Кіріспе

1919 жылғы АҚШ Жоғарғы Сотының «Абрамс АҚШ-қа қарсы» ісі, 250 U.S. 616 (1919), – АҚШ Жоғарғы Сотының 1918 жылғы бүлік туралы заңға сәйкес бірнеше айыпталушының қылмыстық тұтқындалуын қолдаған шешімі. Бұл заң 1917 жылғы тыңшылық туралы заңға енгізілген түзету болды. Заңға сәйкес, соғыс материалдарын өндіруді сынға алу және американдық әскери күш-жігеріне кедергі келтіру ниетімен әрекет ету қылмыстық құқық бұзушылық болып саналды. Айыпталушылар 1919 жылы Нью-Йорк қаласында соғысқа қарсы үнқағаздарды басып, таратуы үшін тұтқындалған. Олар бүлік туралы заң бойынша сотталғаннан кейін, сөз бостандығы құқығын негізге ала отырып, сот шешіміне шағымданды. Жоғарғы Сот ашық және төмендеп келе жатқан қауіп стандартын қолданып, сот шешімін күшінде қалдырды, бұл стандарт қоғамдық мүдделерді қорғау үшін сөз бостандығының кейбір түрлерін шектеуге мүмкіндік берді. Бұл іс судья Оливер Венделл Холмс жазған қарсы пікірімен ең көп танымал, ол Жоғарғы Соттың Бірінші түзетуге қатысты құқықтық тәжірибесінің біртіндеп либералдануына ықпал етті.

Өмірбаян

1919 жылғы 12 тамызда Хайман Розанский Манхэттеннің төменгі бөлігіндегі шляпа фабрикасының төртінші қабатынан парақшалар лақтырып жібергені үшін тұтқындалды. Розанский бұл парақшаларды бір күн бұрын анархистер жиналысында алған болатын. Екі бөлек листовка болды: біреуі ағылшын тілінде, «Революционерлер» деген қолтаңбамен, американдық әскерлерді Ресей Азамат соғысына араласуға жіберуді айыптады; екіншісі – идиш тілінде, Ресей революциясындағы коммунистерді қолдап, американдықтардың коммунистерге қарсы қару-жарақ өндіруін сынады. Жоғарғы Сот шешімінде аты аталған Джейкоб Абрамс бұл листовкаларды жертөледегі шеберханасында басып шығарған. Розанский ұсынған мәліметтерге сүйене отырып, полиция жақын арада Абрамс, Молли Штаймер және тағы төрт белсендіні тұтқындады. Розанскийді қоса алғанда, барлығы Ресейден АҚШ-қа эмиграциялап, коммунистердің қазіргі патшалық режимді құлатуға жасаған тырабына қолдау көрсеткен. Айыпталушылар 1918 жылғы бүлік заңы бойынша американдық әскери әрекеттерге қарсылық тудырғаны және маңызды соғыс материалдарын өндіруді шектеуге шақырғаны үшін айыпталды. Олар сонымен қатар АҚШ пен Ресейдің сол кездегі қарсыласы болған Германиямен байланыс жасады деген айып тағылды. Кларк Абрамс ісінде айыпталушылардың листовкалары соғыс материалдарын өндіруге кедергі келтіру ниетімен жасалғанын, бұл Бүлік заңының талаптарын айқын бұзу болып табылатынын және оны саяси пікірді білдіру ретінде қарастыруға болмайтынын мәлімдеді. Кларк қорытындылады: «Бұл – ашық пікірсайыс арқылы билікті ауыстыруға жасалған әрекет емес, себебі айыпталушы анархистер тарапынан туындаған жағдайларға қарамастан, мұндай жарияланымның нақты мақсаты – АҚШ үкіметінің соғыс жоспарларын күйретуге тырысу, елге жалпы ереуілдің салдарынан паралич тудыру арқылы соғыс жүргізу үшін қажетті барлық оқ-дәрілер мен басқа да маңызды заттардың өндірісін тоқтату». Холмс қылмыстық сотта судья ретінде тәжірибесі болған және қылмыстық істерде айыптау және жазалаудың жалпы құқығын жақсы білген, осының нәтижесінде сөз бостандығына қатысты құқық бұзушылықтарды қудалауға қатысты көзқарасы өзгерген деп саналады. Абрамс ісінде ол түрме жазаларын шамадан тыс деп тапты, тіпті егер айыпталушылардың сөзі қылмыстық әрекетке қатысты болса да, тіпті «осы кедей және жағымсыз анонимді жазбалардан заңдық лакмус қағазының түсін өзгертуге жеткілікті мәліметтер алынса да», олар қауіпті қылмыстар үшін емес, өз сенімдері үшін сотталды. Холмс осы мәселе бойынша білдірген құштарлықпен, ашу-ызамен айтқан пікірлері өте ықпалды болды және жиі цитаталанады: «Пікір білдіру үшін қудалау маған толыққанды логикалық көрінеді. Егер сіз өз қағидаларыңызға немесе күшіңізге күмәнданбасаңыз және белгілі бір нәтижеге барлық күшіңізбен ұмтылсаңыз, сіз табиғи түрде тілектеріңізді заңға айналдырасыз және барлық қарсылықты жоясыз. Бірақ адамдар уақыт көптеген күрестік сенімдерді жоққа шығаратынын түсінгенде, олар өздерінің іс-әрекеттерінің негіздеріне, тіпті олардың өзінің іс-әрекеттерінің негіздеріне қарағанда, ең жақсы жақсылыққа жетуге идеялардың еркін саудасы арқылы жетеді деп сенуі мүмкін – шындықтың ең жақсы сынағы – ойдың нарықтың бәсекелестігінде қабылдану қабілеті және шындық – бұл олардың тілектерін қауіпсіз жүзеге асыруға болатын жалғыз негіз». Оның үкіметті сынаған сөздеріне қатысты көзқарастары кейбір сынға ұшырады. Алайда, оның қарсылығы америкалық сот жүйесінің саяси сөз бостандығына қатысты көзқарасындағы маңызды өзгеріс ретінде танылды, идеялар нарығын талдау үкіметтің сөзді басуына қатысты сот дауларында стандартқа айналды. Бұл 1950-60 жылдары орын алды, сот жүйесі мемлекеттік қызметкерлердің орынсыз деп тапқан сөздерінен туындаған заңсыз әрекеттердің қаупіне назар аударды. Кейінгі істерде үкіметтің Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі сыншыларға қарсы әрекеттері ескерілді, сол кезде Абрамстың тудырған көзқарастары өзгерді. Бұл келесі жылы апелляциялық іс қаралғанда, қатты бөлінген Жоғарғы Соттан саяси сөзді шексіз сөз бостандығын жақтаған басқа да пікірлерді тудырды. Ашық және қазіргі қауіп стандарты бірте-бірте заңсыз әрекет стандартына ауысты, идеялар нарығына көбірек үлес қосылды. Заңсыз әрекет стандарты 1969 жылы Бранденбург пен Огайо штаты арасындағы істе Жоғарғы Сотпен бекітілді.