Кіріспе

Жапон тілінде эуфемистік сөйлеу (言葉狩り) – жапон тілінде қолданудан қанағаттанбаушылық тудыратын немесе саяси тұрғыдан дұрыс емес деп саналатын сөздерді пайдаланудан тартыншуды білдіретін сарказмдық термин. Мысалы, (盲), (聾), (唖), kichigai (気違い немесе 気狂い "ақылданған"), (屠殺場) және (白痴) сияқты сөздерді көптеген жапондық баспа үйлері қолданбайды; баспагерлер көбінесе осы сөздерді қамтитын мәтіндерді жариялаудан бас тартады. Тағы бір мысал, бұрын Жапониядағы мектеп күзетшісін (小使いさん) деп атаған. Кейбіреулер бұл сөздің қарапайымдыққа толы мағынасы бар деп ойлады, сондықтан оны (用務員) деп өзгертті. Қазіргі уақытта "йомуин" сөзі де кемсітуші болып саналады, сондықтан (校務員) немесе (管理作業員) сөздерін қолдануға көшуде. Бұл өзгеріс үлгісі "эуфемизм тізбегі" деп аталатын тіл біліміндегі құбылыстың мысалы болып табылады. Қабылданбайтын сөздердің басқа мысалдарына "фермер" сөзін (百姓) (農家) сөзімен алмастыру жатады. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері, кандзимен жазылған Қытайды білдіретін "Шина" (支那) сөзі қарапайымдыққа толы ретінде танылды және оны жапонша айтылатын этнониммен (中国) немесе катаканамен жазылған "Шина" (シナ) сөзімен алмастырды. 1960 жылдары "монгол" деген мағынаны білдіретін қытай-жапон сөзі (蒙古) "ақылсыз, білімі жоқ немесе жас" адамды білдіретіні анықталды (ағылшын тіліндегі "монголоид" терминімен салыстырыңыз), ал этникалық топқа енді катаканадағы (モンゴル) термині қолданылады.

Котобагари мен идеология

Котобагари кейбір терминдерді шатастыруға алып келді. NHK, Жапон хабар тарату компаниясы, корей тілін оқыту бағдарламасын жүргізеді, бірақ бұл тіл "хангуль" деп аталады. Бұл Солтүстік және Оңтүстік Корея үкіметтерінің тілді өздерінің таңдаған "Корея" атауына "тіл" (語) деген қосымшасын қосып атау талабының нәтижесі. Солтүстік Корея бағдарламаның "Чосен го" немесе "Чосен тілі" (朝鮮語) деп аталуын қалады, бұл атау Солтүстік Кореяның толық атының (朝鮮民主主義人民共和国) немесе "Корея Халық Демократиялық Республикасының" жапонша айтылуынан алынған. Оңтүстік Корея "Канкоку го" немесе "Канкоку тілі" (韓国語) деп аталуын қалады, бұл атау (大韓民国) немесе "Корея Республикасынан" алынған. Ылғалды шешім ретінде "Хангуль" таңдалды, ал корей тілі "осы бағдарламадағы тіл" немесе "бұл тіл" деп аталады. Бірақ бұл корей тілін атау үшін "хангуль тілі" (ハングル語) деген жаңа сөздің пайда болуына әкелді, бұл техникалық тұрғыдан дұрыс емес, себебі хангуль – тіл емес, жазу жүйесі.