Кіріспе

Might and Magic Book One: Secret of the Inner Sanctum (немесе жай ғана Might and Magic деп те аталады) – танымал және ықпалды Might and Magic франшизасының бірінші ролдік ойын видеосы. Ол 1986 жылы New World Computing компаниясының алғашқы ойыны ретінде жарық көрді, көптеген платформаларға аударылды және 1990 жылдардың басына дейін үзбей қайта шығарылды.

Сюжеті мен орнын

Ойын VARN әлемінде өтеді, онда кең ауқымды ашық жерлер, қамалдар, үңгірлер, жер асты қалалары және Астральдық жазықтық бар. Ойын алты батырдың ішкі қасиетті орынның құпиясын ашуға тырысуына арналған – бұл "қасиетті грааль" іздестірісіне ұқсас. Ішкі қасиетті орынды табуға талпынғанда, батырлар Корак есімді таинсты кейіпкер және оның жоғалған жау Шелтемді іздеу туралы мәліметтерді анықтайды. Олар Шелтемнің патша кейпінде жасырынып жүргенін ашып, оның зұлымдықтарын жеңеді. Ойын соңында олар "Басқа әлемге қақпалар" арқылы CRON-ға аттанады, бірақ Шелтемнің де сол әлемге қашқанын білмейді. Ойын, көріне берсе, қарулы рыцарьлар, мифтік жандар мен жыншылар туралы ортағасырлық фантастикалық оқиға сияқты, бірақ кейін ойын барысында ғылыми фантастика элементтері де ашылады, тіпті VARN (Vehicular Astropod Research Nacelle) деген сөздің нақты мағынасына дейін. Бұл ертедегі CRPG-лерге тән ерекшелік, ол Ultima және Wizardry ойындарының ең алғашқы нұсқаларында да кездеседі. Мысалы, Шелтемнің сюжеті алғаш рет құлаған ғарыш кемесінің орнына сапар жасағанда, шетелдіктер олардың тұтқыны әлемде бостандыққа шыққанын хабарлайды.

Сиқырлы

Might and Magic ойынында екі түрлі сиқыр бар: Сиқыршы сиқыры және Діни қызметкер сиқыры. Сиқыршы және Мерген кейіпкерлері Сиқыршы сиқырын қолдана алады; Діни қызметкер және Паладин кейіпкерлері Діни қызметкер сиқырын қолдана алады. Сиқыршы сиқыры көбінесе шабуылдық болып келеді, жау жаратылыстарына зиян келтіреді. Діни қызметкер сиқыры әдетте қорғанысқа бағытталған, емдеу, қорғану және у немесе басқа да қолайсыз әсерлерді жоюға арналған. Егер топ жау жаратылыстары бар жерге жылса немесе кездейсоқ кездесу орын алса, ойын ұрыс фазасына ауысады.

Жауынгерлік

Жауыз жаратылыстар кездескенде ойыншыға қашу, жаратылыстарға басыну, оларға пара беру немесе шабуыл жасау опциясы беріледі. Егер ойыншы шабуыл жасауды таңдаса немесе ұрыстан қашу әрекеті сәтсіз аяқталса, ойын ұрыс режиміне өтеді. Көптеген платформаларда ұрыс интерфейсі тек мәтіндік форматта ұсынылады. Кезекпен шайқас жүргізіледі, әр қатысушы өз жылдамдық көрсеткішіне сәйкес кезегімен әрекет етеді. Әр раундта ойыншы тобына немесе жау жаратылыстарына кездейсоқ жылдамдық қосымшасы беріледі. Әр ойыншының кезегінде ол тізімнен бір әрекетті таңдайды, оның ішінде жаратылысқа шабуылдау, сиқыр қолдану немесе қашуға тырысу бар. Шайқас бір жақтың барлық қатысушылары есінен танып немесе өлген (әдетте олардың өмірлік күші нөлге жеткенде) немесе шайқастан қашқан кезде аяқталады. Ойыншы партияның барлық мүшелері ұйқыға немесе параличке түскен жағдайда ұрыста жеңілуі мүмкін.

Даму

Ойынның бастапқы Apple II нұсқасын Jon Van Caneghem үш жылға жуық уақыт бойы дерлік жеке өзі жазды. Ван Канегем Might and Magic ойынын тарату үшін баспагер табуда қиындыққа тап болды, сондықтан ол New World Computing деп өзін таныстырып, Activision-мен тарату туралы келісім жасасқанға дейін өз пәтерінен таратуды өзі жүзеге асырды. Ойынның танымалдылығының арқасында ол сол кезде кең таралған басқа да көптеген платформаларға көшірілді және келесі он бес жыл ішінде тоғыз жалғасы жарық көрді. 1992 жылы Might and Magic ойынының Nintendo Entertainment System нұсқасы шықты. Негізгі ойын механикасы бұрынғы платформалардағы нұсқаларға ұқсас болғанымен, графикасы мен ойынның жалпы жетілдірілуі Nintendo платформасының кейінгі нұсқасының күні мен жоғары мүмкіндіктерін көрсетті. Бұл нұсқаның музыкасын Масахару Ивата жазған. Ойын Жапонияда PC Engine платформасы үшін қайта шығарылды. Ойынның бұл нұсқасы картридж емес, CD ROM² форматында шықты және CD тасымалдағышының арттырылған сыйымдылығының арқасында диалогтарда сандық дауыстарды пайдалану мүмкіндігі болды. Кейіннен ойын Might and Magic VI: The Mandate of Heaven Limited Edition және Special Edition жинақтарына енгізілді.

Қабылдау

1989 жылы «Might and Magic» 100 000-нан астам данада сатылды. 1987 жылы «Compute!» журналы «Might and Magic» ойынының мазмұнының байлығы, ойынның сызықтық емес жүргізілуі және графикалық шешімдері үшін жоғары баға берді, бірақ ойын графикасында анимацияның жоқтығын және жаулардың графикалық бейнеленуінің шектеулі екенін атап өтті. «Computer Gaming World» басылымы оны «көптеген қызығушылық тудыратын және зерттеуге болатын үлкен ойын» деп сипаттап, оның тереңдігін «ойын ойнаған әркім бағалайтын» деңгейде бағалады. Журналдың «Scorpia» бөлімі ойынның кең ауқымын мақтады, бірақ ойынның алғашқы нұсқаларында жаңа партия мүшелері тек дубинкамен жабдықталғанын, бұл ойынды бастауды өте қиын еткенін айтты. 1988 жылы «Might and Magic» оқырмандары жоғары бағалаған ойындардың құрмет залына енді. 1993 жылы журнал бастапқы қиындықтарына қарамастан, «осы қиындыққа төзе білуге тұрарлық» екенін мәлімдеді. 1996 жылы журнал «Might and Magic» ойынын барлық уақыттағы ең жақсы 23-орынға қойды. Редакторлар: «3D лабиринт көрінісі және осы күнге дейін ең үлкен әлем картасы осы жоғары деңгейдегі CRPG-нің екі маңызды ерекшелігі болды». Ойынның «Apple II» нұсқасы 1987 жылы «Dragon» журналының #122 санында Патрисия Лессердің «Компьютерлердің рөлі» бағанында қарастырылды. Лессер: «Бұл ойынның ауқымы таң қалдырады, өте қызықты, графикасы әдемі және компьютер үшін жасалған ең жақсы бес ойынның бірі» деді. Кейіннен жарияланған мақалада сыншылар ойынға 5 жұлдыз берді. Хартли, Патрисия және Кирк Лессер 1988 жылы «Dragon» журналының #132 санында «IBM» нұсқасын қарап, оған да 5 жұлдыз берді. Лессерлер «MacIntosh» нұсқасын «Dragon» журналының #140 санында қарастырып, «Macintosh II» нұсқасына 4,5 жұлдыз, ал «Macintosh Plus» нұсқасына 3,5 жұлдыз бағасын берді. Қазіргі заманғы сарапшылар «MM1» ойынының әлемдік ауқымын, зерттеу еркіндігін және ойыншы кейіпкерлерінің нәсілі, жынысы және бейімділігі сияқты жаңашыл элементтерін мойындайды.