Кіріспе

1899 жылы 25 қарашадағы Умм Дивайкарат шайқасы Судандағы Махди мемлекетінің түпкілікті жеңілісін белгіледі. Лорд Китченер басқаратын ағылшын-египет әскерлері, бір жыл бұрынғы Өмдурман шайқасының дағдарысына ұшырағаннан кейін, Халифа атанған Абдаллах ибн Мұхаммед басқаратын Махди әскерлерінің қалдықтарын жеңіп алды.

Өмірбаян

Омдурманнан кейін жеңілген Махдистердің әлі де 25 мың сарбаздан тұратын күші Хартумнан оңтүстікке қарай Кордофанға жылжыды. Махдистер Кордофан, Дарфур және Эфиопиямен шектесетін аймақтарды әлі де бақылауда ұстады. 1899 жылғы қазан айында британдықтар Халифа мен оның әскерлері Кордофандағы Кусти (Кака) қаласының батысындағы туған Баггара тайпасының ішінде екенін білді. Китченер генерал Ф.Р. Уингейттің басқаруымен 8 мың судандық және египеттік сарбазды оны тоқтату үшін жіберді. Уингейт Кустиден Кордофан тауларына қарай жорық жасап, Махдистердің жабдықтау бөлімін жойды және көп ұзамай Халифаның лагерін таба алды.

Шайқас

Осы уақытқа дейін Халифаның судандық әскерлері кем дегенде 10 000 адамды ұстап тұрды. Халифа одан әрі шегінудің орнына қарсы тұруға бел буды. Түнде Уингейт лагерьге шығыс және солтүстік жақтан жақындады. Шамамен сағат 5-те махдистер ағылшын басшылығындағы күштерге шабуыл жасады, бірақ Максим автоматтарының қатты атысымен кері тартылды. Халифаның әскерін қайта жинау әрекеттері сәтсіз аяқталды, ол көп ұзамай барлығының жоғалып қалғанын түсінді. Ол өзінің басшыларын бірге отырып, өлім күтуге шақырды – бір жасар малдың терісіне (фарва). Оның күзетшілері оны қорғады, бірақ бәрі ағылшын-египет әскерлерінің атысымен құлдырады. Махдистердің жоғалғандары шамамен 1000 адам – қаза тапқандар мен жараланғандар. Судандық және египеттік әскерлер қалғандардың көп бөлігін, соның ішінде Әмір Юнидің ұлын тұтқынға алды.

Салдары

Осман Дигна шайқас басталғалы жақын жерде жарақаттанып, даладан шығарылғаннан кейін қашып кетті – осыны жасаған жалғыз әмір. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Махдистердің қалдықтары оның басшылығымен қысқа мерзімге қарсылық көрсетуді жалғастырды, бірақ ол 1900 жылдың қаңтарында қолға түсті. Дарфурдың соңғы бос аймақтары 1916 жылы жаулап алынды.