Садрас шайқасы: 1782 ж. Үндістан жағалауларындағы британ-француз теңіз шайқасы. Тактикалық тұрғыдан шешілмеген, бірақ британдық флот көп шығынға ұшырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын-француз соғысы кезінде британдық флот пен француздық флот арасындағы теңіз шайқасы.
Naval battle between a British fleet and a French fleet during the Anglo French War
Садрас шайқасы – Ағылшын-француз соғысы кезінде Үндістанның шығыс жағалауында британдық флот (адмирал сэр Эдвард Хьюз басшылығымен) мен француздық флот (адмирал Пьер Суфрен басшылығымен) арасында өткен бес, көбінесе шешімсіз теңіз шайқасының біріншісі. 1782 жылдың 17 ақпанында қазіргі Калпаккам қаласының жанында болған шайқас тактикалық тұрғыдан шешімсіз аяқталды, бірақ британдық флот көп шығынға ұшырады. Суфреннің қорғауымен француз әскерлері Порто-Новоға, қазіргі Параңгипеттайға түсірілді.
The Battle of Sadras was the first of five largely indecisive naval battles fought between a British fleet (under Admiral Sir Edward Hughes) and a French fleet (under Admiral Pierre Suffren) off the east coast of India during the Anglo French War. Fought on 17 February 1782 near present day Kalpakkam, the battle was tactically indecisive, but the British fleet suffered the most damage. Under Suffren's protection, French troop transports were able to land at Porto Novo, present day Parangipettai.
Өмірбаян
Франция 1778 жылы Америка Тәуелсіздік соғысына қатысты, ал Ұлыбритания 1780 жылдың соңында Голландияға соғыс жариялады, себебі голландиялықтар француз бен американдықтармен сауда жасауды тоқтатудан бас тартты. Бұл оқиға туралы хабар Үндістанға жеткен кезде британдықтар Үндістандағы француз және голландтық бекіністерінің көп бөлігін тез арада басып алды, нәтижесінде Екінші Англо-Майсур соғысы басталды. Француз адмиралы Байи де Суффрен 1781 жылғы наурыз айында Бресттен келген көліктерді сүйемелдеу үшін бес желілік кеме, жеті көліктік кеме және корветтен тұратын флотты басқарып, Үндістандағы француз колонияларына әскери көмек көрсету үшін жіберілді. Суффрен сәуір айында Кабо-Верде аралдарындағы Порто-Праяда британдық флотпен кездейсоқ шайқасқа қатысты. Қазан айында ол голландтар бақылауындағы Жақсы Үміт мүйісіне күшейту әскерлерін қалдырып, колониялық қорғанысқа көмектесті. Суффрен флотына бірнеше кеме қосып, Île de France (қазіргі Маврикий) аралына бет алды және желтоқсанда Порт-Луиске жетті. Порт-Луисте қосымша күштер келгеннен кейін Суффреннің флоты қарт әскери-теңіз бригада генералы Томас д’Орвестің басқаруымен Үндістанға жол тартты. Д’Орвес 1782 жылғы ақпан айында, флот Үндістан жағалауына жеткенге дейін аз уақыт өткен соң қайтыс болды, және Суффрен қайтадан басқаруды өз қолына алды. Суффрен алдымен Мадрасқа барып, британдық бекінісін күтпеген шабуылға ұшыратуды жоспарлады. 1782 жылғы 15 ақпанда Мадраста бекінген Хьюздің флотына кездескен Суффрен оңтүстіске қарай бұрылды. Ол Порто-Новоға әскерлерді түсіріп, жағалау бойымен жүріп, француз және голландтық иеліктерін қайта басып алуды ниеттенді. Хьюз ілгекті көтеріп, Суффреннің артынан қуып жүзіп кетті.
France had entered the American Revolutionary War in 1778, and Britain had declared war on the Dutch Republic in late 1780 after the Dutch refused to stop trading with the French and the Americans. The British had rapidly gained control over most French and Dutch outposts in India when news of these events reached India, spawning the Second Anglo Mysore War in the process. The French admiral Bailli de Suffren was dispatched for military assistance to French colonies in India, leading a fleet of five ships of the line, seven transports, and a corvette to escort transports from Brest in March 1781. Suffren was involved in a happenstance battle with a British fleet at Porto Praya in the Cape Verde Islands in April. In October, he left reinforcement troops at the Dutch controlled Cape of Good Hope to assist with colonial defense. Suffren added some ships to his fleet and sailed on to the Île de France (present day Mauritius), arriving at Port Louis in December. After further additions at Port Louis, Suffren's fleet sailed for India under the command of the elderly Navy Brigadier General Thomas d'Orves, accompanying transports carrying nearly 3,000 men under the command of the Comte du Chemin. D'Orves died in February 1782, shortly before the fleet arrived off the Indian coast, and Suffren once again took command. Suffren first sailed for Madras, hoping to surprise the British stronghold there. Encountering Hughes's fleet anchored in Madras on 15 February 1782, Suffren turned south. He intended to land troops at Porto Novo, march up the coast and recapture French and Dutch holdings on the way. Hughes raised anchor and sailed after Suffren.
Шайқас
Суфренге әскер конвойын Хьюзден қорғау қиынға соқты, ол әскерлердің жағаға шығуына кедергі келтіруді мақсат еткенін болжады. Бір корветті конвойды күзетуге, екіншісін британдық флотты бақылауға жіберген Суфрен, Хьюзді алшақтатуға тырысты. Бірақ, түн тынысында Хьюз Суфреннің эскадрильясы мен конвойлардың арасынан сығып өтті. 17 ақпан күні таңертең дабыл берілді, және Суфрен шайқасқа түсу үшін оны қуа жөнелді. Флоттар шамамен сағат 15:30-да шайқасқа кіріскенде, Суфреннің бірқатар кемелері жауынгерлік шекке дұрыс орналаспаған. Алғашқыда француз кемелерінің бесеуі ғана қатысты. Қалған алтысының тек екеуі кейін қосылды, ал қалған төртеуі Суфреннің бұйрықтарын бұзып, артта қалғандай болды. Суфрен, "Герой" кемесінде жетекшілік етіп, "Эксетер" кемесімен залп алмасып, содан кейін Хьюздің флагмандық кемесі "Супербке" шабуыл жасады. Шайқас үш сағаттан астам уақытқа созылды, ең көп зақым "Эксетер" кемесіне тиді. Ол суға батуға айналды, бірақ екі француз кемесі (себебі белгісіз) оны батыру үшін жеткілікті зақым келтірер алдында кері қайтарылды. "Суперб" кемесі де ауыр зақымдар алды. Шайқас түннің басталуымен аяқталды.
Suffren was hampered with protecting his troop convoys from Hughes, whose goal he presumed was to prevent the troops from landing. Detaching one corvette to protect the convoy and detailing another to watch the British fleet, Suffren attempted to draw Hughes away. However, under cover of night Hughes managed to slip between Suffren's squadron and the convoys. The signal was raised on the morning of 17 February, and Suffren gave chase to force battle. When the fleets closed for action around 15:30, some of Suffren's ships had not properly formed the line of battle. Only five of the French ships engaged at first. Of the remaining six, only two joined the action later, with the other four apparently violating Suffren's orders and hanging back. Suffren, leading in Héros, exchanged a broadside with Exeter before targeting Hughes's flagship Superb. The battle lasted for over three hours, with Exeter sustaining the most damage. She was nearly sunk, but two French ships were recalled (for reasons unknown) before they could inflict enough damage to cause her to sink. Superb also suffered significant damage. The battle came to end with the onset of night.
Салдары
Софрен өзінің капитаншаларын кеңеске шақырды және Порто-Новоға әскер колоннасымен бірге жүруге дейін шайқастан қалыңдарды сөккенімен кінәлады. Сол жерде француз әскері түсіп, Софрен Майсур әкімі Хайдер Алимен кездесіп, стратегия жоспарлады. Жөндеу жұмыстарын аяқтағаннан кейін Софрен тағы да Хьюзді іздеуге бет бұрды. Француз және Майсур күштері 4 сәуірде Порто-Новоның солтүстігіндегі Куддалорды жаулап алды. Хьюз Тринкомалиге қарай жол тартты, онда ол жөндеу жұмыстарын жүргізді.
Suffren summoned his captains for council and chastised those who had chosen to stay out of the battle before following the troop convoy to Porto Novo. There the French army had landed, and Suffren met with the Mysorean ruler Hyder Ali to plan strategy. After making repairs, Suffren set off to find Hughes again. The French and Mysorean forces captured Cuddalore, just north of Porto Novo, on 4 April. Hughes sailed for Trincomalee, where he made repairs.