Кіріспе

Дискі әлем романдарындағы ойдан шығарылған кейіпкер Тиффани Ачинг – Терри Пратчеттің сатирикалық «Дискі әлем» фантастикалық романдарының ойдан шығарылған кейіпкері. Оның Нак Мак Фиглдегі аты – Тир фар Тоинн, яғни «Толқын астындағы жер». Тиффани – өзінің кәсібіне қадам салып, өсуі «Дискі әлем» сериясындағы көптеген сюжеттік желілердің бірін құрайтын тәлімгер. Ол «Кішкентай ерлер», «Аспанға толы шляпа», «Қысқы шебер», «Мен түн ортасында киемін» және «Шопанның тәжі» кітаптарының басты кейіпкері. Тиффани серия барысында өседі, «Кішкентай ерлер» романында тоғыз жасынан бастап, «Шопанның тәжі» романында жасөспірім шағына дейін.

Жасау

Пратчет бірде Тиффани Ачингтің "The Wee Free Men" кітабының бірінші бетінде өзен жағасында жатқан қызбен басталғанын" айтқан. Жастығында Пратчетті жақын жердегі бор шұңқыры қызықтырған, және Тиффани сияқты, ол сөздерді айтуға бұрын оқи білген. "Wee Free Men" кітабындағы сипаттамалар оның "өткенінің" көп бөлігін қамтиды. Тиффани арқылы Пратчет Диск әлеміндегі сиқырдың мақсатын және сиқыршылар, әйел сиқыршылар және басқалар арасындағы қарым-қатынасты "қайта баяндағысы" келді. "Тиффани" есімі әдейі таңдалды, оның сиқыршы туралы елес тудырмауы үшін.

Қасиетінің тарихы

Жас сиқыршы (9 жасында "The Wee Free Men" оқиғасында, 11-і "Аспанға толы шапқын" кітабында, 12 және 13-і "Қысқы шебер" кітабында, шамамен 16 жасында "Мен түн ортасында киінемін", ал "Шопанның тәжі" кітабында жасөспірім шақта), Тиффани Чейк аймағынан, Барониядан және Даунлендтен шыққан. Оның отбасы, Ачингтер, жергілікті баронның үй шаруашылығының жалға алушылары, де Чамсфанли (де Чэфли деп айтылады). Оның қайтыс болған әжесі, Сара "Бабай" Ачинг (The Wee Free Men оқиғаларынан 2 жыл бұрын қайтыс болған), қойшы болған, ал Рамтоп стандарты бойынша ол да сиқыршы еді, бірақ Тиффани оны ашық түрде қолданғанға дейін сиқыршылыққа қарсылық болған. Сара Ачинг, Чейк аймағының Нак Мак Фиглс тайпасымен (көк түспен татуировкаланған, шулы, мас және шотландтық "пиксилер" армиясы) дос болған, және олар Тиффанимен жаңа "таулардағы қарт әйел" ретінде дос болды. Тиффани қысқа мерзімге олардың Келдасы (патшайымы) болғандықтан, Нак Мак Фигл оны өз жауапкершілігінде деп санайды, және Тиффанидің өмірінде оны жасырын бақыламай өткен уақыт болған жоқ. Тиффани тоғыз жасында, "сиқыр іздеуші" Мисс Тик оны танығаннан кейін сиқыршылық мансабын бастайды, содан кейін ғажап елінен келген нәрселер пайда бола бастайды. Кейін ол Фейлзді ертегілер еліне саяхатқа алып, өзінің кішкентай ағасы Уентвортты, сондай-ақ жергілікті баронның жас ұлы Роландты Эльфтер патшайымынан құтқарады. Осының арқасында ол Weatherwax әжесінің құрметіне ие болады, бұл өзіндік жетістік. Тиффани ресми сиқыршы болу үшін тым жас болса да, әжесі оған сенімді болу үшін көзге көрінбейтін бас киім сыйлайды. Дискідегі сенімнің күші соншалық, бұл бас киім жаңбырдан сақтайды. Екі жылдан кейін Тиффани Ланкреге барып, ресми түрде Miss Level-дің шәкірті болады. Miss Level-мен бірге Тиффани денесінен шығып, өзін көру үшін "мені көр" деген сөздерді қолданады, бұл зиянсыз әрекет деп санайды. Оның денесі "қыс" (уақыттың бастауынан келген саналардың жиынтығы) жұқтыруға осал болады, ол Тиффанидің жасырылған ойлары мен тілектерін пайдаланып, оның күшін зиян келтіруге және хаос тудыруға қолданады. Ақырында ол қысты жеңіп, оған қажетті нәрсені береді: өлу мүмкіндігін. Он үш жасында, Miss Treason-мен оқып жүргенде, Тиффани Күзгі Моррис биінде (қара Моррис деп аталған) Жазғы ханым рөлін ойнағаннан кейін Қысқы шебердің романтикалық қызығушылығын тартып алады. Ол бастапқыда Қысқы шеберге наразы, назарға ілінгендіктен алаңдайды, бірақ ол құдайға ұқсайтын жаратылыстың назарына ілінгендігіне қуанды. Қысқы шебер өз әрекеттерін жалғастырып, тіпті балалар әнінен рецепт бойынша қар мен әр түрлі элементтерден адам денесін жасауға тырысады. Тиффани, Nanny Ogg-тан жас әйелдің күйеуіне деген күші туралы кеңес алғаннан кейін, Қысқы шеберді біраз уақытқа бақылауға алады. Алайда, ақырында ол басымдыққа ие болып, жаңа қозыларды қауіпке ұшыратып, ерте көктемде рекордтық қар мен суық әкеледі. Тиффани оны Weatherwax әже үйреткен әдіспен ерітеді, уақытша Жазғы ханым рөлін орындайды және Роланд әкелген нағыз Жазғы ханымның рөлін қайтаруға мүмкіндік береді. Miss Treason қайтыс болғаннан кейін, ол қысқа мерзімге Nanny Ogg-қа шәкірт болып, содан кейін Чейкке оралып, Чейк аймағының сиқыршысы болып жұмыс істейді. Тиффани жасөспірім шақта Weatherwax әжесі қайтыс болады, және оның орнын Тиффани басуын ұсынатын хат қалдырады. Бастапқыда ол уақытын сол жерде және Чейкте бөліп алса да, ақырында ол өзінің сиқыршылық білімін жетілдіру үшін оқытып жүрген Джеффриге оны тапсырады. Ол өзінің қорасын өзі қолмен салады, Ачинг әжесінің қорасы өртенгеннен кейін қалған темір дөңгелектерді пайдаланып, Чейкте өмір сүру үшін.

Күштері мен қабілеттері

Сиқыршы ретінде Тиффаниде "әдетте не бар екенін" көру қабілеті бар (адамдардың олардың болуы керек деп ойлаған нәрсені көрсететін екінші көзге қарама-қайшы). Ол сондай-ақ "өз ойың туралы ойлайтын ойың" деп анықталатын Екінші ойларға ие. Басқа сиқыршыларда да осы қасиет бар делінгенімен, Тиффани өзінің кейбір ойларын Үшінші ойлар (өз ойлау жолың туралы ойлаған ойларың) және Төртінші ойлар (өз ойлау жолың туралы ойлаған ойларың туралы ойлаған ойларың) деп таниды. Мұндай ойлар кейде Тиффанидің есік қаптамасына соғылуына себеп болады. Әжесі сияқты, ол тұратын төбелермен симбиотикалық, рухани байланысқа ие болып көрінеді, сондықтан ол аймақты және оның барлық тұрғындарын қорғауға бейімділігін көрсетті. Тиффани бірнеше рет өзіне толыққанды саналық күйін келтіріп, айналасындағы барлық сезімдерді, тіршілік формаларын және заттарды, тіпті жердің өзін толыққанды сезіне бастады. Сондай-ақ, Шираның өзі "таңдаған" сиқыршыны "көшіруге" қабілетті екені айтылады, ол бірде Тиффани арқылы уақытша сөйлеп, балалық шағындағы досы Роландқа оның үйленетінін айтқан (кейін Роланд пен оның келіні Летициямен көне неке рәсімін өткізген). Тиффани әжесі сияқты көптеген сиқыр салаларында шеберлік танытты (әдетте, аздап кем болса да): ол қарыз алу өнерін (өз дененің сыртында болу өнерін) ерте меңгерді, бірақ Тиффани сол кезде оны танымады және тек айнасыз өзін көру үшін ғана пайдаланды. Денесінің бос болуы "Аспандағы толы шляпада" Хивер оны басып алуына себеп болды. "Қысқы шеберде" ол сиқырлы түрде өзін жасыру өнерінде жоғары шеберлік танытады, сондай-ақ кез келген қол жетімді көзден (күннен қоса) жылуды сіңіріп алып, оны өзіне тиместен әлемге таратуды үйренеді. Ол әдетте осы өнерді қолданар алдында мантра тәрізді нәрсе айтады, онда ол қауіпті әрекетке ерікті түрде баратынын және оның барлық салдарына толық жауапкершілікті қабылдауға дайын екенін мәлімдейді. Сондай-ақ, әжесі сияқты, ол 'шамбл' деп аталатын сиқырлық құрылғыларды жасауда қиындықтарға тап болады, бірақ әжесінен айырмашылығы, ол кейін бұл кедергіні жеңеді. Тиффани отты пайдалануға бейімділігін көрсетті, оны досы деп санайды (көптеген сиқыршылар отты оның тарихынан кейін жақсы серіктес деп санамайды). "Мен түнде киемін" кітабында Тиффанидің болашақта Эскарина Смит, "Тең құқықтардың" басты кейіпкерінің көмегімен уақыт желісі бойынша оқиғаларға шектеулі ықпал ете алатыны белгілі болды. Тиффани ірімшік жасау өте шебер; және Horace деп аталатын бір ерекше Blue Lancre иесі, әдетте тышқандарды жейді. Ол сөздіктің барлығын оқып бітірген, бірақ кейде оны дұрыс айтуға қиналады. Тиффанидің тілдерге қабілеті де бар, бұл Хивермен болған кездесудің жанама әсері. Оның санасын сана жинаған жаратылыс билеуі оның естеліктерінің көлеңкелерін қалдырды, оның ішінде қайтыс болған, дидактикалық сиқыршы Сенсибилдті Бастл, ол естіген немесе көрген кезде оның басындағы кез келген шет тіліндегі сөзді аударады. Тиффани сондай-ақ "шашыраған сөздерді" ести алады, айтылмаған, бірақ айтылуға жақын сөздерді, ол осы шеберлікті миссис Прусттан үйренген. Бұл қабілетті көбінесе ойларды оқу қабілеті деп қате түсінеді. "Мен түнде киемін" кітабындағы оқиғалардың шегінде Тиффанидің, Киіз сиқыршысы ретінде, бейбіт судьяға ұқсамайтын билік пен құқыққа ие екені белгілі болды; ол міндетті неке рәсімдерін өткізе алады, лайықтыларға үкім шығарып, жазасын тағайындай алады.

Қарым-қатынастар

Тиффани Ачинг отбасының жетінші баласы және екінші кішісі, ең кіші баласы – оның жалғыз інісі Вентворт. Оның екі ата-анасы да тірі, бірақ ол үйде көп назарға ілінбейді, себебі ол өз жұмысын жақсы атқарады, сол себепті ешкім оған келіп алаңдамайды, нәтижесінде оған ешкім көп көңіл бөлмейді. Ол інісін аса жалықтырса да, оны құтқаруға кіріседі, өйткені ол оның бауыры. Ол бірнеше Nac Mac Feegle-мен дос, соның ішінде Rob Anybody (бастапқыда, бірақ кездейсоқ, оның күйеу баласы), Daft Wullie (сәл баяу), William the Gonnagle, Hamish және Орташадан кішкентай, бірақ Wee Jock Jock-тен үлкен Jock. Ланкреде оқып жүргенде, ол Аннаграмма Хоукин басқаратын жас сиқыршылар үйірмесіне қатысты. Тиффани және оның үйірмедегі достары Люси Уорбек пен Петулия Гристал ақырында өздерін жақсы сиқыршылар ретінде таныстырды; алайда Аннаграмма, Лэтис Эрвигтің жетекшілігімен алған оқуының сиқыршылық өмірдің шындығына дайындауға жеткіліксіз болғанын түсінді, ал оның бұрынғы үйірме мүшелері оған көмектесуге келісті. Роланд Тиффаниге зор құрметпен қарап, оны әлемнен құтқаруға тырысатын мифтік батыр рөлін атқарады. 2015 жылы Пратчетт қайтыс болған кезде, Пресс Ассоциациясы Тиффаниді Пратчетттің ең ұлы жетінші кейіпкері деп атады, оның Nac Mac Feegle-мен арақатынасын ерекше атап өтті. Пратчетт айтуынша, Тиффани рөлін сомдауы оған құрметті Браунни атағын әкелді. Пратчетт Тиффани Ачинг кітаптарын "маған өте жақын" деп сипаттады және олардың өзінің есте сақталуын қалайтынын айтты.