Кіріспе

Льюис Майлстоунның 1945 жылғы фильмі.

"Күн астында серуендеу" – 1945 жылғы америкалық соғыс фильмі, Гарри Браунның, Англиядағы "Yank, the Army Weekly" армиялық журналы үшін жазған романы негізінде түсірілген. Кітап 1944 жылдың қазан айында "Liberty" журналында бөлім-бөлім жарияланды. Фильмді Льюис Майлстоун режиссерлік еткен, басты рөлдерді Дана Эндрюс және Ричард Конте сомдаған, сондай-ақ Джордж Тайн, Джон Ирланд, Ллойд Бриджес, Стерлинг Холлоуэй, Норман Ллойд, Герберт Рудли және Ричард Бенедикт түскен, ал баяндаманы Берджесс Мередит оқыған. 2016 жылы АҚШ Конгресс кітапханасы бұл фильмді "мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды" деп танып, Ұлттық кино тізіліміне енгізіп сақтауға алды.

Сюжет

1943 жылдың қыркүйегінде Техас дивизиясының алдыңғы взводы құрамындағы елу үш сарбаздық әртүрлі топ Италияның Салерно маңындағы жағажайда Италияға қарсы одақтастардың шабуылын асыға күтеді. Оларды таңертеңгі сағаттарда баржа мақсатқа жеткізеді, ал жағдайдың қаупі күшейгені олардың жас взвод командирі лейтенант Рэндтің бетінің жартысын жоятын снаряд сынығынан жарақат алуымен көрсетіледі. Взвод сержанты Пит Халверсон басқаруды өз қолына алып, сержант Эдди Портерге жігіттерді жағажайға алып баруды бұйырады, ал ол рота командирімен байланысып, бұйрықтарды растауға тырысады. Алғашқы жәрдемші МакУильямс Рэндпен қалады, ал қалған сарбаздар жағажайға шығып, оқ жауын мен пулеметтен сақтануға тырысады. Сержант Билл Тайн Халверсон қайтып келмесе не істеу керектігін ойлайды, ал күн шыққаннан кейін сержанттар сарбаздарды жау авиациясынан қорғау үшін орманға жібереді. Тайн Халверсонды күтіп жағажайда қалады, бірақ МакУильямстан Рэнд пен Халверсонның екеуі де қаза тапқанын біледі. Содан кейін МакУильямс жау ұшағынан атылып, жағалаудағы әуе шабуылын көру үшін жартасқа барғанда қаза табады. Тайн орманға барады, онда тағы үш сарбаздың, оның ішінде аман қалған ең аға офицер Хоскинстің қаза тапқанын біледі. Хоскинстің жарақаты Портерді келесі аға офицер ретінде басқаруға мәжбүр етеді. Хоскинс Тайнға кетіп бара жатқанда Портердің басшылық қысымына шыдамайтынын күдіктенеді. Портер, Тайн және сержант Уорд үш взводқа бөлініп, мақсатына жететін жолға шығады – ферма үйінің жанындағы көпірді жарылу керек. Портер алты шақырымдық сапардың қауіпті болатынын біліп, алаңдайды. Ол сарбаздарға жау танктері мен ұшақтарына назар аударуды ескертеді. Жолда сарбаздар әңгімелеседі. Жау ұшақтары пайда болады, бірі қорғанысқа жүгіріп бара жатқан взводты атып өтеді. Кейбір сарбаздар қаза табады, бірі жараланады – ефрейтор Смит. Портердің уайымы артады. Кейін екі итальяндық сарбаз қарсыласып, дұрыс жолда екендерін растайды. Итальяндықтар аймақты неміс әскерлері бақылайтынын ескертеді, содан кейін взвод американдық сарбаздардың шағын барлау тобымен кездеседі. Патрульдің мотоцикл жүргізушісі фермаға барып хабарлауға ұсыныс білдіргеннен кейін Портер жүргізушінің қайтып келмеуіне байланысты бірнеше минуттан кейін одан да ашуланады. Соңында Тайн Портермен бірге отырып, демалыс жасайды. Пулеметші Ривера мен оның досы Джейк Фридман бір-бірін қызықтырғанда, Портер құлақтана бастайды және Уордқа (Фармер деп те атайды) Тайнды басқаруға қоятынын айтады. Портер неміс бронемашинасы жақындағанда толығымен күңкейеді, бірақ Тайнның шапшаң ойлауы басым болады және сарбаздар машинаны гранаталар мен пулеметтен жарылысқа ұшыратады. Танктерді іздеуге жіберілген базукашылар екі танкты және тағы бір бронемашинаны жарытып, барлық базука оқ-дәрілерін жұмсайды. Тайн әлі де жылап жүрген Портерді күзетуге Джонсон есімді қарапайым сарбазды қалдырады, ал ПФК Винди Крейвенді, тыныш, ойлы сарбазды өз взводының басшысы етіп тағайындайды. Тайн алға жылжиды, ал сарбаздар шеруде жүргенде Фридман Ривераға "туған жерге демократияны сататын" саяхатшы сатушы екенін айтады. Сарбаздар ақырында фермаға жетеді, бірақ Уорд бастаған шағын топ үйдің алдындағы даладан жүзіп өтуге тырысқанда, немістер оларды атып өлтіреді және екі сарбаз қаза табады. Тайн мен Уорд бұдан кейін не істеу керектігін білмейді, сол кезде Винди өзен арқылы ферманы айналып өтіп, көпірді жарылуды ұсынады, алдымен үйді басып алмастан. Тайн миссияны орындау үшін Уорд пен Винди бастаған екі топты жібереді, содан кейін Ривераға үйді бомбалауды бұйырады, ал ол үйге шабуыл жасайтын сарбаздарды басқарады, бұл немістерді алаңдатуға көмектеседі деп үміттенеді. Қалған сарбаздар достарының көпірге жетуін күтеді, соңында Ривера от ашып, Тайн мен оның сарбаздары тас қабырғадан өтеді. Тайн үйге қарай жүгіргенде көзі бұлыңғырланады, ол құлаған сарбаздардың бірі болған Тим Ранкиннің денесін көреді, ол әлі де сүйікті Томи пішкінін құшақтап жатыр. Көпір жарылып, Арчимбо, барлаушы сияқты ауыр шығынға қарамастан, взвод үйді басып алады. Содан кейін дәл түскі уақытта Винди, Уорд және қалған сарбаздар үйді аралап жүргенде, Фармер алма жеу арманын орындайды, ал Тайн Ранкиннің сүйікті Томи пистолетіне тағы бір ойыс қосады.

Қабылдау

"PM" журналындағы мақала кең және жағымды болды: "'Күнге серуен' фильмі соғысты бейнелейтін басқа фильмдерден материалдық және мақсат тұрғысынан мүлдем өзгеше – сондықтан оны әдеттегі салыстыру өлшемдерімен бағалау қиын. Дегенмен, бұл фильм американдық әскердің бейнесін ең толық көрсететін, сюжеті мен кейіпкерлері ең жасанды емес, және өзінің ерекше стилі мен құрамымен түсірілген тұңғыш соғыс фильмі болып көрінеді. Бірақ оны естен шығармайтын нәрсе – фильмнің тақырыптық әні де емес, соғыс көріністерінің сирек кездесетін, бірақ күшті қызығушылығы да емес. Керісінше, фильм әртүрлі текті және өмір салты бар адамдар арасындағы шынайы және жолдастық қарым-қатынастармен, жанды әрі әдемі диалогтарымен және американдық әскердің ептілігіне жасалған айқын құрметімен ерекшеленеді – олар соғыс қиындықтарын ақылды футбол командасының ынтымақтастығымен және тиімділігімен шешеді."

Қайта босату

"Күннің астында серуендеу" 1951 жылы Realart Pictures компаниясы "Салерно шабуылы" деген атпен қайта шығарылды. 1980 жылдары фильм VHS кассетінде жарық көрді. 2022 жылы UCLA Film & Television Archive мен Ұлыбритания кино институты бірлесіп, 35 мм нитрат ұсақ дәнді негізгі оң көшірмесі мен 35 мм ацетаттық құрама көшірмесін пайдаланып, фильмді қалпына келтіргеннен кейін қайта шығарды. "Кит Паркер Фильмз" компаниясы фильмді Blu-Ray дискісінде шығарды.