Кіріспе
Ultima – Ричард Гарриотт жасаған Origin Systems компаниясының ашық әлемдегі фантастикалық ролдік ойындар сериясы. Electronic Arts 1992 жылдан бері осы брендке ие. 1997 жылға дейін сериядан 2 миллионнан астам дана сатылды. Компьютерлік ойындар тарихындағы маңызды серия, ол Wizardry және Might and Magic сияқты компьютерлік ролдік ойындар жанрының қалыптасуына үлкен үлес қосты. Серияның бірнеше ойыны жанрындағы маңызды туындылар саналады, ал ерте шығарылымдары, әсіресе, басқа ойындар кеңінен қолданған жаңа өнертапқыштарды ұсынды. Ойындардың көп бөлігі Британия деп аталатын әлемде өтеді; жиі кездесетін басты кейіпкер – Аватар, ол алғаш рет Ultima IV ойынында аталды. Олар көбінесе фантастикалық жанрға жатады, бірақ ғылыми фантастика элементтері де кездеседі.
Ultima is a series of open world fantasy role playing video games from Origin Systems, created by Richard Garriott. Electronic Arts has owned the brand since 1992. The series had sold over 2 million copies by 1997. A significant series in computer game history, it is considered, alongside Wizardry and Might and Magic, to be one of the norm establishers of the computer role playing game genre. Several games of the series are considered seminal entries in their genre, and the early installments especially introduced new innovations which then were widely copied by other games. The games take place for the most part in a world called Britannia; the constantly recurring hero is the Avatar, first named so in Ultima IV. They are primarily within the scope of fantasy fiction but contain science fiction elements as well.
Ойындар
Ultima негізгі сериясы тоғыз бөлімнен тұрады (жетінші бөлімі екі бөлікке бөлінген), олар үш трилогияға немесе "Заманға" топтастырылған: Қараңғылық заманы (Ultima I-III), Ағарту заманы (Ultima IV-VI) және Армагеддон заманы (Ultima VII-IX). Соңғысы кейде оның басты қарсыласының атымен "Қорғаушы сағасы" деп те аталады. Бірінші трилогия Сосария деп аталатын фантастикалық әлемде өтеді, бірақ Қараңғылық заманының апаттық оқиғалары кезінде ол бөлініп, оның үштен екі бөлігі жоғалады. Қалған бөлігі Британия деп аталады, бұл мейірімді Лорд Британский билейтін мемлекет, және кейінгі ойындардың көп бөлігі осы жерде өтеді. Барлық ойындардың басты кейіпкері – Жер тұрғыны, ол Лорд Британский тарапынан Сосарияны және кейіннен Британияны түрлі қауіптерден қорғауға шақырылады. Алғашқыда ойыншы кейіпкері "Шет елдік" деп аталды, бірақ Ultima IV соңында ол баршаға Аватар ретінде танылды.
Қараңғылық дәуірі: Ultima IIII
Ultima I: The First Age of Darkness (1981) фильмінде Шетелдік алғаш рет Сосарияға шақырылып, оны құлдыққа түсіруді көздеген зұлым сиқыршы Мондайнды жеңу үшін келді. Мондайн өлместік тасқа ие болғандықтан, оны зақымсыз етеді, Шетелдік уақыт машинасы іздеп табады, Мондайн тасты жасамас бұрын оны өлтіру үшін уақытқа кері саяхаттайды және дайын емес артефактіні қиратады. Ultima II: The Revenge of the Enchantress (1982) Мондайнның құпия шәкірті және сүйіктісі Минакс оны өшікпеу үшін жасаған әрекеттерін толық көрсетеді. Минакс Шетелдіктің туған жері Жерге шабуыл жасағанда, оның іс-әрекеттері Жер тарихының әртүрлі уақыттары мен орындарында порталдар ашылып, олардың барлығына монстрлар легиондарын әкеледі. Шетелдік, оған зиян келтіре алатын жалғыз жылдам қылышты алғаннан кейін, уақыттың бастауындағы Shadowguard қамалындағы зұлым әйел сиқыршыны тауып, жеңеді. Ultima III: Exodus (1983) Мондайн мен Минакс өнегесі, атақты Exodus, "адам да емес, машина да емес" екенін ашады (кейінірек ойындарда ол ойын соңында компьютер ретінде бейнеленеді және ол өзіне-өзі хабардар, жаман интеллектісі бар жасанды интеллект екенін көрсетеді). Минакс қайтыс болғаннан кейін біраз уақыт өткен соң, Exodus Сосарияға шабуылдарын бастайды және Шетелдік оны жою үшін тағы да шақырылады. Exodus – кейінірек көптеген ойындарда қолданылған ойыншылар тобы жүйесін енгізген серияның алғашқы бөлігі.
Ағарту дәуірі: Ultima IVVI
Ultima IV: Quest of the Avatar (1985) сериядағы дәстүрлі "батыр мен жау" сюжеттерінен бұрылыс жасады, оның орнына Махаббат, Шындық және Батылдық қағидаларының үйлесімінен туындаған Сегіз Ұлылыққа негізделген күрделі жарасым жүйесін енгізді. Британия қазір Лорд Бритнидің басшылығымен гүлденіп келе жатқанмен, ол халқының рухани жағдайына алаңдайды және Британия халқының рухани жетекшісі болу үшін Жатты қайта шақырады, өзінің іс-әрекетімен үлгі көрсету арқылы. Ойын барысында Жаттың іс-әрекеттері оның осы идеалға қаншалықты жақындасатынын анықтайды. Әрбір Ұлылықта рухани жарыққа қол жеткізгеннен кейін ол "Соңғы Даналық Кодексіне" жетеді және Британияның Ұлылықтарының бейнесі болып табылатын "Аватар" атанды. Ultima V: Warriors of Destiny (1988) фильмінде Аватар Британияға оралып, Лорд Бритнидің Көлеңке Әлемінде жоғалып кеткенін, ал оның орнына билік жүргізіп отырған Лорд Блэкторнның Көлеңке Иелері тарапынан бұзылғанын, олардың бастапқы мағынасынан мүлдем өзгеше, бұрмаланған Ұлылықтарды енгізгенін біледі. Аватар және оның серіктері нағыз патшаны құтқарып, зұлымды құлатып, Ұлылықтарды олардың нағыз түріне қайта келтіреді. Ultima VI: Жалған Пайғамбар (1990) Гаргойлдардың Британияға шабуылын толыққанды көрсетеді, оларды Аватар мен оның серіктері кері қайтаруға тиіс. Ойын барысында Гаргойлдардың Аватарды жек көруіне заңды себептер бар екені анықталады. Расизм және шетелге деген жек көру тақырыптарын зерттей отырып, ойын Аватарға екі қарама-қарсы мәдениетті түсіну және оларды жақындастыруды міндеттейді.
Армагеддон дәуірі: Ultima VIIIX
Ultima VII: The Black Gate (1992) көрсетіп тұр, Аватар Британияға кіру үшін Қамқоршы деп аталатын жаман күшке қақпа жасауды көздеген, сырттай ізгі және қайырымды көрінетін Қауымдастық (саентологиядан шабыттанған) жоспарына тартылып қалған. Ultima ойындарының негізгі желісі трилогияларға бөлінгенмен, Ричард Гарриот кейіннен Ultima VII сериядағы келесі ойындарды жоспарлаудың алғашқы ойыны болғанын айтты. Ол: «Алғашқы үш ойынның бір-бірімен байланысы шамалы болды, олар «Ричард Гарриот бағдарламалауды үйренді»; IV-тен VI-ға дейінгілер кері жолмен жасалған трилогия болды, яғни мен оларды жазғанда біріктірдім; ал VII-IX, Қамқоршы туралы әңгіме, алдын ала жоспарланған трилогия еді және біз қайда баруды қалайтынымызды анық білдік» деді. «Құрметке кенелудің қазбасы» деп аталатын қосымша шықты, ол картаға жаңа пайда болған жанартаулы аралды қосты, оны Аватар зерттеуге шақырылды. Осы аралдағы сюжеттік байланыс шектелген, онда Exodus (оның деректерді сақтау құрылғысы) қайта пайда болды. Аралдан қайта кету үшін Аватар Exodus-тің осы қалдықтарын жоюға тиіс болды. Осы процесте ол демондармен байланысты, өте қуатты қару – Қара қылышты жасады. Ultima VII Part Two: Serpent Isle (1993) Ultima VII-нің екінші бөлігі ретінде шықты, себебі ол Ultima VII-мен бірдей ойын қозғалтқышын қолданды. Сұхбаттарда Ричард Гарриот жаңа нөмірді қажетсіз деп санады. Өндіріс мерзімдердің қысқалығына байланысты асығыс жасалды, ал сюжет қысқартылды; түпнұсқаның ұзақ сюжетінің қалдықтары дерекқорда табылады. Қауымдастықтың жеңілісінен кейін оның негізін қалаушы Батлин Аватар мен серіктерінен қашып, Жылан аралына құтылды. Жылан аралы бұрынғы Сосарияның тағы бір бөлігі екені анықталды, ал ойын барысында ашылатын тарих Қараңғылық дәуірінен қалған көптеген түсіндірмелер мен түйіндерді ұсынады. Сиқырлы дауылдар өліп бара жатқан әлемнің құрылымын бұзуды хабарлайды, ал ойынның көңіл-күйі ерекше меланхолиялық, Аватардың ұзақ серігі Дюпренің ерікті құрбандыққа баруы да соның ішінде. Ойынның соңында Аватар Қамқоршы тарапынан ұрланып, басқа әлемге лақтырылады, ол сериядағы келесі ойын үшін аренаға айналады. Күміс тұқым – Ultima VII Part 2-ге қосымша, онда Аватар уақытқа кері оралып, күміс тұқымын отырғызып, Жылан аралын тұрақтандыратын күштерді теңестіреді. «Құрметке кенелудің қазбасы» сияқты, қосымша негізгі ойын сюжетіне қатысы жоқ жекелеген тапсырманы қамтыды, бірақ Аватарға пайдалы және қуатты артефактілердің көптеген мүмкіндіктерін ұсынды. Ultima VIII: Pagan (1994) фильмінде Аватар Қамқоршы тарапынан «Паган» деп аталатын әлемге жер аударылғанын біледі. Бұл жерде Британия принциптері мен ізгіліктері белгісіз. Паганды Қамқоршының құдай сияқты қызметшілері – Элементар Титандар басқарады. Аватар оларды өз сиқырымен жеңіп, жартылай құдайлық дәрежеге көтеріліп, ақырында Британияға оралады. Ultima VIII сатылым күтулеріне жетпегендіктен жоспарланған қосымша «Жоғалған аңғар» тоқтатылды. Ultima IX: Ascension (1999), серияның соңғы бөлімі, Британияның Қамқоршы тарапынан басылып алынып, оның ізгіліктері бұзылғанын көрсетеді. Аватар оларды тазартып, қалпына келтіруі керек. Қамқоршы Аватар болған кезде одан бөлініп шыққан Аватардың жаман жағы болып табылады. Оны тоқтату үшін Аватар онымен бірігіп, жеке тұлға ретінде жойылуы керек. Жарияланбаған сюжет нұсқасында Қамқоршы мен Лорд Британның өлтірілуімен, Британияның жойылуымен және Аватардың жоғары жазыққа көтерілуімен апокалиптикалық соңы болды.
Жинақтар
Ultima Trilogy (1989) – Origin Systems компаниясы Apple II, Commodore 64 және DOS платформалары үшін шығарған алғашқы үш Ultima ойынының жинағы. Ultima: The Second Trilogy (1992) – Origin Systems компаниясы Commodore 64 және DOS үшін шығарған екінші үш Ultima ойынының кейінгі трилогиясы. Ultima I–VI сериясы (1992) – алғашқы алты Ultima ойынының жинағы, Software Toolworks баспасынан DOS үшін жарық көрді. Оған нұсқаулықтардың және түпнұсқа карталардың қайта басылымдары кіреді. Ultima Collection (1998 ақпан) – DOS және Microsoft Windows 95/98 үшін шығарылған алғашқы сегіз Ultima компьютерлік ойынының CD-ROM жинағы, сонымен қатар олардың кеңейту пакеттері де бар. Әр ойынның картасының толық атласын, Akalabeth ойынының PC нұсқасын және Ultima IX ойынының алдын ала көрсетілімін қамтиды.
Консольдік ойындар
Ultima консольдық нұсқалары серияны танысуға қосымша мүмкіндік берді, әсіресе Жапонияда, онда ойындар бестселлерлерге айналып, Ultima мультфильмдері мен манга сияқты бірнеше туынды өнімдермен бірге шықты. Көбінесе ойын процесі мен графика айтарлықтай өзгертілді.
Ultima Online MMORPG ойыны
Ultima Online (1997), негізгі серияның MMORPG спин-оффы, күтпеген сәттілікке ие болды, оны барлық уақыттағы ең алғашқы және ұзақ жылдар бойы танымал болған MMORPG-лердің біріне айналдырды. Оның тарихы Ultima I-нің соңына өзгеріс енгізді, ол Бейтаныс өлместік тасты қиратқанда, оның әлеммен байланысты екенін анықтады, сондықтан оның әр сынығында Британияның кіші нұсқасы бар еді. Ultima Online ойыншыларының кейіпкерлері осы "сынықтарда" өмір сүреді. UO үшін сегіз кеңейту жинағы шығарылды (Екінші дәуір, Ренессанс, Үшінші таң, Лорд Блэкторнның кек алуы, Көлеңкелер дәуірі, Самурай империясы, Мондайннің мұрасы және Стигиандық тұңғилық). Ескірген UO графикалық қозғалтқышы 2007 жылы ресми Kingdom Reborn клиентімен жаңартылды. Ultima Online 2, кейіннен Ultima Worlds Online: Origin деп аталған және 2001 жылы жобасы тоқтатылған, Лорд Бритнистің өткен, қазіргі және болашақ сынықтарды біріктіруге жасаған сәтсіз әрекетінен кейін ойын әлеміне стимпанк элементтерін енгізер еді. UO-ның екі жалғасы шығарылғанға дейін тоқтатылды: Ultima Worlds Online: Origin (2001 жылы тоқтатылды, бірақ ойынның сюжеті Technocrat War трилогиясында жарияланды) және Ultima X: Odyssey (2004 жылы тоқтатылды). Ultima X: Odyssey Ultima IX-тың оқиғасын жалғастыруы мүмкін еді. Енді Қамқоршымен біріккен Аватар өзінің санасында Алюцинор әлемін жасайды, онда ойыншылар оны күшейту және Қамқоршыны әлсірету үшін Сегіз Ережеге ұмтылуы керек еді. Ultima X алғашқы жасаушы Ричард Гарриотттың қатысуынсыз жасалды және ол енді серияның құқығына ие емес. Дегенмен, ол әлі де бірнеше ойын кейіпкерлерінің құқығына ие, сондықтан ол немесе Electronic Arts бір-бірінің рұқсатынсыз жаңа Ultima ойынын шығара алмайды.
Ультиманың иегері
Lord of Ultima – 2010 жылы EA Phenomic шығарған, браузерде ойналатын, тегін MMORTS ойыны. Бұл Ultima Online ойынынан бері Ultima сериясындағы тұңғыш шығарылым болды, сонымен қатар серияның авторы Гарриотт немесе негізін қалаушы компания Origin ешқандай қатысы жоқ алғашқы ойын болды. Ол өте баяу ойын темпі мен Ultima франшизасының тарихымен нашар байланысы үшін сынға ұшырады. EA 2014 жылдың 12 ақпанында Lord of Ultima ойынының жабылатынын және 2014 жылдың 12 мамырынан бастап қолжетімсіз болады деп хабарлады.
Ultima Forever: Аватар үшін іздеу
2012 жылдың жазында жарияланған Ultima Forever – тегін онлайн-әрекеттік рөлдік ойын болды. Lord of Ultima-дан өзгеше, Ultima Forever түпнұсқа ойын сериясының тарихына оралады. 2014 жылдың 29 тамызынан бастап Ultima Forever серверлері тоқтатылды.