Кіріспе
Симуляциялық эвристика – психологиялық эвристика немесе қарапайым психикалық стратегия, оған сәйкес адамдар оқиғаның ықтималдығын оқиғаны ойда елестетудің қаншалықты оңай екендігіне байланысты анықтайды. Осының салдарынан адамдар "жақын сәтсіздіктер" сияқты, ойда елестету оңай жағдайларға байланысты көбірек өкініш сезінеді. Симуляциялық эвристиканы алғаш рет психологтар Дэниел Канеман мен Амос Тверски контрафактілік ойлау мен өкінішті түсіндіру үшін қолжетімділік эвристикасының ерекше бейімделуі ретінде ұсынды. Алайда, ол қолжетімділік эвристикасымен бірдей емес. Нақтырақ айтқанда, симуляциялық эвристика – "бақылаушылардың осы нақты нәтижені психологиялық тұрғыдан «жою» үшін ерекше оқиғаларды қалыпты оқиғалармен ауыстыруға бейімділігі". Канеман мен Тверски сондай-ақ адамдардың бұл эвристиканы белгілі бір жағдайларда басқалардың мінез-құлқын түсіну және болжау үшін, сондай-ақ контрафактілік пікірлерге қатысты сұрақтарға жауап беру үшін қолданғанына сенді. Олардың пікірінше, адамдар бұрын болған оқиғаларды ойда кері қайтарады, содан кейін өзгертілген модельдің тиісті кіріс мәндерімен оқиғаларды ойда симуляциялайды. Мысалы, зерттеу үшін әуежайға бара жатқанда жол апаттарында жарты сағатқа кешіккен екі ер адамды сипаттаған жағдай ұсынылды. Екеуі де кешікті, сондықтан екеуі де брондаған рейстерін өткізіп алды, біреуі жарты сағатқа, екіншісі бес минутқа (өйткені оның рейсі 25 минутқа кешікті). Нәтижелер көрсеткендей, қатысушылардың көпшілігі екінші ер адам біріншіге қарағанда көбірек ренжігенін ойлады. Канеман мен Тверски бұл айырмашылықты көңіл көншілсіздікке байланыстыруға болмайды деді, өйткені екеуі де рейстерін өткізіп алуды күткен. Олардың пікірінше, нақты түсіндірме – студенттер симуляциялық эвристиканы қолданды, сондықтан екінші адамға рейске уақытында жетуге мүмкіндік беретін шағын өзгерістерді елестету, бірінші адамға бірдей өзгерістерді ойлап табудан оңайырақ болды.
The simulation heuristic is a psychological heuristic, or simplified mental strategy, according to which people determine the likelihood of an event based on how easy it is to picture the event mentally. Partially as a result, people experience more regret over outcomes that are easier to imagine, such as "near misses". The simulation heuristic was first theorized by psychologists Daniel Kahneman and Amos Tversky as a specialized adaptation of the availability heuristic to explain counterfactual thinking and regret. However, it is not the same as the availability heuristic. Specifically the simulation heuristic is defined as "how perceivers tend to substitute normal antecedent events for exceptional ones in psychologically 'undoing' this specific outcome." Kahneman and Tversky also believed that people used this heuristic to understand and predict other's behavior in certain circumstances and to answer questions involving counterfactual propositions. People, they believe, do this by mentally undoing events that have occurred and then running mental simulations of the events with the corresponding input values of the altered model. For example, a study was proposed that provided a group of participants with a situation describing two men who were delayed by half an hour in a traffic jam on the way to the airport. Both men were delayed enough that they both missed flights on which they were booked, one of them by half an hour and the second by only five minutes (because his flight had been delayed for 25 minutes). The results showed that a greater number of participants thought that the second man would be more upset than the first man. Kahneman and Tversky argued that this difference could not be attributed to disappointment, because both had expected to miss their flights. They believed instead that the true explanation was that the students utilized the simulation heuristic and so it was easier for them to imagine minor alterations that would have enabled the second man to arrive in time for his flight than it was for them to devise the same alterations for the first man.
Тарих
Бұл эвристиканы израильдік психологтар Даниэль Канеман (1934 жылы туған) және Амос Тверский (1937–96) 1979 жылы өткен лекцияда енгізді. 1982 жылы бұл жұмыс кітап тарауы ретінде жарияланды. Сондықтан, билетін жақында сатқан адам көбірек өкініш сезінеді, себебі оның үшін жеңіске жеткенін көзге елестететін "балама жағдай" екі апта бұрын билетін сатқан адамға қарағанда жақын болып көрінеді. Бұл мысал осы ойлау түрінің қателігін көрсетеді, өйткені егер екеуі де билеттерін сатпағанда, жеңу мүмкіндігі бірдей болған еді және олардың билет сату уақыты арасындағы айырмашылық бұл мүмкіндіктерді арттырмай немесе азайта алмайды. Ұшақ апатынан аман қалғандар арасында да ұқсас нәтижелер байқалды. Бұл адамдар соңғы сәтте рейсті ауыстыру сияқты өте өзгермелі әрекет жасағанда, болашақтағы өкініштің күшті сезімін басынан өткерді. Мұның себебі адамның "жағымсыз оқиғаның орын алуын болжайтын ойларға дайындалуында, себебі бұл оқиғаны одан да айқын етеді, соның салдарынан оны субъективті түрде ықтимал деп қабылдайды" деп түсіндірілді.
Қолданбалар
Бұл эвристика клиникалық алаңдаушылық пен оның бұзылыстарының маңызды ерекшелігі болып табылады, олар болашақтағы жағымсыз оқиғаларға күшейтілген үміттермен сипатталады. Дэвид Раун мен Эндрю Маклеод жасаған зерттеу осы типтегі ойлаудың негізінде жатқан танымдық механизмдерді симуляция эвристикасымен байланыстыруға тырысты. Олардың нәтижелері алаңдаушылық сезімдегі пациенттердің симуляция эвристикасының көрсеткіштері субъективті ықтималдықпен байланысты екенін көрсетті. Яғни, алаңдаушылық сезімдегі пациенттер жағымсыз оқиғалардың болу себептерін, олардың болмауының себептеріне қарағанда көбірек ойласа, оқиғалар оларға орын алатынына деген субъективті ықтималдық бағасы артады. Бұдан әрі, алаңдаушылық сезімдегі пациенттердің симуляцияға қолжетімділігі бақылау тобындағы пациенттерге қарағанда жоғары екені анықталды. Сондай-ақ, алаңдаушылық сезімдегі пациенттер үшін визуалды бейне жасау оңай болған сайын, оқиғаның оларға орын алу ықтималдығы да артады деген гипотеза қолдау тапты. Осы жұмыс арқылы симуляция эвристикасының нәтижелерінің негізгі клиникалық маңызы клиникалық алаңдаушылықтағы жоғары субъективті ықтималдықты төмендету үшін пациенттерді жағымсыз оқиғалардың болмауына қатысты себептерді, олардың болу себептерінен гөрі көбірек ойлауға ынталандыру керек деген қорытынды жасалды.
Басқа эвристиканың әсері
Филип Брумердің жүргізген зерттеуі, денсаулықты сақтауға қатысты мінез-құлыққа әртүрлі форматтағы хабарламалардың әсерінен симптомды субъективті түрде елестете білудің оңайлығына қатысты гипотезаны тексеру мақсатында жасалды. Ол, симуляциялық эвристикаға сүйене отырып, ақпараттың айқындылығы адамдардың аурудың белгілерін елестете алу деңгейінде көрінетінін дәлелдеді. Оның нәтижелері, хабарламаны қалыптастырудың көзқарасқа әсері қиялдың оңайлығымен байланысты екенін және денсаулыққа қатысты әртүрлі мінез-құлықтар үшін үйлесімділік гипотезасын нақты қолдайтынын көрсетті. Егер хабарламаны қабылдаушылар тиісті симптомдарды оңай елестете алса, теріс бағытталған хабарламалар оң көзқарас тудырады. Осылайша, елестете білудің жеңілдігі, хабарламалар денсаулыққа қауіптерді баса көрсеткен кезде инабатқа алуды жеңілдетеді. Дегенмен, оң бағытталған хабарламалар симптомдарды елестете беру қиын болғанда оң көзқарасқа әкеледі. Сондықтан, сендіретін мазмұндағы хабарлама алушының ой-сезіміне сәйкес келеді, егер ол симптомдарды оңай елестете алмаса, ал жағымсыз мазмұндағы хабарлама алушының ой-сезіміне сәйкес келеді, егер ол симптомдарды оңай елестете алса.