Кіріспе

Канадалық сәулетші Дуглас Джозеф Кардинал (7 наурыз 1934 жылы туған) – Канаданың Онтарио штатындағы Оттава қаласындағы сәулетші. Оның ағынмен жазылған, тегіс қисық сызықты формаларымен ерекшеленетін сәулетіне оның түпкі тектік мұрасымен қатар еуропалық экспрессионизмнің де әсері тиді. Оның бейәдетті формаларға құштарлығы және табиғат пен ландшафтқа деген құрметі өте ерте жасынан бастап өмірінде болды, соның нәтижесінде ол өзінің мансабы бойы қолданған ерекше сәулет стилін қалыптастырды. Кардинал, ең алдымен, Гатинодағы (Квебек, 1989) Канада тарих мұражайының және Вашингтондағы (1998) Американың ұлттық мұражайының дизайнымен танымал. Ол Канаданың ең беделді қазіргі заманғы түпкі текті сәулетшілерінің бірі саналады.

Өмір

Алберта штатының Калгари қаласында туған, Джозеф және Фрэнсис Кардиналдың ең үлкен баласы, Доглас Кардинал сегіз баланы ең үлкені. Ол Сиксика ұлтының мүшесі. Оның әкесі Сиксика (Blackfoot), француз және Оджибве тегінен, ал анасы неміс, француз және Мохок/Метис ұрпағынан шыққан. Осы мәдени идеялар Кардиналдың өсіп-өнуіне әсер етті және оның дүниетанымы мен мұрасымен байланысына ықпал етті. Ол анасының өте ерте жасында "Сен сәулетші боласың" дегенін еске алады. 1953 жылы Британ Колумбия университетінде (UBC) сәулет мамандығын оқыды, бірақ екі жылдан кейін радикалдық идеяларына байланысты оқуын тоқтатуға мәжбүр болды. Оның сәулетке қатысты ерекше көзқарасы сол кездегі модернизм идеяларымен үйлеспеді. Ол табиғатқа және өмірдің ағынға сай келетін ғимараттар құруды қалады, бұл 1950 жылдары көріп бармаған құбылыс еді. Техаста ол өзінің түпкі тегін қабылдады, тіпті бір профессоры оны өзінің тарихын жақсырақ зерттеуге ынталандырды.

Мансап

Кардинал 1964 жылы жеке практикасын ашты, сондай-ақ сол жылы Альберта штатының Ред-Дир қаласындағы Сент-Мария шіркеуін жобалауға шақырылды. Құрылысы 1968 жылы аяқталды және одан бері ол канадалық сәулет тарихындағы маңызды мысал ретінде танылды. 2007 жылы шіркеу Канада Корольдік сәулет институтының (RAIC) құрылғанына 100 жыл толуына арналған, төрт канадалық сәулетшінің суреті бейнеленген Канада поштасының маркалар сериясында ұсынылды. Сент-Мария шіркеуімен айналысқан Кардинал Солтүстік Америкадағы алғашқы архитекторлардың бірі болды, ол жобалау процесінде көмек ретінде компьютерлерді пайдаланды. Оның иірім сызықты дизайндары айналасындағы ландшафтті көрсетеді, сондықтан ғимаратты пайдаланатын адамдар айналасындағы жерді сезіне алады. Ол компьютерлік жобалау оның ерекше жобалары мен пішіндерді қолдану үшін ең қолайлы екенін анықтады. Сонымен қатар, ол ғимараттардың нақты өлшемдерін жасау үшін 3D бағдарламаларын өте пайдалы деп тапты. 1993 жылы ол Смитсониан институтымен Американың ұлттық үндістер мұражайының (NMAI) Бас жобалаушы архитектор ретінде жұмысқа қабылданды. NMAI қазіргі уақытта Вашингтон қаласының Ұлттық алаңында орналасқан және Америка Құрама Штаттарының Капитолийіне тікелей қарсы тұр. Келісімшарттық даулардың нәтижесінде Кардинал 1998 жылы жобадан алынып тасталды, бірақ ол ғимараттың жобасына қатысуын жалғастырды. 2008 жылы оның фирмасы Киркленд қорымен Теннесси штатының Юнион-Сити қаласында мұражай/конференциялар орталығын жобалау үшін шарт жасасты. Американың Discovery Park-ы бүкіл елден әкелінген артефакттарды ұсынатын бірегей көп қабатты мұражай және қауымдастық үшін ірі конференциялар/кездесулер өткізуге арналған орын болуы тиіс еді. 2009 жылдың басында фирма мен иесі арасындағы келіспеушіліктерге байланысты келісімшарт бұзылды және барлық құрылыс жұмыстары тоқтатылды.

Сәулет стилі мен философиясы

Дуглас Кардинал өмірінің алғашқы жылдарында өмір салты мен сәулеті үшін нәсілшілдікке және қоғамдық қалыптарға қарсы күресті. Тек Техаста болған жылдары ғана ол өзінің туған халқының мұрасын толыққанды қабылдап, оны зерттеуге кірісті. 1970 жылдары Кардинал өзінің ерекше архитектуралық стилін – органикалық, иілген сызықты формалармен дамытты. Сол жылдары ол халықтық киімдер мен әшекейлер киіп, туған халқының құқықтарын қорғаушыға айналды. Шіркеудің ішінде 750 орын бар, сонымен қатар табиғи күн сәулесін өткізетін түтікше тәрізді люктер орнатылған. Кардинал өзінің алғашқы жобасын 1967 жылы бастады, ол өте қиын болғандықтан, оны аяқтай алатынына күмәнданды. Дегенмен, бұл ғимарат оның сәулет стилін анықтаған, ең танымал жобаларының біріне айналды. Ол барлық философиялық және мәдени идеяларын біріктіріп, табиғат пен органикалық формаларға деген сенімдерін көрсететін, заманы үшін бірегей және бұрын-соңды болмаған шіркеуді құрды.

Канаданың тарих мұражайы

1989 жылы сол кездегі Канада өркениет мұражайы ретінде ашылған бұл ғимарат Кардиналдың сәулет стилін көрсететін маңызды жобалардың бірі. Оның түп-тамырына байланысты мәдени мұрасының ықпалымен, ол қоршаған ортаға жауап беруге баса назар аударады. Ғимарат Оттава өзенінің жағасында, Парламент төбесіне қарай орналасқан. Қала орталығындағы үлкен мемлекеттік ғимараттардың бәрі өзеннен алысқа бұрылған. Кардинал Ұлы залды өзенге ашып, осы аймақтағы өзенге бет бұрған жалғыз ғимаратқа айналдырды. Бұл тәсіл сонымен қатар иілген сыртқы қабырға арқылы адамдарды құшақтап, шақырып, жылы атмосфера құруға мүмкіндік берді. Ғимараттың сыртқы пішіні табиғи күштермен жасалғандай, органикалық формада сақталған. Сәулетші Парламентке деген құрметін білдіру үшін сол ғимаратта қолданылған әктастың өзін пайдаланды. Мұражай ғимараттың орналасқан жеріне ғана емес, тарихи контекстіне де сәйкес келеді, оның ішінде тотем бағаналары мен жергілікті суреттері бар. Ол ішкі кеңістіктің жанды және динамикалық болуын қалады, формасын бағдарламалық талаптармен шектемеді. Бұрынғы Канада премьер-министрі Пьер Трюдо Кардиналға түрлі мәдениеттердің өкілдері бір-бірінен үйренетін мұражай құруды ұсынды. Премьер-министрдің көпмәдениетті Канада қоғамы туралы идеясы Кардиналдың көзқарасына сай келді. Ғимараттың жалпы тұжырымы мен мақсаты оның ойларымен үйлеседі. Алайда, 1984 жылы Брайан Малрунидің жаңа үкіметі Кардиналдың жобасын мақұлдамады. Ол жобадағы командасынан айырылып, бұрынғы жұмысы үшін толық төленбеді. Бұл сәулетші үшін үлкен қайғы болды, бірақ ол осы жобаны аяқтауға беделді болды және бас тартуға дайын емес еді. Ұзақ жылдар бойы жобасын қорғағаннан кейін, ол мұражайды аяқтады, ол оның маңызды жобаларының біріне айналды.