Александр Невский өмірі: зерттеулер мен редакциялар тарихы
Life of Alexander Nevsky
Александр Невский өмірі – 13-14 ғасырлардағы орыс әдебиетінің еңбегі. Батыл қолбасшы, Швеция мен Тевтон орденінен қорғаған, хандарға елді сақтап қалған Александр Невский туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
XVI ғасырдағы еңбек
the 16th century work
Александр Невскийдің өмірі (Житие Александра Невского, Zhitiye Aleksandra Nevskovo) – XIII ғасырдың соңы мен XIV ғасырдың басындағы орыс әдеби шығармасы. Онда орыс билеушісі және әскери қолбасшысы Александр Невскийдің өмірі мен ерліктері баяндалады. Ол Русьтің солтүстік шекарасын шведтердің басқыншылығынан қорғады, 1242 жылы Чуд көліндегі тевтон орденінің рыцарларын жеңіске жеткізді және Владимир-Суздаль княздығын хазар шабуылдарынан сақтау үшін Бату ханға бірнеше рет сапар жасады. Бұл еңбек «отансүйгіштік рухпен» толы және Александрдың және оның жауынгерлерінің батырлық істерін сипаттауда «жоғары көркемдік шеберлікке» жетеді.
Life of Alexander Nevsky (Житие Александра Невского, Zhitiye Aleksandra Nevskovo) is a Russian literary work of the late 13th and early 14th centuries. It describes the life and achievements of Alexander Nevsky, a Russian ruler and a military leader, who defended the northern borders of Rus against the Swedish invasion, defeated the Teutonic knights at the Lake Chud in 1242 and paid a few visits to Batu Khan to protect the Vladimir Suzdal Principality from the Khazar raids. The work is filled with 'patriotic spirit' and achieves a 'high degree of artistic expressiveness' in its description of Alexander's heroic deeds and those of his warriors.
Мәтіндік тарихы
Юрий Бегунов (1965), он үш жеке қолжазбаға сүйене отырып, Александр Невскийдің өмірнамасының алғашқы редакциясын 1280 жылдарға датарлады, оның Клязьмадағы Владимирдегі Рождественский (Туған күн) монастырында жазылғанын болжады. Бегунов, осы редакция кезінде Киев митрополиті Кирилл II Невскийдің қойылған жерінен "күн Суздаль елінде батты" деп айтқан сөздері қосылған жолдың енгізілгенін түсіндірді. Ғалым Дональд Островскийдің (2008) пікірінше, Александр Невскийдің өмірнамасының түпнұсқа мәтіні 13 ғасырдың соңында дінші емес адам жазған, әскери баяндама болды, онда "Суздаль елі" де, "Русь елі" де есімдері кездеспейді. Кейбір агиографиялық мотивтер бір ғасырдан кейін дін қызметкерімен қосылған, бірақ "Суздаль/Русь еліне" сілтемелер жоқ. Островский өмірдің ең ерте редакциясы 15 ғасырдың ортасына жату керек деп санайды, себебі ол Новгородтың бірінші жылнамасының ескі редакциясын дереккөз ретінде пайдаланған. Осы редактор Киевтің князі Владимир I-нің "Русь елін" дінге өткізуіне сілтеме жасап, "Суздаль елін" екі рет атады, соның бірі – күн бату туралы айтылған жер.
Iurii Begunov (1965), basing himself on thirteen stand alone manuscripts, dated the first redaction of the Life of Alexander Nevsky to the 1280s, hypothesising that it had been composed in the Rozhdestvensky (Nativity) monastery in Vladimir on Kliazma. Begunov reasoned that during this recension, a passage was added mentioning that metropolitan Kirill II of Kiev declared that "the sun has set in the Suzdalian Land" at Nevsky's funeral. According to scholar Donald Ostrowski (2008), the original text of the Life of Alexander Nevsky was a secular military narrative, written by a layman in the late 13th century, who made no mention of "the Suzdalian Land", nor of "the Rus' Land". Some hagiographic motifs would be inserted by a cleric a century later, but still no reference to "Suzdalian/Rus' Land". Ostrowski argued that the earliest redaction of the Life should be dated to the mid 15th century, because it used the Novgorod First Chronicle Older Recension as a source. It would be this editor who added an allusion to Volodimer I of Kiev's conversion of "the Rus' Land", and two mentions of "the Suzdalian Land", one of them the setting sun passage.