Кіріспе
Әкімшілік бөлініс, мемлекет немесе провинция деңгейіндегі аймақ (وَلاية немесе wilāya, көпше түрі; урду және ولایت, velâyat; vilayet) – көбінесе "мемлекет", "облыс" немесе сирек жағдайда "губернаторлық" деп аударылатын әкімшілік бөлініс. Бұл сөз араб тіліндегі "w l y" түбірінен, яғни "басқару" мағынасынан шыққан: вали – "әкім", валяяны (немесе вилаяны) басқарады, "басқарылатын аймақ". Халифат дәуірінде бұл термин дербестікке жақын кез келген құраушы мемлекетті білдірген.
A wilayah (وَلاية or wilāya, plural ; Urdu and ولایت, velâyat; vilayet) is an administrative division, usually translated as "state", "province" or occasionally as "governorate". The word comes from the Arabic root "w l y", "to govern": a wāli—"governor"—governs a wālāya (or wilāya), "that which is governed". Under the Caliphate, the term referred to any constituent near sovereign state.
Белгілі бір елдерде қолдану
Араб тілінде wilayah термині Америка Құрама Штаттарының штаттарын білдіреді, ал Америка Құрама Штаттарының өзі al Wilāyāt al Muttaḥidah al Amrīkīyah деп аталады, бұл сөздердің тікелей мағынасы – "Біріккен Америка Штаттары".
Қытай
Солтүстік-батыс Қытайдың этникалық құрамы әртүрлі Синьцзян аймағында, жеті нақты префектура (яғни, префектуралық деңгейдегі қалалар, автономиялық префектуралар сияқты емес) ұйғыр тілінде "Вилайити" (ۋىلايىتى) деп аударылады. Дегенмен, Синьцзяндағы басқа, көбірек әкімшілік бөліністер үшін ұйғыр тілі қазақ тілі сияқты, басқа Синьцзян тілдеріндегідей, "области" немесе "райони" сияқты орыс тілінен алынған сөздерді қолданады.
Осман империясы
Дәстүрлі түрде Осман империясының провинциялары еялеттер деп аталды, бірақ 1864 жылдан бастап олар біртіндеп кішігірім вилайеттерге қайта құрылды – түрікше айтылуы бойынша, араб тіліндегі вилая (wilāyah) сөзі. Көпшілігі санджақтарға бөлінді. Түркияның қазіргі провинциялары түрік тілінде il деп аталады.
Ислам мемлекеті
Ислам мемлекеті (ИМ) басқаруындағы аумақтар олар тарапынан ресми түрде "вилайят" деп аталады, бұл көбінесе ағылшын тіліне "провинция" деп аударылады. Мысалы, "Ислам мемлекеті – Хорасан вилайяты" және "Ислам мемлекеті – Батыс Африка вилайяты".
Оңтүстік Азия
Урдү тілінде "Вилаят" термині кез келген шетел мемлекетін білдіру үшін қолданылады. "Вилаяти" сөзі импортталған затты немесе тауарды көрсету үшін қолданылады. Бенгал және Ассам тілдерінде бұл термин "билат" және "билати" (ескіше "билайти") деп аталады, ол тек Ұлыбритания мен британдық өнімдерге қатысты қолданылады. Британдық сленг сөзі "блайти" осы сөзден туындаған, себебі британдық Радж кезінде шетелдегі британдықтарды осылай атаған.