Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тынық мұхитындағы коралл атолы
Coral atoll in the Pacific Ocean
Ронгрик атолы немесе Ронгдрик атолы (маршалл тілінде: Ron̄dik) – Тынық мұхитындағы 17 аралдан тұратын, адам тұрмайтын коралл атолы. Маршалл аралдарының Ралик тізбесінде, шамамен Бикини атолынан шығысқа қарай орналасқан. Оның жалпы құрлық көлемі тек , ал ішкі лагунасы -ды құрайды.
Rongerik Atoll or Rongdrik Atoll (Marshallese: Ron̄dik, ) is an unpopulated coral atoll of 17 islands in the Pacific Ocean, and is located in the Ralik Chain of the Marshall Islands, approximately east of Bikini Atoll. Its total land area is only , but it encloses a lagoon of .
Тарих
Роңгерік атолын 1885 жылы Маршалл аралдарының қалған бөлігімен бірге Германия империясы талап етті. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, аралда адам тұрмаған болса да, ол Жапон империясының Оңтүстік теңіздер мандатына қарады. Арал АҚШ-тың Маршалл аралдарындағы ірі әскери-теңіз базасының бір бөлігіне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1986 жылы Маршалл аралдары тәуелсіздік алғанға дейін, ол Тынық мұхиты аралдарының сенімгерлік аумағының құрамында АҚШ-тың бақылауында болды. Арал ең әйгілісі – 1946 жылдың 7 наурызынан 1948 жылдың 14 наурызына дейін Бікини атолының жергілікті халқының уақытша орналасқан жері. Осы кезеңде АҚШ үкіметі «Крестовый перепуть» (Operation Crossroads) ядролық сынақтарын жүргізді. Бірнеше ай бойы азық-түлік жетіспеушілігі мен дұрыс тамақтанудың болмауынан кейін, олар алдымен Кваджалейнге, содан кейін Кили аралына көшірілді. 1954 жылдың 1 наурызында Роңгерік «Касл» (Operation Castle) операциясының «Браво» сынағының нәтижесінде радиоактивті жауын-шашынға ұшырады. 1948 жылы испан зерттеушісі Эмилио Пастор өз үкіметіне ұсынған құжатында Микронезиядағы бірқатар кіші аралдардың (Капингамаранги немесе Пескадорес, Мапия немесе Гуедес, Киритимати немесе Матадор, Роңгерік немесе Короа және т.б.) заңды түрде Испанияның егемендігінде қала беретінін айтты. Бұл 1899 жылғы Германия мен Испания арасындағы шарттың мәтініне байланысты. Аталған шарт бойынша, Тынық мұхитындағы Испанияның кейбір иеліктері, атап айтқанда Солтүстік Мариана аралдары (Гуамнан басқа) және Каролин аралдары (Палауды қоса алғанда) Германияға берілді, бірақ бұл кіші аралдар шартқа енбеді. Испания үкіметі 1949 жылы бұл мәселені зерттеп, осы түсіндірмені қабылдады, бірақ аралдарға қатысты егемендік құқығын әлі де жарияламады.
Rongerik Atoll was claimed by the German Empire along with the rest of the Marshall Islands in 1885. After World War I, the island came under the South Seas Mandate of the Empire of Japan, although the island was uninhabited. The island became part of the vast US Naval Base Marshall Islands. Following the end of World War II, it came under the control of the United States as part of the Trust Territory of the Pacific Islands until the independence of the Marshall Islands in 1986. It is most famous as the temporary location from March 7, 1946, through March 14, 1948, of the Bikini Atoll's indigenous population while the United States government conducted the Operation Crossroads nuclear tests. After months of food shortages and malnutrition, they were moved first to Kwajalein and finally to Kili Island. On March 1, 1954, Rongerik was exposed to radioactive fallout as a result of the detonation of Operation Castle's Bravo. According to Spanish researcher Emilio Pastor in a paper submitted to his government in 1948, a number of small islands in Micronesia (Kapingamarangi or Pescadores, Mapia or Güedes, Kiritimati or Matador, Rongerik or Coroa and others) continue legally under Spanish sovereignty. This is because the text of the German–Spanish Treaty of 1899 which transferred sovereignty of certain Spanish possessions in the Pacific to Germany, namely the Northern Mariana Islands (except Guam) and the Caroline Islands (including Palau), failed to include these smaller islands. Although the Spanish government studied the case in 1949 and accepted this interpretation, it has not asserted its claim to the islands.