Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілерде аналық тамақтан бас тарту процесі, қытай телесериалы.
Process of abandoning maternal nourishment in mammals
the Chinese TV series
Емшектен шығару – бұл нәресте адам немесе басқа сүтқоректіні ересектерге тән тамаққа біртіндеп дағдыландыру процесі, сонымен қатар ана сүтін беруді тоқтату. Бұл процесс тек сүтқоректілерде ғана жүзеге асады, себебі тек сүтқоректілер ғана сүт өндіреді. Нәресте ана сүтімен (немесе бөтелкедегі сүтпен) тоқтатылған кезде, ол толыққанды емшектен шығарылған деп есептеледі.
Weaning is the process of gradually introducing an infant human or another mammal to what will be its adult diet while withdrawing the supply of its mother's milk. The process takes place only in mammals, as only mammals produce milk. The infant is considered to be fully weaned once it is no longer fed by any breast milk (or bottled substitute).
Адамдар
Кейбір мәдениеттерде баланы сүтінен айыру процесі ата-анасы алдын ала шайнаған тағамды беру арқылы жүзеге асады, сонымен қатар сүтпен қоректендіру жалғастырылады. Бұл практика – премастикация деп аталады. Бұл әдіс адамзат тарихы бойы маңызды болды, себебі ол балаға темір тапшылығын болдырмаумен қатар, протеиннің жақсартылған көзін табиғи түрде ұсынады. Дегенмен, эндемикалық аурулардың таралуы бар аймақтардағы төмен әлеуметтік-экономикалық жағдайдағы күтушілерден алынған премастикацияланған тағам балаға ауру жұқтыруы мүмкін. Адам баласын қалай және қашан сүтінен айыру керектігі мәселесі даулы. Америкалық Педиатрия Академиясы баланың өмірінің алғашқы алты айында тек ана сүтімен тамақтандыруды ұсынады. Көптеген аналар бала туғаннан кейін көп ұзамай жұмысқа оралуға мәжбүр болатын елдерде емізуді қиындыққа тап болады. Америкалық Педиатрия Академиясы, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі және Австралияның Ұлттық денсаулық сақтау және медициналық зерттеулер кеңесі нәрестеге қосымша тағам енгізу үшін алты айға дейін күтуді ұсынады. Бірақ көптеген балалар тағамы өндіруші компаниялар өнімдерінің «1-ші сатысын» төрттен алты айлық балаларға сатуға ұсынады, ескертеді, бұл тағамдар ана сүтімен немесе сүт қоспасымен бірге берілуі керек және тек «жаттығу» үшін арналған. Мұндай жаттығу тағамдары көбінесе жұмсақ және сұйық болады. Мысалдарға пюреленген жемістер мен көкөністер жатады. Белгілі бір тағамдардан аулақ болу ұсынылады. Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі «бидай, глютен, жаңғақтар, жержаңғақ, жержаңғақ өнімдері, тұқымдар, бауыр, жұмыртқа, балық, моллюскалар, сиыр сүті және жұмсақ немесе пастеризацияланбаған ірімшіктер» сияқты тағамдарды бала алты айлық болғанша бермеуді ұсынады, себебі олар тағамдық аллергияны тудыруы немесе баланың денсаулығын нашарлатуы мүмкін. Алайда, осындай ұсынымдар зерттеулер нәтижесінде күмәндігін білдірді, себебі ерте кезде аллергендерге ұшырату аллергия қаупін арттырмайды, ал кейбір жағдайларда оны азайтады. Клиникалық сынақтардың нәтижелеріне сәйкес, отбасы мүшелеріне нәрестелерді сүтінен айыру практикасы туралы білім беру, дәстүрлі әдістермен салыстырғанда, 12 айлық сәбилердің салмағы мен бойына оң әсер етеді. Балаға қандай жаста тағам енгізілсе де, бұл көбінесе өте қиын процесс, себебі кішкентай балалардың тамақты ұқыпты жеуге үйлестіру қабілеті жетілмейді. Ыдыстарды дұрыс пайдалану және тамақтану дағдысын қалыптастыруға жылдар қажет. Көптеген балалар 10-14 ай аралығында ыдыстарды қолдана бастайды, бірақ көпшілігі 2-3 жасқа дейін өздерін жеткілікті түрде тамақтандыра алмайды.
In some cultures, weaning progresses with the introduction of feeding the child food that has been prechewed by the parent along with continued breastfeeding, a practice known as premastication. The practice was important throughout human history in that it naturally gave a child a greatly improved protein source in addition to preventing iron deficiency. However, premasticated food from caregivers of lower socioeconomic status in areas of endemic diseases can result in the passing of the disease to the child. How and when to wean a human infant is controversial. The American Academy of Pediatrics recommends feeding a baby only breast milk for the first six months of its life. Many mothers find breastfeeding challenging, especially in countries where many mothers have to return to work relatively soon after the birth of their child. The American Academy of Pediatrics, the World Health Organization, the National Health Service Choices UK, and the National Health & Medical Research Council in Australia recommend waiting until six months to introduce baby food. However, many baby food companies market their "stage 1" foods to children between four and six months old with the precaution that the food is meant to be consumed in addition to breast milk or formula and is just for "practice". These practice foods are generally soft and runny. Examples include mashed fruit and vegetables. Certain foods are recommended to be avoided. The United Kingdom's NHS recommends withholding foods including those "that contain wheat, gluten, nuts, peanuts, peanut products, seeds, liver, eggs, fish, shellfish, cows' milk and soft or unpasteurised cheese" until a baby is six months old, as they may cause food allergies or make the baby ill. However, recommendations such as these have been called into question by research that suggests early exposure to potential allergens does not increase the likelihood of allergies, and in some cases reduces it. Evidence from clinical trials shows that nutrition education of family members about infant weaning practices probably has a positive effect on babies' weight and height at 12 months compared with conventional management of weaning. No matter what age baby food is introduced, it is generally a very messy affair, as young children do not have the coordination to eat neatly. Coordination for using utensils properly and eating with dexterity takes years to develop. Many babies begin using utensils between 10 and 14 months, but most will not be able to feed themselves sufficiently well until about two or three years of age.
Таяну қақтығысы
Осы кезде ана баласын емізуді тоқтатуға тырысады, ал бала анасын емізуді жалғастыруға тырысады. Эволюциялық тұрғыдан алғанда, емшектен айыру кезіндегі қақтығыс ана үшін емізуді жалғастырудың құны, мысалы, болашақ балаларды тәрбиелеу мүмкіндігінің төмендеуі, қазіргі баланың тірі қалу артықшылығынан басым түсуі салдарынан туындауы мүмкін. Бұл болашақ балалардың анамен қазіргі баламен бірдей туыстық байланысқа ие болғанымен, қазіргі баланың гендерінің 100% -ын бөліспеуіне байланысты болуы мүмкін. Сондықтан, ананың эволюциялық сәйкестігі тұрғысынан, қазіргі балаға тиімділігінен асып түскенде болашақ балаларға зиян келтіретін жағдайда, емізуді тоқтатуы орынды. Емшектен айыру қақтығысы әртүрлі сүтқоректілер түрлерінде, оның ішінде приматтар мен иттілерде зерттелген.
At this point, the mother tries to force the infant to cease nursing, while the infant attempts to force the mother to continue. From an evolutionary perspective, weaning conflict may be considered the result of the cost of continued nursing to the mother, perhaps in terms of reduced ability to raise future offspring, exceeding the benefits to the mother in terms of increased survival of the current infant. This can come about because future offspring will be equally related to the mother as the current infant, but will share less than 100% of the current infant's genes. So, from the perspective of the mother's evolutionary fitness, it makes sense for her to cease nursing the current infant as soon as the cost to future offspring exceeds the benefit to the current infant. Weaning conflict has been studied for a variety of mammal species, including primates and canines.
Басқа сүтқоректілерде
Ғылымда тышқандар зертханалық тәжірибелерде жиі қолданылады. Зертханалық тышқандарды бақыланатын ортада өсіргенде, емшектен айыру – балапанды анасынан бөліп, жеке күтімге алу кезеңі деп есептеледі. Бала туғаннан кейін 3-4 апта өткен соң емшектен айыру ұсынылады. Иттер мен мысықтар сияқты ет жейтін үй жануарлары үшін арнайы күшіктер мен мысықтарға арналған азықтар саудада бар. Егер үй жануарының иесі ата-аналарын өз қолымен дайындалған азықпен тамақтандырса, оларды да ұсақтап кесілген сол азықпен тамақтандыруға болады.
In science, mice are frequently used in laboratory experiments. When breeding laboratory mice in a controlled environment, the weaning is defined as the moment when the pups are transferred out of the mothers' cage. Weaning is recommended at three to four weeks after parturition. For pet carnivores such as dogs or cats, there are special puppy or kitten foods commercially available. Alternatively, if the pet owner feeds the parent animals home made pet food, the young can be fed the same foods chopped into small pieces.
Жылқыларда
Жылқыларда егізді сүттен айыру әдетте 4-5 айлық шақта жүзеге асырылады, өйткені осы кезде егіздің анасы ұсынатыннан артық қоректік заттар қажет болмайды. Егізді сүттен айыру алдында, анасы жете алмайтын жемді жеуге мүмкіндік беру үшін, егіз жем жейтін жем орнатылады. Табиғатта, анасы күшіктерге тістері өсе бастағандықтан, оларды сүттен айыра бастайды, бұл күшіктер емізгенде анасына ыңғайсыздық тудырады. Бұл оның күшіктерді ұзақ уақытқа қалдыруына және оларды біртіндеп анасынан айыруына себеп болады. Жабайы иттің аналары да күшіктерді жаңа диетаға көшіру үшін тамақты қайтадан жейді. Осы сүттен айыру процесінде күшіктер өздерінің туыстарынан және анасынан үстемдікті түсіну, шағу әдетін азайту және басқаларға қашан мойынсұну сияқты белгілі бір мінез-құлықтарды үйренеді. Көбінесе 3 апталық жаста сүттен айырылады. Егер балапан анасымен бірге қалса, онда олар үлкен болғанға дейін сүттен айырылмайды. Бұл егеуқырдың денсаулығы мен мінез-құлқына пайдалы болуы мүмкін.
Weaning in horses usually takes place when the foal is 4 to 5 months old, as by this point the foal no longer needs nutrients beyond what the mare offers. Prior to weaning the foal, there is usually a creep feeder set up to allow the foal to begin consuming feed that the mare cannot access. Naturally, in the wild, the mother will begin weaning off the puppies because the puppies will start developing teeth which will irritate the mother when the puppies are suckling. This causes her to continually leave the puppies for longer periods of time, causing them to gradually be weaned off their mother. Wild dogs will also regurgitate food to transition the puppies to a new diet. During this weaning process the puppies will learn from their litter mates, and from their mother certain behaviors such as understanding dominance, and learning to reduce their biting habit and when to be submissive to others. are usually weaned at the age of 3 weeks. If the pups were left with their mother then weaning would not occur until they were older. This can have some health and behavioral benefits in the rats.
Кішкентайларда
Мысықтарды емшектен шығару – мысықтарды ана сүтінен қатты тағамға көшіру процесі. Емшектен шығару кезінде мысықтар анасының күтіміне тәуелділіктен әлеуметтік тәуелсіздікке біртіндеп өтеді. Идеалды жағдайда, емшектен шығаруды ана мысық толығымен өзі жүзеге асырады. Дегенмен, мысық баласы анасынан айырылған жағдайда, оны емшектен шығаруды басқа біреуге жүктеу қажет болуы мүмкін. Туылғаннан кейін 24 сағат өткен соң, мысықтар анасының және бөтен емшектердің арасын ажырата алады. Зерттеулер көрсеткендей, мысықтардың емшектен шығару кезіндегі талғамдары әртүрлі, және бұл жағдай олардың жатырда және туғаннан кейін алғашқы күндері әртүрлі дәмдерге тап болуымен байланысты. Мысалы, жүктілік кезінде және туғаннан кейін алғашқы аптада ірімшік дәмін сезген мысықтар, ірімшік дәмі бар тауыққа көбірек қызығушылық танытады. Емшектен шығару процесі әдетте мысықтар төрт апталық болғанда басталады және олар 8-10 апталыққа жеткенде аяқталады. Мысықтан кенеттен айырудың мысықтың денсаулығы мен әлеуметтену дағдыларына теріс әсер ететінін есте ұстаған жөн. Мысықтарды 4 апталық жасқа келгенде емшектен шығару керек. Оларды ана сүтіне және анасының қатысуына тәуелділікті азайту үшін бірнеше сағатқа бөлек жерге орналастыру қажет. Мысықтарды арнайы орынға, қоқыс салынғыш, тағам және суға арналған ыдыстармен бірге орналастыру керек.
Weaning kittens involves transitioning the kittens from mother's milk to solid food. During weaning kittens gradually progress from dependence on a mother's care to social independence. Ideally, weaning is handled entirely by the mother cat. However, if the kitten, for instance, is separated from its mother weaning may have to be done by someone. Twenty four hours after birth, kittens can discriminate between their mother's teat and a foreign teat. Studies indicate that kittens have different preferences when being weaned and this is based on specific prenatal and postnatal exposure to various flavours. For example, kittens exposed to cheese flavor during pregnancy and the first week after birth oriented preferentially toward cheese flavored chicken. The weaning process normally begins when kittens are around four weeks old, and is usually completed when they reach 8–10 weeks. It is important to remember that abrupt removal from the mother cat can have a negative effect on the kitten's health and socialization skills. Weaning kittens should be done when the kittens reach 4 weeks old. They should be placed in a separate area for a few hours at a time to reduce their dependence on the mother's milk and her overall presence. The kittens should be put in their own special area with a litter box, food and water bowls.