Кіріспе
Ирландия авиациясының пионері, кәсіпкер Джеймс Майкл Кристофер Фицморис (6 қаңтар 1898 – 26 қыркүйек 1965) – ирландиялық авиация пионері. Ол 1928 жылғы 12-13 сәуірде Шығыстан Батысқа бірінші сәтті Атлант мұхитынан ұшқан ұшақтың экипажының мүшесі болды.
the businessman
James Michael Christopher Fitzmaurice DFC (6 January 1898 – 26 September 1965) was an Irish aviation pioneer. He was a member of the crew of the Bremen, which made the first successful trans Atlantic aircraft flight from East to West on 12–13 April 1928.
Ерте өмір
Фицморис 1898 жылдың 6 қаңтарында Ирландияның Дублин қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Майкл Фицморис және Мэри Агнес О'Риордан болды. Отбасы Дублиннің Солтүстік айналма жолындағы 35 Маунтджой коттеджінде тұрды. 1902 жылдың 23 мамырында, төрт жасында Фицморис ата-анасымен бірге Ирландияның Портлоуз қаласындағы Дублин жолындағы үйге көшіп келді. Фицморис 16 жасқа толғанға дейін Мариборо (Портлоуз) қаласындағы Христиан бауырлары мектебінде оқыды. 1914 жылы ол Ұлттық еріктілер қатарына қосылды. Кейін сол жылы ол 7-ші Лейнстер батальонының кадет ротасына тіркелді. Ол кезде оның жасы 16 болса да, қажетті ең төменгі жас 19-ға талап етілді. Фицмористің әкесі оны жасы кішкентай болғандықтан алып кетті.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1915 жылы Фицморис британ армиясының 17-ші лансеріне (ат әскері бөлімшесі) қатарына қосылды. Ол Францияға жіберілді, жараланды және екі рет офицерлік шенге ұсынылды. 1916 жылдың мамыр айы шамасында Францияға келді. Кейін басқа британ бөлімшесіне, Королеваның Корольдік (Батыс Суррей) жаяу полкінің 7-ші батальонына уақытша сержант ретінде тағайындалды. Бұл бөлім британдық 55-ші (Батыс Ланкашир) дивизиясының 55-ші бригадасының құрамында болды. 1916 жылдың шілдесінде Сомма шайқасына қатысты. 1917 жылдың қаңтар айында, 19 жасқа толған күні Фицморис капрал шенімен, уақытша сержант ретінде, 7-ші Королева полкінің D ротасының 13-ші взводына командирлік етті. Мамыр айында офицерлік шенге бекітілді. 8 маусымда Фицморис Англияға “офицерлік шенді алу үшін” кетті. Оқу үшін Кадеттер колледжіне жіберілді және 1917 жылдың 28 қарашасында 8-ші (ирланд) батальонына, Король (Ливерпуль полкі) қатарына екінші лейтенант ретінде қабылданды. Фицморис Редингтегі Әскери авиация мектебіне жіберілді. 1918 жылдың 1 маусымында Истборн әуежайында “ұшу практикалық жаттығуларын” бастады. 1918 жылдың 28 қазанында Эстборндағы бастауыш жаттығуын аяқтағаннан кейін, Фицморис Миддлсбро қаласының жанындағы Марске-Би-Сидегі №1 жауынгерлік авиация және әуе артиллерия мектебіне жіберілді. Ол жауынгер ұшқышы ретінде оқуын аяқтады және 1918 жылдың 11 қарашасында, Германиямен жасалған келісім күшіне енген күні Францияға аттанды. Бірақ келісім жарияланғаннан кейін сапары тоқтатылды.
Соғыстан кейін
Фицморис Вайолет "Билл" Кларкқа 21 жасқа толған күні үйленді. Ол Корольдік әуе күштерінде қызметін жалғастырды, 110 эскадрильясымен пошта тасыды. 1919 жылға дейін "Оккупациялық армияда" қызмет етті. 1919 жылдың мамыр айында ол алғашқы түнгі пошта рейсін (Фолкстоуннан Булоньге) жүргізуге таңдалды. 1919 жылы Кейп-Каир рейсіне де таңдалды (бірақ ол іске аспады). 1919 жылдың қыркүйегінен қарашасына дейін Фицморис RAF-тың 6-шы жұмыс тобының командирі болды. Оған алты әуежайдан қолданыстағы материалдарды алып тастау міндеті жүктелді. Желтоқсан айында демобилизацияланды және келесі 18 айдың көп бөлігін Солтүстік Британдық және Меркантильді сақтандыру компаниясында сақтандыру сатумен өткізді. 1921 жылдың мамыр айында Патрисия Фицморис дүниеге келді. Ол Вайолет пен Джеймс Фицмористің жалғыз баласы болды. Фицморис 1921 жылдың мамырында 18 айдан кейін қайта шақырылып, 25-эскадрильяға бекітілді. Ол 4-6 жылға арналған қысқа мерзімді қызметке түсті. 1921 жылдың тамызында Фицморис RAF-тағы лауазымынан кетті. RAF-та қызмет еткен кезінде Фицморис ағылшын офицерлерінің акцентін қабылдады. Ол өмірінің соңына дейін осы ерекше ирландиялық емес акцентін сақтап қалды. Оның жаңа акценті RAF-тағы мансабына көмектескен болуы мүмкін. 1922 жылдың ақпан айында Фицморис Ирландия еркін мемлекеті құрылғаннан кейін Ирландия ұлттық армиясының әуе қызметіне қосылды. 1923 жылдың басында капитандыққа көтерілді. 1925 жылдың 25 қазанында ол әрекеттегі командир болып тағайындалды және Балдоннельде штаб-пәтері орналасқан Ирландия әуе корпусының екінші командирі болып тағайындалды. Кейіннен 1927 жылдың 1 қыркүйегінде комендант атағына көтерілді. Фицморис 1927 жылы алғаш рет Атлантиканы ұшуға тырысты, ол капитан Роберт Генри МакИнтош басқарған Princess Xenia (ұшақ) (Fokker F. VIIa ұшағы) ұшағында болды. Ұшудың навигаторы капитан Джойнсон Врефорд болуы керек еді, бірақ өкінішке орай, ескі соғыс жарақатының қайталануына байланысты қатыса алмады. Метеорологиялық болжамды алғаннан кейін, Ирландия жағалауынан 200 миль қашықтықтағы алғашқы бөлік нашар болғанына қарамастан, Америкаға дейінгі жол таза екенін білді, сондықтан олар әрекетке кірісуге шешім қабылдады. Көптеген адамдар олардың Балдоннельден сағат 13:30-да ұшып кетуін бақылады, бірақ Галвей жағалауындағы ауа райы нашарлап, көріну қашықтығы дерлік жойылды. Бұл қауіпті болғандықтан, олар кері бұрылып, Керри округіндегі Баллибьюнге жақын Биль қалыңында қонды. Фицморис бес жарым сағаттық, Ирландия жағалауынан 300 миль қашықтықта қалған ұшуда Морис В. Пирсимен бірге Xenia ұшағының екінші пилоты болды.
Ұшудан кейін
1928 жылы 2 мамырда АҚШ-тың 70-ші Конгресі президент Кальвин Кулиджге ұшқыштарға АҚШ-тың Ерекше Ұшу Крестін табыс етуге рұхсат берді. Атлантика арқылы жасаған ұшуы үшін Фицморис пен оның екі серігіне 1928 жылы 30 маусымда Дублин қаласының құрметті азаматтығы берілді. Сәтті ұшудан кейін Фицморис майор шенінен полковник шеніне көтерілді, бірақ 1929 жылы 2 ақпанда қызметтен кетіп қалды. 1931 жылдың қаңтарында ажырасты. Фицморис 1933 жылы Гитлермен кездесті, Рейхстаг Гитлерді канцлер етіп сайлағаннан кейін шақыру алған соң, ол Рейхстаг өртенгенін көргендігі хабарланды. 1930 жылдардың көп бөлігінде Фицморис Нью-Йоркте тұрды. Екінші дүниежүзілік соғысты Лондонда өткізіп, ветеран ұшқыштар клубын басқарды. Соғыстан кейін Ирландияға қайтып келді. 1955 жылы 1 маусымда Фицморис Lufthansa әуе компаниясының Шаннон мен Нью-Йорк арасындағы әуе қызметін ашқан кезде құрметті қонақ болды. Фицморис 1965 жылы 26 қыркүйекте Дублинде қайтыс болды.
Мұра
Фицморицтің есімімен аталған көшелер төрт неміс қаласында бар: Бремен (әуежайда), Кёльн, Ульм және Пфаффенхофен-ан-дер-Рот. Сонымен қатар, ағылшын тілінде сөйлейтін бірнеше елде, оның ішінде Австралиядағы Вагга-Вагга қаласында да оның есімімен көшелер аталды. 1996 жылы ақпанда Балдоннелде Фицморис ұшу мектебі ашылды, ал сәуірде Кингсвуд округінің үй қонақ үйіндегі мейрамханаға авиатордың құрметіне ат қойылды. 1998 жылы әйгілі ұшудың 70 жылдығына орай, Фицмористің өмірін және ұшуды сахналап көрсетумен қысқа фильм түсірілді. An Post сол жылы ирланд авиациясының пионерлерінен төрт маркалық серияның бір бөлігі ретінде Фицмориске арналған почта маркасын шығарды. 1998 жылы Дублин округі кеңесі Саггарт пен Раткуль арасындағы жаңа жолдың бөлігін, Балдоннелдегі Ирландия Әуе күштерінің бас штабына жақын орналасқан екі ауылды Фицморис жолы деп атады.