С. Р. Крокетт: Шотланд жазушысының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Шотланд романшысы (1859–1914)

Сэмюэл Резерфорд Крокетт (24 қыркүйек 1859 – 16 сәуір 1914), "S. R. Crockett" деген атпен шығармаларын жариялаған шотланд романшысы болған.

Өмір және жұмыс

Ол 1859 жылдың 24 қыркүйегінде Кіші Дюшрей, Балмаги, Кирккдбригшир, Галлоуэйде туды, ол фермалық қызметкер Энни Крокеттің заңды емес ұлы. Ол 1867 жылға дейін Камерондық әже-шешесінің жалға алған шаруашылығында өсті, содан кейін отбасы Дуглас қалашығындағы Котон-стритке (кейіннен Cairn Edward деп ойдан шығарылған) көшті. Ол 1876 жылы Эдинбург университетінің Галлоуэй стипендиясын жеңіп алды, онда магистр дәрежесін оқыды. 1877 жылдан бастап журналдарға жазып, стипендиясын толықтыру үшін журналистік мансабын бастады. 1879 жылдың сәуір айында университетті ресми бітірмей тастап кетті. 1879-1881 жылдары Еуропаны аралап, Эдинбургтегі Жаңа колледжде дін қызметкері болу үшін оқуға оралды. 1886 жылдың қараша айында "Бос шіркеу" (The Free Kirk Penicuik) шіркеуінің пасторы болды. 1887 жылдың 10 наурызында Рут Мэри Милнерге (Джордж Милнердің қызы) үйленді. Ол 1889 жылғы Морисвуд кенішіндегі апатта қаза тапқандардың туыстарына әділдік орнатуда үлкен рөл атқарды. 1894 жылы Шотландия өнер клубының мүшесі болды. 1895 жылдың қаңтарында толық уақытты жазу мансабына ие болу үшін дін қызметінен кетті. Крокетттердің төрт баласы болды: Мейзи Резерфорд, Филип Хью Барбор, Джордж Милнер және Маргарет Дуглас, олардың барлығы оның балалар әдебиетінде бейнеленген. Отбасы 1906 жылы Пеникуиктегі Банк Хаустан Пиблстегі Торвуд Хаусқа көшті, бірақ Крокетт жылдың көп бөлігін шетелде өткізді және үнемі Галлоуэйге оралып тұрды. Ол 1886 жылы Форд Бреретон псевдонимімен "Dulce Cor" (лат. – тәтті жүрек) атты өлеңдер жинағын жариялады. Dulce Cor – Галлоуэйдегі қираған аббат. 1880-ші жылдардың соңында W. H. Wylie басшылығымен "The Christian Leader" журналына тұрақты түрде үлес қосты. 1893 жылы оны Уильям Робертсон Николл байқап, баспагер Т. Фишер Унвинмен таныстырды, ол 1893 жылы "Стикит пастор және кейбір қарапайым адамдар" деген атпен қысқа әңгімелер мен эскиздердің алғашқы жинағын жариялады. Бұл шығарма бірден сәттілікке жетіп, бір жылдың ішінде алты рет қайта басылды. Ол Лондонның жетекші әдеби агенті А. П. Уаттпен жұмыс істеді, ол оның мансабын өмірінің соңына дейін басқарды. Содан кейін Ұлыбритания мен Америкадағы көптеген журналдарда, басылымдарда кеңінен жарияланды, ал оның 60-тан астам сериялық туындыларының көпшілігі кейіннен Джеймс Кларк және Ко, Ходдер және Стоутон сияқты баспагерлер арқылы роман түрінде жарық көрді. Оның ерте туындыларын кейбір сыншылар "Kailyard" деп атады, бұл атаудан құтылу қиын болды. Бұл есімге байланысты намыс сезімінен туындаған салдарынан оның еңбектері көп жылдар бойы назардан тыс қалды. Эндрю Нэш сияқты жазушылардың "Kailyard" тұжырымдамасын қайта қарауы арқасында "Kailyard" байланысына қатысты пікірлер қайта бағалана бастады. XX ғасырдың ортасында оның кейінгі туындылары "тымырлық және әлсіз сезімтал" деген пікірге ие болған, бірақ қазір бұл пікірге қарсылық көрсетілуде. Оның туындыларын осылай қарапайымдап санаткатыру өте қиын, себебі олар өте кең көлемді. Ең жалпысы, олар тарихи оқиғалар мен романтика жанрына жатады. Алайда, ол қазіргі заманғы мәселелерді де, көбінесе ауылдық тұрғысынан жазды. Ол ауылдық жұмысшы табының жақтасы болды және иерархияның барлық түрлеріне қарсы шықты. Оның көптеген әңгімелері ауылдық Галлоуэйде орын алса да, Эдинбург, Шотландия, Англия, Франция, Испания және одан әрі шетелде орын алған оқиғалар да бар. 1890 жылдардың соңында оған көптеген кіріспелер (соның ішінде Блэквудтың 1895 жылғы басылымындағы Джон Галттың шығармасы) және балалар үшін сэр Уолтер Скотттың әңгімелерінің нұсқалары ("Red Cap Tales" және "Red Cap Adventures") жазуға тапсырыс берілді. Ол ғылыми-танымдық еңбектер де жазды, соның ішінде 1900 жылы Лондондық камера өндірушісі Ньюман мен Гвардия басып шығарған, камераларды қалам мен қарындашпен салыстырып, N және G жарнамасына қалай тап болғанын түсіндіретін кітапша. Бұл 1903 жылы жарық көрген "Испаниядағы авантюрист" атты ғылыми-танымдық еңбегінің жарық көруіне әкелді, оны Гордон Браунмен бірге суреттеді. Оның "Рейдерленд" (1904) атты еңбегі оқырманды оның жастық шағындағы Галлоуэйге алып кетеді. Ол дөңгелекті жазу машинасының ерте пайдаланушыларының бірі болды. Оның "Вида" (1908) романы алғаш рет 1907 жылы "Халық досы" журналында жарияланды, және бұл роман әдебиеттегі алғашқы автокөлік қууының эпизодын бейнелейді деп саналады. Жастық шағында ол таушы болған және астрономияға қызығушылық танытқан. Крокетт 1914 жылдың 16 сәуірінде Францияның Тараскон қаласында қайтыс болды және сол жылдың 24 сәуірінде Балмаги шіркеуіне жерленді. 1932 жылы Лористон қаласында оған қоғамдық жинау арқылы ескерткіш орнатылды. Елизавета (кейіннен Король-ана) оған көмектескен. Крокетттің көптеген еңбектері қазір қайта басылып шықты. 2014 жылы Ayton Publishing Limited оның өлімінің жүз жылдығына орай 32 томдық "Galloway Collection" жинағын жариялады.

He was born at Little Duchrae, Balmaghie, Kirkcudbrightshire, Galloway on 24 September 1859, the illegitimate son of dairymaid Annie Crocket. He was raised by his Cameronian grandparents on the tenanted farm until 1867 when the family moved to Cotton Street, Castle Douglas (later fictionalised as Cairn Edward). He won the Galloway bursary to Edinburgh University in 1876, where he studied for an MA. He began his journalistic career to supplement his bursary, writing for magazines from 1877. He left University in April 1879 without formally graduating. He travelled throughout Europe as a tutor between the years 1879 and 1881 returning to study for the ministry at Edinburgh's New College. He became minister of The Free Kirk Penicuik in November 1886. He married Ruth Mary Milner (daughter of George Milner) on March 10, 1887. He played a large part in gaining justice for the relatives of victims in the Mauricewood Pit Disaster of 1889. He became a member of the Scottish Arts Club in 1894. He left the ministry in January 1895 to pursue a full time writing career. The Crocketts had four children: Maisie Rutherford, Philip Hugh Barbour, George Milner and Margaret Douglas, all of whom featured in his children's fictions. The family moved from Bank House, Penicuik in 1906 to Torwood House, Peebles, but Crockett spent much of the year abroad and also regularly returned to Galloway. He published a volume of poetry, Dulce Cor (Latin: Sweet Heart), under the pseudonym Ford Brereton in 1886. Dulce Cor is a ruined abbey in Galloway. In the late 1880s, he was a regular contributor to The Christian Leader magazine, under W. H. Wylie. In 1893 he was noticed by William Robertson Nicoll, and introduced to publisher T. Fisher Unwin who published a first collection of short stories and sketches under the title The Stickit Minister and some common men in 1893. It was an instant success, going into six editions within the year. He was taken on by leading London literary agent A. P. Watt, who managed his career until his death. There followed extensive publications across a range of journals, magazines, and periodicals in the UK and America and most of his 60+ serial works were subsequently published in novel form through James Clarke and Co, Hodder & Stoughton, and others. His early work was dismissed by some contemporary critics as Kailyard and it was a label that has proved hard to shift. The stigma associated with it has seen his work overlooked for many years. A reappraisal of the nebulous connection with Kailyard is beginning to be acknowledged, as evidenced by a re appraisal of the whole Kailyard concept by writers such as Andrew Nash. The mid 20th century view that his later work was "over prolific and feebly sentimental" is now being challenged. His work is much less easy to categorise than such simplification suggests, not least because it is so extensive. Most broadly it falls into an historical adventure romance genre. However, he also wrote of contemporary issues, largely from a rural perspective. He championed the rural working classes and was outspoken against all forms of hierarchy. While many of his stories are set in rural Galloway, there are also stories set in Edinburgh, Scotland, England, France, Spain, and further abroad. In the late 1890s he was commissioned to write many introductions (including Blackwood's 1895 edition of John Galt) and, for children, versions of Sir Walter Scott stories (Red Cap Tales and Red Cap Adventures). He wrote nonfiction as well, including a booklet published by the London camera manufacturer, Newman & Guardia, in 1900, comparing cameras favourably to pen and pencil and explaining how he encountered the N and G advertisement. This led to the publications of a nonfiction work The Adventurer in Spain (1903) which he illustrated along with Gordon Browne. His non fiction work Raiderland (1904) takes the reader into the Galloway of his youth. He was an early adopter of the typewriter. His novel Vida (1908) first serialised in The People's Friend in 1907, features what is arguably the first car chase in fiction. In his youth, he was a mountaineer and had an interest in astronomy. Crockett died in Tarascon, France on 16 April 1914 and was buried at Balmaghie Kirk on April 24 that year. A memorial to him was erected in Laurieston by public subscription in 1932. Queen Elizabeth (later the Queen Mother) was a benefactor. Most of Crockett's work is now back in print. In 2014 Ayton Publishing Limited published the 32 volume Galloway Collection, in time for the centenary of his death.

Көркем шығармаларда

С. Р. Крокетт Дороти Александрдың «Морисууд шайтандары» (2016) романында кейіпкер ретінде бейнеленеді.