Кіріспе

АҚШ субмаринасы +USS Von Steuben (SSBN 632)

USS Von Steuben (SSBN 632) – баллистикалық зымыран тасымалдайтын субмарина, және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Барон Фридрих Вильгельм фон Штубен (1730–1794) есімімен аталған екінші кемесі. Ол Американ революциялық соғысында қызмет еткен пруссиялық армия офицері болған.

Құрылыс және іске қосу

1961 жылғы 20 шілдеде Вирджиния штатының Ньюпорт Ньюс қаласында орналасқан «Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы және құрғақ док» компаниясына «Фон Штубен» құрылысына келісімшарт берілді. Оның қазығы 1962 жылғы 4 қыркүйекте сонда қаланды. 1963 жылғы 18 қазанда Вера (Коннелл) Корт, Әскери-теңіз күштері министрі Фред Корттың әйелінің спонсорлығымен суға түсірілді. 1964 жылғы 30 қыркүйекте, капитан Джон П. Уайз «Көк экипажға» және капитан Джеффри С. Метцель «Алтын экипажға» қолбасшылық етуімен әскери қызметке кірісті. 1964 жылдың күзінде «Фон Штубен» екі сынақ саяхатын – әр экипаж үшін бір реттен – және екі саяхаттың арасында су астына қарсы соғыс жаттығуларын өткізді. 1964 жылғы 22 желтоқсанда оның «Алтын экипажы» Атлантика зымыран полигонында алғашқы «Поларис» баллистикалық зымырасын атып, Рождествоға Ньюпорт Ньюс қаласына оралды. 1965 жылдың басында экипаждар қайтадан ауыстырылды және Флорида штатының Кейп Канаверал мүйісіндегі зымыран полигонына оралды, онда «Көк экипаж» өзінің алғашқы «Поларис» зымырасын атып жіберді. 1965 жылғы ақпанда барлық алғашқы оқу-жаттығу жұмыстарын аяқтағаннан кейін Ньюпорт Ньюс қаласына қайта оралды. 1965 жылғы наурыз айында «Фон Штубен» өзінің алғашқы қызметтік міндетіне аттанды. Ол Чарльстон, Оңтүстік Каролинадағы 18-ші су асты кемелер эскадрильясына қосылды, бұл оның жаңа операциялық базасы болды, және бірден стратегиялық ұстау патрульдерін жүргізе бастады. 1968 жылдың басында 11-ші патрульді аяқтағаннан кейін «Фон Штубен» 16-шы су асты кемелер эскадрильясына қайта тағайындалды және 1969 жылдың ортасына дейін Испанияның Рота қаласында орналасқан болып жұмыс істеді.

Теңізде болған оқиға

1968 жылғы 9 тамызда Испанияның оңтүстік жағалауынан 64 шақырым қашықтықта су астында жүрген кезде, «Фон Штубен» сүйрегіш пен «Sealady» атты сауда танкерін байланыстыратын су асты сүйрегіш кабельге соқтығысты. Кемеге жүк тиеліп, су астында болғандықтан, су асты кемесі оның қозғалтқыш шуын естімеді. Су асты кемесі тереңдікті басқару мен рульдік басқаруды жоғалтқанын байқағанда, бірақ себебін білмегендіктен, шұғыл түрде негізгі балласт резервуарларын толтырып, соқтығысуқа себеп болды. Соқтығысу салдарынан су асты кемесінің мұнарасы мен корпусына сыртқы зақымдар келді. Ротадағы су асты кемелер эскадрильясының базасындағы жергілікті жөндеу жұмыстарынан кейін, «Фон Штубен» толық жөндеу үшін Гроттонға (Коннектикут штаты), General Dynamics корпорациясының «Электрлік қайық» бөлімшесіне барып, содан кейін Ротадан теңізге шығып, күзеттік патрульдерді жалғастырды. Осы оқиға 2001 жылғы 9 ақпанда «Гринвилл» кемесінде де қайталанды, ол Оаху жағалауында бірнеше азаматтық қонақтарымен бірге апаттық балласт резервуарларын толтырды. «Гринвилл» 58 метрлік жапондық балықшылық орта мектебінің оқу кемесі «Эхиме Мару» (えひめ丸) кемесіне соқтығысып, балықшылық қайығы он минуттан кем уақыт ішінде тоғыз экипаж мүшесі, оның ішінде төрт орта мектеп оқушысы қаза болғандықтан суға батты. «Фон Штубен» кемесінің жағдайында, ұшақтары буксирдің су асты сүйрегіш кабельіне ілігіп, оларды қозғалтпай, суға бату қаупі туғандықтан, шұғыл түрде балласт резервуарларын толтырды. «Гринвилл» кемесі қауіптен құтылу үшін емес, жай ғана маневрді көрсету үшін балласт резервуарларын толтырды. Оның капитаны кемеге бақылауды қасақана тапсырды. «Фон Штубен» кемесінің капитаны шұғыл толтыруға бұйрық бергені дұрыс болды. Ол кемесіне бақылауын жоғалтты, артқы қанаттары ілігіп қалды және мұхит түбіне қайта оралмайтын құлау қаупі өте жоғары болды. Алайда «Гринвилл» капитаны зейнеткерлікке өтініш бергенге дейін тергеу комиссиясына және толық әскери сотқа тартылуы мүмкін болды.

Жаңартылған баллистикалық зымыран жүйесі

1970 жылы қарашада фон Штубен тағы да Гротонға барды, бұл жолы 16 айлық күрделі жөндеудің соңында, ол жаңадан жасалған Посейдон С 3 баллистикалық зымыранын тасымалдау үшін модернизацияланды. Бұл зымыран жауынгерлік бөлігінің технологиясы мен дәлдігінде үлкен жетістіктерге ие болды және жүйелі түрде ескі Поларис зымырандарын алмастырды, сондай-ақ "Джеймс Мэдисон" және "фон Штубен" атомдық суасты қайықтарында да қолданылды. 1971 жылдың басында өткізілген сынақтардан кейін, 1971 жылдың ақпан және наурыз айларында "Уильям К. Лау" эсминецінің сүйемелдеуімен екі зымыранды сынақтан өткізді (DASO), ол өзінің алғашқы және екінші Посейдон зымыранын ұшырды. 1971 жылдың мамырында Чарльстонға оралып, жаңа Посейдон зымырандарын алып, стратегиялық қорқыту патрульдерін қайта бастады. 1978 жылдың наурызынан 1978 жылдың мамырына дейін Портсмут теңіз кеме жасау зауытында кеңейтілген жөндеуден өтті. Фон Штубеннің баллистикалық зымыран жүйесі 1980-ші жылдардың басында Trident I (C4) баллистикалық зымырандарын пайдалану үшін екінші рет жаңартылды. Бұл зымырандар сондай-ақ "Джеймс Мэдисон" және "Бенджамин Франклин" класс атомдық суасты қайықтарының тағы 11 SSBN-ге орнатылды, олардың Посейдон зымырандарын алмастырды. Trident зымырандары үш сатылы зымырандар болып табылды, олар инерциялық басқару жүйелерінің жетістіктерімен бірге ұшу қашықтығын арттырды. Фон Штубен Trident I зымыранымен стратегиялық қорқыту патрульдерін 1990 жылдардың басына дейін жалғастырды.

Пайдаланудан шығару және жою

Von Steuben 1994 жылғы 26 ақпанда қызметтен босатылды және сол күні Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды. Ядролық қуатпен жүретін кемелер мен су асты кемелерін қайта өңдеу бағдарламасы бойынша Вашингтон штатының Бремертон қаласында оның құрамын бөлшектеу жұмыстары 2000 жылғы 1 қазанда басталды және 2001 жылғы 30 қазанда аяқталды. Von Steuben кеменің жасалғаннан бастап жойылғанға дейінгі мерзімі 37,2 жылды құрады.