мүліктік, ата-аналық және жесірлік құқықтарды берді, бірақ дауыс беру құқығын бермеді. 1868 жылы Тең қорғау туралы тармақ күшіне енген кезде әйелдерге сайлау құқығын берген штат немесе аумақ болған жоқ. Ал сол кезде афроамерикандық еркектер бес штаттан толық дауыс беру құқығына ие болды.
Marriage is a civil contract, and in that character alone is dealt with by the municipal law. The same right to make a contract as is enjoyed by white citizens, means the right to make any contract which a white citizen may make. The law intended to destroy the distinctions of race and color in respect to the rights secured by it. As for public schooling, no states during this era of Reconstruction actually required separate schools for blacks. However, some states (e. g. New York) gave local districts discretion to set up schools that were deemed separate but equal. In contrast, Iowa and Massachusetts flatly prohibited segregated schools ever since the 1850s. Likewise, some states were more favorable to women's legal status than others; New York, for example, had been giving women full property, parental, and widow's rights since 1860, but not the right to vote. No state or territory allowed women's suffrage when the Equal Protection Clause took effect in 1868. In contrast, at that time African American men had full voting rights in five states.
Алтын дәуір түсінігі және Плесси шешімі
1877 жылы АҚШ-та Қайта құру аяқталып, Алтын ғасыр басталды. Жоғарғы соттың тең қорғауға қатысты алғашқы маңызды шешімі – Страудер мен Батыс Вирджиния арасындағы сот ісі (1880). Тек ақ нәсілді қазылар алқасының шешімімен кісі өлтіргені үшін айыпталған қара нәсілді адам Батыс Вирджиния штатының заңына наразылық білдірді, ол қара нәсілділерді қазылар алқасының құрамына кіргізбейтін еді. Соттың қорытындысы бойынша, қара нәсілділерді қазылар алқасынан шығару – қара нәсілді айыпталушыларға тең қорғау құқығын бермеу болып табылады, себебі қазылар алқасы «штаттың [айыпталушының] нәсіліне жататын әрбір адамды қасақана алып тастаған» панельден құрылған еді. Сонымен қатар, сот сексизм мен басқа да дискриминация түрлеріне жол берді, мемлекеттердің «таңдауды ерлерге, жер иелеріне, азаматтарға, белгілі бір жастағы адамдарға немесе білімді тұлғаларға ғана шектеуге құқығы бар екенін» айтты. Біз он төртінші түзетудің осыны тыйымдау мақсатында қабылданбағанына сенеміз. Оның мақсаты – нәсілдік немесе түстік дискриминацияға қарсы тұру еді. Соғыстан кейінгі келесі маңызды іс – Азаматтық құқықтар ісі (1883) болды, онда 1875 жылғы Азаматтық құқықтар заңының конституциялықтығы мәселесі көтерілді. Заңда барлық адамдардың «мейманаханаларға, құрлықтағы және судағы қоғамдық көлік құралдарына, театрларға және басқа да қоғамдық ойын-сауық орындарына толық және тең дәрежеде қол жеткізуі керек» делінген. Өз шешімінде сот «мемлекеттік әрекет доктринасы» деп белгілі доктринаны түсіндірді, онда Тең қорғау туралы баптың кепілдіктері тек мемлекет жасаған немесе «қандай да бір жолмен санкцияланған» әрекеттерге ғана қолданылады. Қараларға театрларға баруға немесе мейманханаларда тұруға тыйым салу – «жалғыз жеке құқық бұзушылық» еді. Төреші Джон Маршалл Харлан жалғыз қарсы дауыс берді, «Конституцияның соңғы түзетулерінің мәні мен рухы нәзік және тапқыр тілдік сынға құрбан болды деген қорытындыға келмеймін» деді. Харлан былай деді: 1) «құрлықтағы және судағы қоғамдық көлік құралдары» қоғамдық жолдарды пайдаланады, 2) мейманхана иелері «жартылай мемлекеттік қызметпен» айналысады және 3) «қоғамдық ойын-сауық орындары» штаттардың заңдарына сәйкес лицензияланады, сондықтан қара нәсілділерді осы қызметтерді пайдаланудан алу – мемлекет санкциялаған әрекет болып табылады. Бірнеше жылдан кейін судья Стэнли Мэтьюс Yick Wo v. Hopkins (1886) ісі бойынша сот шешімін жазды. Онда АҚШ Жоғарғы соты он төртінші түзету бөліміндегі «адам» сөзіне ең кең мағына берді: Бұл ережелер аумақтық юрисдикциядағы барлық адамдарға қатысты, нәсіліне, түсіне немесе ұлтына қарамастан, және заңдардың тең қорғалуы – тең заңдардың қорғалуының кепілі болып табылады. Осылайша, бұл бап афроамерикалықтарға қатысты дискриминациямен ғана шектелмейді, сонымен қатар басқа нәсілдерге, түстерге және ұлттарға, мысалы (осы жағдайда) АҚШ-тағы заңды шетелдіктерге, олар қытай азаматтарына да қолданылады. Тең қорғау туралы бапқа қатысты Алтын ғасырдағы ең даулы түсіндірме – Плесси Фергюсонға қарсы (1896) ісінде Жоғарғы сот Луизиана штатының Jim Crow заңын қолдады, ол теміржолдарда қаралар мен ақтарды бөлуді және екі нәсілдің мүшелері үшін бөлек вагондарды міндеттеді. Сот, судья Генри Б. Браун арқылы, Тең қорғау туралы баптың азаматтық құқықтағы теңдікті қорғау үшін жасалғанын, әлеуметтік жағдайлардағы теңдікті емес, деп шешті. Сондықтан заңнан тек ақылға қонымдылық талап етілді, ал Луизиана штатының теміржол заңы «халықтың қалыптасқан әдет-ғұрыптары мен дәстүрлеріне» негізделгендіктен бұл талапқа сай келді. Төреші Харлан тағы да келіспеді. Ол былай деп жазды: «Барлығы біледі, мұндай нәсілдік «өз еркімен бөліну» – Конституциямен бекітілген азаматтық бостандыққа және заң алдындағы теңдікке мүлдем қайшы келетін құлдықтың белгісі». Харланның конституциялық түстерге көз жеткізбеу философиясы, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, ақырында кеңінен қабылданды.
These provisions are universal in their application to all persons within the territorial jurisdiction, without regard to any differences of race, of color, or of nationality, and the equal protection of the laws is a pledge of the protection of equal laws. Thus, the clause would not be limited to discrimination against African Americans, but would extend to other races, colors, and nationalities such as (in this case) legal aliens in the United States who are Chinese citizens. In its most contentious Gilded Age interpretation of the Equal Protection Clause, Plessy v. Ferguson (1896), the Supreme Court upheld a Louisiana Jim Crow law that required the segregation of blacks and whites on railroads and mandated separate railway cars for members of the two races. The Court, speaking through Justice Henry B. Brown, ruled that the Equal Protection Clause had been intended to defend equality in civil rights, not equality in social arrangements. All that was therefore required of the law was reasonableness, and Louisiana's railway law amply met that requirement, being based on "the established usages, customs and traditions of the people." Justice Harlan again dissented. "Every one knows," he wrote,
Such "arbitrary separation" by race, Harlan concluded, was "a badge of servitude wholly inconsistent with the civil freedom and the equality before the law established by the Constitution." Harlan's philosophy of constitutional colorblindness would eventually become more widely accepted, especially after World War II.
Жоғарғы Соттың
Жоғарғы Сот судьясы Стивен Филд Санта-Клараның Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы ісі бойынша сот баяндамашысы Дэвис жариялаған бұл жаңылыстыратын және дұрыс емес қысқаша мазмұнды пайдаланды және 1889 жылғы Миннеаполис және Сент-Луис теміржол компаниясының Беквитке қарсы ісінде осы істі прецедент ретінде келтірді, он төртінші түзетудегі тең қорғаныс ережесіне сәйкес корпорациялардың заң алдында тең қорғалуға құқығы бар деген пікірді қолдау үшін. Миннеаполис және Сент-Луис теміржол компаниясы Беквитке қарсы іс бойынша сотқа пікір жазып жатып, судья Филд корпорацияның оның адам акционерлерінің бірлестігі екенін және осылайша он төртінші түзету бойынша қауымдастықтың мүшелері сияқты құқықтары бар екенін түсіндірді. Осы Жоғарғы Сот ісі Миннеаполис және Сент-Луис теміржол компаниясы Беквитке қарсы ісінде судья Филд, сот үшін жазып, осы мәселені орнатылған Конституциялық құқық ретінде қабылдады. Келесі онжылдықтарда Жоғарғы Сот Санта-Клараның Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы ісін негіз ретінде жиі пайдаланып, он төртінші түзету корпорацияларға заң алдында тең қорғалуға және процестік құқықтарға кепілдік беретінін айтты, тіпті Санта-Клара ісінде Жоғарғы Сот мұндай нәрсені растамаса да. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында бұл ереже корпорацияларға қатысты көптеген заңдарды күштен шығару үшін қолданылды. Алайда, "Жаңа мәміле" кезеңінен бастап мұндай күшін жоятын жағдайлар сирек болды.
Плесси мен Браунның арасында
Миссури штатының Гайнсқа қарсы Канада ісі (1938) бойынша Ллойд Гайнс Миссури университетінің Линкольн бөлімшесінің афроамерикандық студенті болды. Ол Миссури университетінің толық ақ студенттерге арналған құқық факультетіне түсуге өтініш берді, себебі Линкольн университетінде құқық факультеті болған жоқ, бірақ оның нәсіліне байланысты қабылдаудан бас тартты. Жоғарғы сот Плесси принципінің «бөлек, бірақ тең» ережесін қолданып, ақтарға құқықтық білім беріп, қараларға бермейтін штаттың Тең қорғау туралы ережені бұзғанын анықтады. Шеллиге қарсы Крамер ісінде (1948) сот нәсілдік дискриминацияны заңсыз деп тануға көбірек бейімділік танытты. Шелли ісі жеке келісімшартқа қатысты, онда «негрлер мен моңғол нәсілдерінің өкілдеріне» белгілі бір жер учаскесінде тұруға тыйым салынған. Азаматтық құқықтар істерінің әріптес ережесіне қайшы келетін сияқты, сот дискриминациялық жеке келісімшарт Тең қорғау туралы ережені бұза алмайды деген шешімге келді, бірақ мұндай келісімшартты соттардың күшімен орындау бұзуға жатады; себебі Жоғарғы соттың пікірінше, соттар штаттың бір бөлігі болды. 1950 жылы қарастырылған Суэтке қарсы Пейнтер және Маклоринге қарсы Оклахома штатының білім беру кеңесі істері мектептерді біріктіру бойынша бірқатар істердің жолын ашты. Маклорин ісінде Оклахома университеті Маклоринге, афроамерикандық студентке қабылдауға келісім берді, бірақ оның іс-әрекеттерін шектеді: ол сабақтар мен кітапханада басқа студенттерден бөлек отыруға міндетті болды және асханада белгіленген үстелде ғана тамақтана алды. Бас судья Фред М. Винсон басшылығындағы бірауыздан дауыс берген сот Оклахома Маклоринге заң алдында тең қорғау құқығынан айырғанын мәлімдеді: Винсон қазіргі жағдайдың бұрынғы жағдайға ұқсас екенін айтты. Суэт ісінде сот Техас штатының құқық мектептері жүйесінің конституциялықтығын қарастырды, ол ақ және қара студенттерді бөлек оқу орындарында оқытты. Сот (қайтадан бас судья Винсон басшылығында және қарсы дауыс білдіргендердің болмауымен) мектеп жүйесін жарамсыз деп тапты, себебі ол студенттерді бөліп оқытты, бірақ бөлек оқу орындары тең емес еді. Олар студенттерге ұсынылатын білім беру мүмкіндіктері жағынан «маңызды теңдікке» ие болған жоқ. Осы істердің барлығы, сондай-ақ алдағы Браун ісі де Ұлттық афроамерикандықтар қауымдастығының (NAACP) адвокаттарымен қарастырылды. 1930 жылдары федералды соттарда нәсілдік дискриминацияға қарсы күресті алғаш бастаған Гарвард құқық мектебінің түлегі және Говард университетінің профессоры Чарльз Гамильтон Хьюстон болды. Оған Хьюстонның бұрынғы студенті, болашақ Бас прокурор және Жоғарғы сот судьясы Тургуд Маршалл қосылды. Екеуі де өте білікті адвокаттар болды, бірақ олардың шешімдерінің бір бөлігі қай істерді сотқа беруді мұқият таңдауда және өздерінің ісі үшін ең жақсы заңдық негіздерді таңдауда жатты.
The present situation, Vinson said, was the former. In Sweatt, the Court considered the constitutionality of Texas's state system of law schools, which educated blacks and whites at separate institutions. The Court (again through Chief Justice Vinson, and again with no dissenters) invalidated the school system—not because it separated students, but rather because the separate facilities were not equal. They lacked "substantial equality in the educational opportunities" offered to their students. All of these cases, as well as the upcoming Brown case, were litigated by the National Association for the Advancement of Colored People. It was Charles Hamilton Houston, a Harvard Law School graduate and law professor at Howard University, who in the 1930s first began to challenge racial discrimination in the federal courts. Thurgood Marshall, a former student of Houston's and the future Solicitor General and Associate Justice of the Supreme Court, joined him. Both men were extraordinarily skilled appellate advocates, but part of their shrewdness lay in their careful choice of which cases to litigate, selecting the best legal proving grounds for their cause.
Қоңыр және оның салдары
1954 жылы тең қорғаныс қағидасын түсіндіру мәңгілікке өзгерді. Жоғарғы Соттың өзі Браун мен Борд ісінің маңыздылығын мойындады, егер шешім екіге бөлінетін болса, ол Жоғарғы Соттың және тіпті елдің беделіне қауіп төндіретінін атап өтті. 1953 жылы Эрл Уоррен Бас судья болғанда, Браун ісі сот қарауына бұрыннан түскен еді. Винсон Бас судья болып қызмет еткен кезде, тоғыз судьяның барлығы қатысқан кеңесте іс бойынша алдын ала дауыс беру өтті. Сол кезде Сот екіге бөлініп, судьялардың көпшілігі мектептегі сегрегация тең қорғаныс қағидасын бұзбайды деген шешімге келді. Алайда Уоррен, өте сәтті саясаткер болғандықтан (сотқа келмес бұрын республикашыл саясатта өте табысқа жеткен еді), ықпал ету және жақсы қарым-қатынас арқасында сегіз судьяны мектептегі сегрегацияны конституциялық емес деп жариялаған өз пікіріне қосылуға көндіре алды. Осы пікірінде Уоррен былай деп жазды: Уоррен Роберт Х. Джексон сияқты басқа судьяларды келісім пікірлерін жариялаудан бас тартты; Джексонның кейін (1988 жылы) жарияланған жобасында мынадай мәлімдеме болды: «Конституцияларды әлеуметтік әдет-ғұрыптардан өзгерту оңай, тіпті Солтүстік те өзінің нәсілдік саясатын жариялағандарымен толық сәйкес келтірген жоқ». Сот шешімді қалай іске асыру мәселесін қайта қарау үшін белгіледі. 1954 жылы қабылданған Браун II шешімінде бұрынғы пікірде анықталған мәселелер жергілікті сипатта болғандықтан, шешімдер де солай болуы керек деген қорытынды жасалды. Осылайша, сот билікті жергілікті мектеп басқармаларына және істі алғашқыда қараған соттарға берді. (Браун ісі төрт штаттан келген төрт істің біріктірілген нұсқасы еді.) Соттар мен жергілікті органдарға «барлық мүмкіндіктерді пайдаланып, жылдамдату» арқылы сегрегацияны жою туралы бұйрық берілді. Бір жағынан, осы түсініксіз фразаның нәтижесінде, бірақ негізінен Оңтүстікте жарияланған «үлкен қарсылық» салдарынан, интеграция 1960 жылдардың ортасына дейін маңызды прогресске ие болған жоқ, содан кейін де тек шектеулі прогресс болды. Шындығында, 1960 жылдардағы интеграцияның көп бөлігі Браунға емес, 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға жауап ретінде болды. Жоғарғы Сот 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында бірнеше рет араласты, бірақ оның келесі маңызды сегрегацияны жою жөніндегі шешімі 1968 жылғы Гринге қарсы Жаңа Кент округі мектеп кеңесі ісі болды, онда судья Уильям Дж. Бреннан бірауыздан қабылданған шешімде «таңдау еркіндігі» мектеп жоспарын жеткіліксіз деп таныды. Бұл маңызды шешім болды, өйткені «таңдау еркіндігі» жоспарлары Браунға кең таралған жауап еді. Бұл жоспарлар бойынша ата-аналар балаларын бұрын ақ немесе бұрын қара оқыған мектепке жіберуге құқылы болды. Алайда ақ нәсілділер көбінесе қара оқушылардың мектебіне баруды қаламайтын, ал қара оқушылар ақ оқушылардың мектебіне баруды қаламайтын. Гринге жауап ретінде көптеген Оңтүстік округтері «таңдау еркіндігін» географиялық принципке негізделген мектеп жоспарларымен алмастырды; тұрғын үйлердің бөлінуі кең таралғандықтан, интеграцияға аз үлес қосылды. 1971 жылы Суаннға қарсы Шарлотта Мекленбург білім беру кеңесі ісінде автобустық тасымал сегрегацияны жоюға көмектесетін шара ретінде мақұлданды; алайда үш жылдан кейін Милликенге қарсы Брэдли ісінде (1974) төменгі соттың шешімі жойылды, ол аудандар арасында оқушыларды автобуспен тасымалдауды талап еткен. Милликен ісі Жоғарғы Соттың мектептегі сегрегацияны жоюға қатысуын тоқтатты; алайда 1990 жылдарға дейін көптеген федералды соттар мектептегі сегрегацияны жою істерімен айналысып, олардың көпшілігі 1950 және 1960 жылдары басталған. Милликенге қарсы Брэдли ісінде автобустық тасымал шектеуі АҚШ-та тең білім беру мүмкіндігінің толыққанды іске аспауының себептерінің бірі ретінде аталады. Әртүрлі либералды ғалымдардың пікірінше, 1968 жылы Ричард Никсонның сайлануы атқарушы биліктің енді Соттың конституциялық міндеттемелерін қолдамағанын білдірді. Сонымен қатар, Сот өзі Сан-Антонио тәуелсіз мектеп округіне қарсы Родригес ісінде (1973) тең қорғаныс қағидасы мемлекетке барлық оқушыларға бірдей білім беруді қаржыландыруға рұқсат береді, бірақ талап етпейді деп шешті. Бұған қоса, Пирске қарсы Сестрин қауымдастығы (1925) ісіндегі Сот шешімі отбасыларға мемлекеттік мектептерден бас тартуға мүмкіндік берді, өйткені Марта Миноу айтқандай, «экономикалық теңсіздік кейбір отбасыларға жеке мектептерге қатысуға мүмкіндік берді, ал басқаларына жоқ». Американың мемлекеттік мектептері, әсіресе ірі мегаполистерде, көбінесе де-факто бөлінген болып табылады. Браунға, Конгресс әрекеттеріне немесе қоғамдық өзгерістерге байланысты, көпшілігі қара оқушыларға қарастырылатын мектеп округтеріндегі қара оқушылардың үлесі 1980 жылдардың басына дейін азайып, содан кейін қайта өсті. 1990 жылдардың соңына қарай, көпшілігі аз ұлттық оқушыларға қарастырылатын мектеп округтеріндегі қара оқушылардың үлесі 1960 жылдардың соңындағы деңгейге жетті. 2007 жылғы Комуналдық мектептерге қатысушы ата-аналарға қарсы Сиэтл мектеп округі №1 ісінде Сот мектеп жүйесіндегі нәсілдік теңсіздікке себеп болған әлеуметтік факторларға байланысты мемлекеттің мектептерді интеграциялауға құқығы шектеулі екенін мәлімдеді, егер мемлекет нәсілдік теңсіздікке кінәлі болса. Бұл, әсіресе чартерлік мектеп жүйесінде айқын көрінеді, онда оқушылардың ата-аналары мектептің ұсынатын мүмкіндіктері мен баланың қажеттіліктеріне сәйкес таңдай алады. Нәсіл чартерлік мектепті таңдауда маңызды рөл атқарады сияқты.
Warren discouraged other justices, such as Robert H. Jackson, from publishing any concurring opinion; Jackson's draft, which emerged much later (in 1988), included this statement: "Constitutions are easier amended than social customs, and even the North never fully conformed its racial practices to its professions". The Court set the case for re argument on the question of how to implement the decision. In Brown II, decided in 1954, it was concluded that since the problems identified in the previous opinion were local, the solutions needed to be so as well. Thus the court devolved authority to local school boards and to the trial courts that had originally heard the cases. (Brown was actually a consolidation of four different cases from four different states.) The trial courts and localities were told to desegregate with "all deliberate speed". Partly because of that enigmatic phrase, but mostly because of self declared "massive resistance" in the South to the desegregation decision, integration did not begin in any significant way until the mid 1960s and then only to a small degree. In fact, much of the integration in the 1960s happened in response not to Brown but to the Civil Rights Act of 1964. The Supreme Court intervened a handful of times in the late 1950s and early 1960s, but its next major desegregation decision was not until Green v. School Board of New Kent County (1968), in which Justice William J. Brennan, writing for a unanimous Court, rejected a "freedom of choice" school plan as inadequate. This was a significant decision; freedom of choice plans had been very common responses to Brown. Under these plans, parents could choose to send their children to either a formerly white or a formerly black school. Whites almost never opted to attend black identified schools, however, and blacks rarely attended white identified schools. In response to Green, many Southern districts replaced freedom of choice with geographically based schooling plans; because residential segregation was widespread, little integration was accomplished. In 1971, the Court in Swann v. Charlotte Mecklenburg Board of Education approved busing as a remedy to segregation; three years later, though, in the case of Milliken v. Bradley (1974), it set aside a lower court order that had required the busing of students between districts, instead of merely within a district. Milliken basically ended the Supreme Court's major involvement in school desegregation; however, up through the 1990s many federal trial courts remained involved in school desegregation cases, many of which had begun in the 1950s and 1960s. The curtailment of busing in Milliken v. Bradley is one of several reasons that have been cited to explain why equalized educational opportunity in the United States has fallen short of completion. In the view of various liberal scholars, the election of Richard Nixon in 1968 meant that the executive branch was no longer behind the Court's constitutional commitments. Also, the Court itself decided in San Antonio Independent School District v. Rodriguez (1973) that the Equal Protection Clause allows—but does not require—a state to provide equal educational funding to all students within the state. Moreover, the Court's decision in Pierce v. Society of Sisters (1925) allowed families to opt out of public schools, despite "inequality in economic resources that made the option of private schools available to some and not to others", as Martha Minow has put it. American public school systems, especially in large metropolitan areas, to a large extent are still de facto segregated. Whether due to Brown, or due to Congressional action, or due to societal change, the percentage of black students attending majority black school districts decreased somewhat until the early 1980s, at which point that percentage began to increase. By the late 1990s, the percentage of black students in mostly minority school districts had returned to about what it was in the late 1960s. In Parents Involved in Community Schools v. Seattle School District No. 1 (2007), the Court held that, if a school system became racially imbalanced due to social factors other than governmental racism, then the state is not as free to integrate schools as if the state had been at fault for the racial imbalance. This is especially evident in the charter school system where parents of students can pick which schools their children attend based on the amenities provided by that school and the needs of the child. It seems that race is a factor in the choice of charter school.
Федералды үкіметке өтініш
Бұл тармақ тек штаттық билік органдарына ғана қатысты. Алайда, Бесінші түзетудегі әділ сот процесінің кепілдігі, Боллингке қарсы Шарп (1954) ісінен бастап, федералдық үкіметке де ұқсас шектеулерді жүктеген деп түсіндірілді: «Бесінші түзетуде тең қорғау туралы ереже болмаса да, тек штаттарға қолданылатын он төртінші түзетудегідей, тең қорғау және әділ сот процесі ұғымдары өзара байланыссыз емес». Лоуренс Техасқа қарсы (2003) ісінде Жоғарғы Сот мынаны қосты: «Тейісінше қарау және еркіндіктің мазмұнды кепілдігімен қорғалған мінез-құлыққа құрмет көрсету құқығы маңызды жағынан байланысты, және соңғы мәселе бойынша қабылданған шешім екі мүддеге де қызмет етеді». Кейбір ғалымдар Боллинг ісіндегі сот шешімі басқа негіздермен қабылданғанын жақтады. Мысалы, Майкл У. Макконнелл Конгресс ешқашан «Колумбия округінің мектептерін бөліп-жаруды талап етпегенін» жазды. Осы логика бойынша, Вашингтон қаласындағы мектептерді бөліп-жаруға рұқсат берілмеген, демек ол заңсыз болған. Федералдық үкімет кейде бірлескен федерализм арқылы штаттармен бірге азамат емес адамдарға қатысты кемсіту билігін бөліскен. Ол 1996 жылғы «Әлеуметтік қамтамасыздандыру реформасы туралы» заңында және «Балалардың денсаулық сақтану бағдарламасында» көрініс тапты.
Some scholars have argued that the Court's decision in Bolling should have been reached on other grounds. For example, Michael W. McConnell has written that Congress never "required that the schools of the District of Columbia be segregated." According to that rationale, the segregation of schools in Washington D. C. was unauthorized and therefore illegal. The federal government has at times shared its power to discriminate against noncitizens with states through cooperative federalism. It has done so in the Welfare Reform Act of 1996 and the Children's Health Insurance Program.
Степендік тексеру
Браунның маңыздылығына қарамастан, қазіргі заманғы тең қорғаныс құқығының көп бөлігі басқа істерде қалыптасты, бірақ қандай істер екені туралы пікірлер әртүрлі. Көптеген ғалымдар АҚШ-тың «Каролин Продуктс Ко.» компаниясына қарсы ісінде (1938) судья Харлан Стоунның пікірінде тең қорғаныс құқығы үшін маңызды бетбұрыс болған ескерту болғанын айтады, бірақ бұл пікірге қарсы даулар бар. Оның нақты бастауы қандай болмасын, қазіргі тәсілдің негізгі идеясы – «негізгі құқықтарға» (мысалы, бала туу құқығына) қатысты кемсітушілікке қатысты сот бақылауының күшеюі, сондай-ақ егер кемсітудің құрбаны «күдікті санатка» (мысалы, бір нәсілдік топқа) жатса, сот бақылауының күшеюі. Бұл заманауи доктрина «Скиннерге қарсы Оклахома» (1942) ісінде қалыптасты, онда белгілі бір қылмыскерлерді бала туудың негізгі құқығынан айыру мәселесі қарастырылды: Заң асыл мәнінде бірдей қылмыс жасағандарға тең емес қарап, біреуін стерильдендіріп, екіншісін стерильдендірмесе, ол белгілі бір нәсілді немесе ұлттық топты қанау үшін таңдағандай кемсітушілік жасайды. 1976 жылға дейін Жоғарғы Сот әдетте кемсітушілік мәселесін екі түрлі тексеру деңгейін қолдана отырып шешетін: «қатаң тексеру» (күдікті санатка немесе негізгі құқыққа қатысқанда) немесе одан әлсіз «рационалды негізде тексеру». Қатаң тексеруде даулы заң «мүмкіндігінше тар» етіп, «маңызды» мемлекеттік мүддеге қызмет етуі керек және «азырақ шектеуші» баламасы болмауы керек. Ал рационалды негізде тексеруде даулы заңның «әділ» мемлекеттік мүддеге «нақты байланысы» болуы жеткілікті. Алайда, 1976 жылғы «Крейгке қарсы Борен» ісінде Сот гендерлік кемсітушілікке қатысты үшінші тексеру деңгейін қосты – «орташа тексеру». Сот басқа да деңгейлерді қосып үлгерген болуы мүмкін, мысалы, «күшейтілген рационалды негізде» және «өте сенімді негізде» тексеру. Бұлардың бәрі «сатылы» тексеру деп аталады және оған көптеген сыншылар бар, соның ішінде әділ Тургуд Маршалл кемсітушілікті қарау үшін «стандарттар спектріне» ұсыныс жасады, дискретті деңгейлердің орнына. Сот әзірлеген бүкіл сатылы стратегия тең қорғаныс принципін көптеген заңдардың сөзсіз кемсітушілікке ұшырауымен үйлестіруге бағытталған. Тексеру стандартын таңдау істің нәтижесін анықтай алады, ал қатаң тексеру стандарты көбінесе «теорияда қатаң, ал фактіде өлімге әкелетін» деп сипатталады. Тексерудің дұрыс деңгейін таңдау үшін судья Антонино Скалия Соттан тең қорғаныс туралы ереже қабылданған кезде түсінілгендерді талдау арқылы құқықтарды «негізгі» деп, ал санаттарды «күдікті» деп анықтауға шақырды, субъективті факторларға емес.
When the law lays an unequal hand on those who have committed intrinsically the same quality of offense and sterilizes one and not the other, it has made as invidious a discrimination as if it had selected a particular race or nationality for oppressive treatment. Until 1976, the Supreme Court usually ended up dealing with discrimination by using one of two possible levels of scrutiny: what has come to be called "strict scrutiny" (when a suspect class or fundamental right is involved), or instead the more lenient "rational basis review". Strict scrutiny means that a challenged statute must be "narrowly tailored" to serve a "compelling" government interest, and must not have a "less restrictive" alternative. In contrast, rational basis scrutiny merely requires that a challenged statute be "reasonably related" to a "legitimate" government interest. However, in the 1976 case of Craig v. Boren, the Court added another tier of scrutiny, called "intermediate scrutiny", regarding gender discrimination. The Court may have added other tiers too, such as "enhanced rational basis" scrutiny, and "exceedingly persuasive basis" scrutiny. All of this is known as "tiered" scrutiny, and it has had many critics, including Justice Thurgood Marshall who argued for a "spectrum of standards in reviewing discrimination", instead of discrete tiers. The whole tiered strategy developed by the Court is meant to reconcile the principle of equal protection with the reality that most laws necessarily discriminate in some way. Choosing the standard of scrutiny can determine the outcome of a case, and the strict scrutiny standard is often described as "strict in theory and fatal in fact". In order to select the correct level of scrutiny, Justice Antonin Scalia urged the Court to identify rights as "fundamental" or identify classes as "suspect" by analyzing what was understood when the Equal Protection Clause was adopted, instead of based upon more subjective factors.
Азық-түлікпен шектелу және оның әртүрлі әсері
Теңсіздіктер қасақана немесе қасақана емес себептермен туындауы мүмкін болғандықтан, Жоғарғы Сот Тең қорғаныс туралы баптың өзі расалық теңсіздіктерге әкелетін үкіметтік саясатты тыйым салмайтынын шешті, бірақ Конгресс Конституцияның басқа баптарына сәйкес қасақана емес салдарларға қарсы шаралар қабылдауға белгілі бір билікке ие болуы мүмкін. Бұл мәселе Арлингтон Хайтс пен Метрополитан Хаузинг Корпорациясы (1977) ісінде ерекше қарастырылды. Аталған істе, талапкер, үй салушы, Чикаго маңындағы қалаға шағым түсірді, ол талапкердің төмен кірісті, нәсілдік интеграцияланған үйлер салуға ниеттенген жер учаскесін қайта жоспарлаудан бас тартқан. Бастапқыда, Арлингтон Хайтстің жоспарлау комиссиясы тарапынан нәсілдік дискриминациялық ниеттің нақты дәлелі болған жоқ. Дегенмен, бас тарту негізінен афроамерикандықтар мен испандардың көшіп келуіне кедергі келтіргендіктен, нәтиже расалық жағынан теңсіздік тудырды. Сотта Луис Пауэлл: «Тең қорғаныс туралы баптың бұзылуын көрсету үшін расалық дискриминациялық ниеттің немесе мақсатының дәлелі қажет». Теңсіздіктің әсері тек куәлік мәніне ие; «көзге түсетін» үлгі болмаса, «әсер шешушы емес». Арлингтон Хайтс ісінің нәтижесі Вашингтон Дэвиске қарсы (1976) ісінің нәтижесіне ұқсас болды және Тең қорғаныс туралы бап тең нәтижелерді кепілдеу үшін емес, тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету үшін жасалған деген негізде қорғалды. Егер заң шығарушы орган қасақана емес, бірақ расалық жағынан теңсіздік тудыратын әсерлерді түзетуді қаласа, ол оны қосымша заңнама арқылы іске асыруға мүмкін. Дискриминациялық мемлекет өзінің нағыз ниетін жасыруы мүмкін, ал бір мүмкін шешім – теңсіздіктің әсері дискриминациялық ниеттің күшті дәлелі ретінде қарастырылуы. Алайда, бұл пікірталас қазіргі уақытта теориялық сипатта, өйткені Жоғарғы Сот Арлингтон Хайтста белгіленген негізгі тәсілін өзгерткен жоқ. Бұл ереженің Тең қорғаныс туралы бапқа сәйкес Соттың өкілеттіктерін қалай шектейтініне мысал ретінде McClesky v. Kemp (1987) ісін қараңыз. Аталған істе қара нәсілді адам ақ нәсілді полицейді өлтіргені үшін айыпталды және Джорджия штатында өлім жазасына кесілді. Жүргізілген зерттеуде ақ нәсілділерді өлтіргендер қара нәсілділерді өлтіргендерге қарағанда өлім жазасына кесілуі ықтимал екендігі анықталды. Сот қорғаныс тарапының мұндай деректерде Джорджияның заң шығарушы және атқарушы билігінің дискриминациялық ниеті бар екенін дәлелдемегенін тапты. Нью-Йорктегі «Тоқтату және тексеру» саясаты полицейлерге күдікті көрінетін кез келген адамды тоқтатуға мүмкіндік береді. Полиция тоқтатуларынан алынған деректер көрсетіп тұрғанындай, өзгергіштік факторларын ескерген кезде де, қара және испаниялық текті адамдар ақ нәсілділерге қарағанда жиі тоқтатылады, бұл статистика 1990 жылдардың соңына дейін барады. Қара нәсілділерді полиция тоқтатудың шамадан тыс көптігін сипаттау үшін «Қара адам көлік айдап жүргенде» термині пайда болды. Бұл термин қылмыс жасамайтын қара нәсілділерді тоқтатуды сипаттау үшін қолданылады. Дискриминациялық заң өзінің нағыз ниетін жасыруы мүмкін болғандықтан, бейтарап бағалау және статистикалық құралдар, шешім қабылдаушылар рұқсат еткен жағдайда, нәсілдік бейтараптыққа және қабілеттіліктің әділетсіз бағалауына ұшырауы мүмкін деген алаңдаушылықтар да болды. Тең қорғаныс доктринасы бейтарап бағалау құралдарының бейтарап іріктеу процедураларын жүзеге асыру қабілетіне қатты сүйенгендіктен, доктрина бойынша жанама түрде рұқсат етілген нәсілдік бейтараптық ауыр салдарларға әкелуі және «теңсіз жағдайларға» алып келуі мүмкін. Бұл мәселелер, әсіресе, мемлекеттік жәрдемақы, жұмыспен қамту және жоғары оқуға қабылдау сияқты салаларда маңызды. Конституцияның он төртінші түзетуінің екінші бөлімі штаттың мұндай әрекеттеріне нақты федералдық жауапты қарастырады: Конгрестегі штаттың өкілдігін азайту. Алайда, Жоғарғы Сот, керісінше, дауыс беру некемен бірдей «негізгі құқық» екенін мәлімдеді (Ловинг Вирджинияға қарсы); негізгі құқықтардағы кез келген дискриминация конституциялық болу үшін, Сот заңнаманың қатаң тексеруден өтуін талап етеді. Бұл теория бойынша тең қорғаныс заңнамасы дауыс беру құқығына қолданылды. Тең қорғаныс доктринасының соңғы қолданылуы Буш пен Гор (2000) ісінде болды. Аталған істе 2000 жылғы президент сайлауынан кейін Флорида штатындағы даулы санақ туралы мәселе қарастырылды. Онда Жоғарғы Сот Флорида штатындағы бюллетеньдерді санаудың әртүрлі стандарттары Тең қорғаныс туралы бапты бұзады деп шешті. Жоғарғы Сот 1960 жылдардағы дауыс беру құқығына қатысты төрт шешімінен (соның ішінде Рейнольдс Ви Симс ісі) Буш пен Гор ісіндегі шешімін негіздеді. Бұл шешімнің өзі комментаторлар арасында аса даулы болған жоқ, шындығында, ұсыныс тоғыз судьяның жетісі қолдау тапты – судьялар Соутер мен Брейер бес судьяның көпшілігіне қосылды, бірақ Тең қорғаныс туралы баптың бұзылуы туралы қорытындыға ғана. Көптеген дауларды тудырған нәрсе – Сот таңдаған өтеу шарасы, атап айтқанда, штат бойынша санақты тоқтату.
Жыныстық қатынас, мүгедектік және романтикалық бейімділік
Бастапқыда он төртінші түзету жыныстық дискриминацияны басқа түрлерге қарағанда толыққанды тыйым салған жоқ. Бір жағынан, түзетудің екінші тармағы штаттарды "еркектердің" дауыс беру құқығына кедергі келтіруден айқын түрде алды, бұл 1866 жылы ұсынылған кезде көптеген әйелдер үшін түзетуді жақтырмас етті. Екінші жағынан, Виктория Вудхалл сияқты феминистер атап өткендей, тең қорғаныс ережесіндегі "адам" сөзі еркектік сөздердің орнына әдейі таңдалған сияқты. 1971 жылы АҚШ Жоғарғы Соты "Ридке қарсы" ісі бойынша шешім шығарды, он төртінші түзетудегі тең қорғаныс ережесін кеңейтіп, әйелдерді жыныстық дискриминациядан қорғады, егер дискриминацияның ақылға қонымды негізі болмаса. Бұл деңгейдегі тексеру 1976 жылғы "Крейгке қарсы Борен" ісінде орташа деңгейге көтерілді. Жоғарғы Сот басқа топтарға, нәсілдік азшылықтар мен діни топтардан басқа, толыққанды "күдікті санаты" мәртебесін беруге құлықсыз болды. 1985 жылғы "Клебурн қаласына қарсы Клебурн тұру орталығы" ісінде Сот дамуында кемістігі бар адамдарды күдікті санатына жатқызудан бас тартты. Бірақ көптеген сарапшылар, соның ішінде әділ Тәрууд Маршалл өзінің ішінара келісімінде атап өткендей, Сот Клебурн қаласының зиякерлік мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған үйге рұқсат беруден бас тартуын рационалды негіздегі тексеруге қарағанда әлдеқайда жоғары деңгейде қараған сияқты. 1996 жылғы "Ромерге қарсы Эванс" ісіндегі Соттың шешімімен Колорадо штатының Конституциясына гомосексуалдарға "азшылық мәртебесін, квоталық жеңілдіктерді, қорғалған мәртебені немесе дискриминация туралы талапты" жоққа шығаруға бағытталған түзету жойылды. Сот келіспеушілердің түзету гомосексуалдарды барлық адамдарға берілетін жалпы қорғаныстан айырмайды, тек "гомосексуалдарға ерекше қарауды" болдырмайды деген пікірін "сенімсіз" деп қарады. "Клебурн қаласындағы" іске ұқсас, "Ромер" шешімі де номиналды түрде қолданылатын рационалды негіздегі тексеруге қарағанда жоғары деңгейдегі тексеруді қолданған сияқты көрінді. 2003 жылғы "Лоуренске қарсы Техас" ісінде Сот гомосексуалды содомияны тыйым салған Техас штатының заңын процедуралық әділеттілік негізінде жойды. Сотта Сандра Дей О'Коннордың үкімге келісетін пікірінде, ол Техастың заңы тек гомосексуалды содомияны тыйым салғандықтан, гетеросексуалды содомияны тыйым салмайтындықтан, тең қорғаныс ережесіне сәйкес рационалды негіздегі тексеруден өте алмайды деп мәлімдеді; оның пікірі "Клебурн қаласын" нақты айтты және "Ромерге" де ішінара сүйенді. Атап айту керек, О'Коннордың пікірі тек рационалды негіздегі тексеруден жоғары деңгейде қолдануды талап етпеді, ал Сот жыныстық бағдарламаны күдікті санатына жатқызған жоқ. Соттар жыныстық бағдарламаға негізделген жіктемелерге рационалды негіздегі тексеруді қолданғанмен, жыныстық дискриминация жыныстық бағдарламаға негізделген дискриминацияны қамту үшін түсіндірілуі керек деп айтылды, бұл жағдайда гей-құқықтарына қатысты орташа деңгейдегі тексеру қолданылуы мүмкін. Басқа ғалымдар келіспейді, "гомофобия" социологиялық мағынада сексизмнен ерекшеленеді, сондықтан оны солай қарау сот арқылы қабылдануға болмайтын қысқа жол болар еді. 2013 жылы Сот "АҚШ-қа қарсы Виндзор" ісінде некеге қорғау туралы федералды заңның бір бөлігін жойды. Бұл жерде штаттық заңға қатысты мәселе болған жоқ, сондықтан тең қорғаныс ережесі қолданылмады. Алайда, Сот федерализм қағидаларымен біріктірілгенде осыған ұқсас принциптерді қолданды. Заң профессоры Эрвин Чемеринскийдің айтуынша, Соттың рационалды негіздегі тексеруден басқа талапты талап ететін кез келген деңгейді қолдануға тырысқан жоқ. Төрт түрлі пікір білдірген судьялар заң шығарушылардың ақылға қонымды болғанын айтты. 2015 жылы Жоғарғы Сот "Обергефеллге қарсы Ходжес" ісі бойынша шешім шығарды, АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуінің Тиісті процеске қатысты ережесі мен Тең қорғаныс ережесіне сәйкес бір жынысты жұптарға некеге тұрудың негізгі құқығы кепілдендірілгенін және барлық штаттар бір жынысты жұптарға некелік лицензиялар беруді және басқа юрисдикцияларда жарамды түрде жасалған бір жынысты некелерді тануды талап етті.
Оңтайлы әрекет
Афирмативтік іс-қимыл – бұл аз өкілдік етілген топқа пайда келтіру немесе осы топқа жасалған бұрынғы әділетсіздіктерді жою мақсатымен нәсіл, жыныс немесе басқа факторларды қарастыру. Аталған топқа жататын адамдар, топқа жатпайтындарға қарағанда, білім беруге қабылдау, жұмысқа орналастыру, жоғарылату, келісімшарттар беру сияқты мәселелерде артықшылыққа ие болады. Мұндай шара, егер басқа факторлардың барлығы шешім қабылдауға жеткіліксіз болса, «теңдік табу» құралы ретінде қолданылуы мүмкін, немесе әр топқа белгілі бір мөлшерде жеңілдіктер беретін квоталар арқылы іске асырылуы мүмкін. Қайта құру кезеңінде Конгресс, негізінен, бұрынғы құл статусының негізінде өмірінің басында көптеген мүмкіндіктерден айырылған, жаңа босатылған құлдарға көмек көрсетуге бағытталған бағдарламаларды қабылдады, бірақ олардың нәсіліне немесе ұлтына емес. Мұндай заңнаманы, тең қорғаныс қағидасын жасаған көптеген адамдар қабылдады, бірақ бұл қағида федералды заңнамаға емес, тек штаттық заңнамаға ғана қолданылды. Алайда, қазіргі таңдағы тең қорғаныс қағидасы жеке университеттерге және, әсіресе, федералдық қаржы алатын жеке бизнеске де қолданылады («Әділ қабылдау үшін студенттер» – Гарвард университеті, 2023 жыл). Жоғары сотқа жеткен маңызды афирмативтік іс-қимылға қатысты бірнеше іс мемлекеттік мердігерлерге қатысты болды, мысалы, «Адаренд Конструкторс» – «Пенья» (1995 жыл) және «Ричмонд қаласы» – «Дж. А. Кросон Ко.» (1989 жыл). Бірақ ең танымал істер мемлекеттік университеттерде қолданылатын афирмативтік іс-қимылға қатысты: «Калифорния университетінің регенттері» – «Бакке» (1978 жыл) және 2003 жылы Жоғарғы сотта қарастырылған екі іс – «Греттер» – «Болинджер» және «Гратц» – «Болинджер». «Бакке» ісінде сот нәсілдік квоталардың конституцияға қайшы екенін, бірақ білім беру мекемелері нәсілді қабылдау процесінде қарастырылатын көптеген факторлардың бірі ретінде заңды түрде пайдалана алатынын мәлімдеді. «Греттер» және «Гратц» ісінде сот «Бакке» ісін прецедент ретінде мойындады және Мичиган университетінің құқық мектебінің қабылдау саясатын қолдады. Алайда, судья О’Коннор, сот атынан жазған мәлімдемесінде, 25 жыл ішінде нәсілдік артықшылықтардың қажеттілігі жойылатынын күтетінін айтты. «Гратц» ісінде сот Мичиганның бакалавриатқа қабылдау саясатын, құқық мектебінің саясатынан айырмашылығы, жеке өтініш берушіге назар аударатын қабылдау процесінде нәсілді көптеген факторлардың бірі ретінде қарастырғаннан айырмашылығы, тым механикалық ұпай жүйесін қолданғаны үшін жарамсыз деп тапты. Осы афирмативтік іс-қимылға қатысты істерде Жоғарғы сот, талапкерлердің наразылығына байланысты, нәсілдік жіктеулерге негізделген афирмативтік іс-қимыл саясатын қатаң тексеруге алды. «Греттер» ісіндегі саясат және судья Пауэллдің «Бакке» ісіндегі пікірімен мақталған Гарвард колледжінің қабылдау саясаты, әртүрлілікке қол жеткізу үшін тар мақсатта жасалған деп танылды. Бір жағынан, сыншылар, соның ішінде судья Кларенс Томас «Греттерге» қарсы пікір білдіргенде, сот кейбір істерде қолданған тексеру шын мәнінде қатаң тексеруден кем екенін және сот принципті құқықтық институт ретінде емес, саяси жақты институт ретінде әрекет еткенін айтады. Екінші жағынан, тең қорғаныс қағидасының мақсаты – кейбір топтардың басқаларына әлеуметтік-саяси бағынышты болуына жол бермеу, жіктеуге емес, сондықтан афирмативтік іс-қимыл бағдарламаларында қолданылатын сияқты, жағымсыз емес жіктемелерге қатаң тексеру қажет емес деп саналады. «Әділ қабылдау үшін студенттер» – Гарвард университеті (2023 жыл) және оның серігі «Әділ қабылдау үшін студенттер» – Солтүстік Каролина университеті (2023 жыл) ісінде Жоғарғы сот нәсіл мен ұлттық белгіні қабылдау шешімдерінде пайдалануға болмайтынын мәлімдеді. Басқаша айтқанда, нәсілге немесе ұлтқа негізделген артықшылықты қарау тең қорғаныс қағидасын бұзады. «Бұл шешімде университеттерге өтініш берушінің өміріне нәсілдің қалай әсер еткені туралы талқылауын қарастыруға тыйым салынбауы тиіс, ол кемсітушілік, шабыттандыру немесе басқа да себептерге байланысты болуы мүмкін», - деді Бас судья Робертс, сонымен қатар «оқу орындары өтініш мақалалары немесе басқа да тәсілдер арқылы біз бүгін заңсыз деп табатын режимді құруға құқылы емес» деп түсіндірді. Сонымен қатар, «тікелей жасалмайтын нәрсені жанама түрде де жасауға болмайды». Бұл шешімдер колледжге қабылдау үшін туа біткен қасиеттеріне емес, артықшылықтарына қарай бәсекелесуге барлық адамдарға мүмкіндік берді. Бұл шешімдердің ауқымы мен әсері әлі белгісіз болса да, Жоғарғы соттың шешімдерінің негіздері ұқсас немесе аналогты жағдайларға қолданылуы жиі кездеседі.