Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз ақсұлтаны (1113–1151)
French nobleman (1113–1151)
Джеффри V (1113 жылдың 24 тамызы – 1151 жылдың 7 қыркүйегі), "Сұлу", "Әдемі" немесе "Плантагенет" деп аталған, 1129 жылдан бастап мұрагерлік бойынша Анжу, Турень және Мэн графы, ал 1144 жылдан бастап Нормандия герцогы болды. Джеффридің Англия королі Генрих I мен Нормандия герцогының қызы император Матильдаға үйленуі, олардың ұлы Генрих II арқылы Англияда 300 жылдық Плантагенет әулетінің билікке келуіне әкелді. Бұл оның отбасылық аты немесе тегі болмаса да, "Плантагенет" атауы Джеффридің лақабынан алынды, оның қайтысынан соң көп уақыт өткеннен кейін. Джеффри "Анжулық" болған, оның ата-бабалары Францияның солтүстік-орталық бөлігіндегі Анжу аймағын иеленген, осыдан Анжуан атауы пайда болды, ал қазіргі тарихшылар бұл кезеңді 12 ғасырдағы Анжуан империясы деп атайды.
Geoffrey V (24 August 1113 – 7 September 1151), called the Handsome, the Fair or Plantagenet, was the Count of Anjou, Touraine and Maine by inheritance from 1129, and also Duke of Normandy by his marriage claim, and conquest, from 1144. Geoffrey's marriage to Empress Matilda, daughter of King Henry I of England and Duke of Normandy, led through their son, Henry II, to the 300 year long reign of the Plantagenet dynasty in England. Although it was never his family name or last name, "Plantagenet" was taken for the dynasty from Geoffrey's epithet, long after his death. Geoffrey was 'of Anjou', his ancestral domain of Anjou in north central France gives rise to the name Angevin, and what modern historians name as the Angevin Empire in the 12th century.
Ерте өмір
Геффри Анжу графы Фулк V және Мэн графы Эрменгарданың үлкен ұлы болды. Мармутьелік Иоанн Геффриді әдемі, қызыл шашты, көңілді және ұлы батыр ретінде сипаттаған. Англия королі Генрих I Геффридің қабілеттері мен шеберлігі туралы естіген соң, 25 жастағы қызы Матильдамен Геффридің үйленуі жөнінде келісу үшін Анжуға елшілер жіберді. Екі тараптың да келісімі алынды, ал 1128 жылдың 10 маусымында он бес жасар Геффри король Генрихтың Руандағы салтанатты рәсімінде рыцарь атағына ие болды, үйленуге дайындық ретінде. Анжулық Геффри, бұл некеден туған патшалық әулетке кейіннен берілген лақап атын, шапанына таққан сары түсті қоңырау гүлдерінің бұтағынан (француз тілінде genêt – planta genista немесе қоңырау бұтасы) алған болуы мүмкін.
Geoffrey was the elder son of Fulk V of Anjou and Ermengarde of Maine. The chronicler John of Marmoutier described Geoffrey as handsome, red haired, jovial, and a great warrior. King Henry I of England, having heard reports on Geoffrey's talents and prowess, sent legates to Anjou to negotiate a marriage between his 25 year old daughter Matilda and Geoffrey. Consent was obtained from both parties, and on 10 June 1128 the fifteen year old Geoffrey was knighted in Rouen by King Henry, in preparation for the wedding. Geoffrey of Anjou, perhaps received the nickname (much later used for the royal dynasty that resulted from this marriage) from the yellow sprig of broom blossom (genêt is the French name for the planta genista, or broom shrub) he wore in his hat.
Неке
1128 жылы Жеффри мен Матильда үйленді. Бұл неке Англия, Нормандия және Анжу арасындағы берік бейбітшілікті нығайту мақсатымен жасалды. Ол Жеффриден он бір жас үлкен еді және жесір императрица мәртебесімен (жалғыз графша болудан гөрі) мақтан тұтып, өмірінің соңына дейін осы мәртебені сақтап қалды. Олардың қарым-қатынасы қызыл жартас сияқты болды, бірақ жиі ұзақ ажырасып тұрды. Матильда әкесінің сарайына оралғаннан кейін бірнеше ай өткен соң ғана Жеффриге қайтып келді, одан кейін көп ұзамай олардың тұңғыш ұлы, болашақ Генрих II патшаға жүкті болды. Олардың үш ұлы болды: Генри, Жеффри және Уильям. 1139 жылы Матильда 140 атты рыцарьмен Англияға келді, бірақ Арундель қамалында патша Стивеннің қоршауына түсті. Соңынан туған Анархия кезінде Стивен 1141 жылдың ақпанында Линкольнде тұтқындалды және Бристольде түрмеге қамалды. 1141 жылдың сәуір айында Уинчестерде өткен ағылшын шіркеуінің легаттық кеңесі Стивенді тақтан түсірді және Матильданы «Ағылшын ханым» деп жариялады. Жеффри 1149 жылға дейін герцогтықты басқарды, содан кейін ол Матильдамен бірлесіп оны ұлы Генриге берді, ал Франция королі Людовик VII келесі жылы бұл шешімді ресми растады. Жеффри Анжуде 1129, 1135 және 1145-1151 жылдары үш барондық көтерілісті бастырып тастады. Ол кіші інісі Илияспен жиі келіспейтін, оны 1151 жылы қайтыс болғанға дейін түрмеде ұстап тұрды. Көтеріліс қаупі Нормандиядағы оның ілгерілеуін баяулатты, және ол Англияға көмектесе алмауының бір себебі де осы болды. Жеффри сол жылы 38 жасында қайтыс болды, ал Генри әкесінің орнын басып, герцогтық үйдің басшысы атанды. 1153 жылы Валлингфорд шартында Стивеннің Англия патшасы ретінде өмір бойы билеуі және Генрих, Жеффри мен Матильданың ұлы, оның орнын басуы, ағылшын тарихында Плантагенет дәуірінің басталуы белгіленді.
Geoffrey and Matilda's marriage took place in 1128. The marriage was meant to seal a lasting peace between England, Normandy and Anjou. She was eleven years older than Geoffrey, and very proud of her status as dowager empress (as opposed to being a mere countess), and which she kept for the remainder of her life. Their relationship was a stormy but happy one with frequent long separations. Matilda returned to her father's court after only a few months. Upon intervention from King Henry I, Matilda returned to Geoffrey, and Matilda fell pregnant with their first son, the future King Henry II, not long after. They had three sons Henry, Geoffrey and William. In 1139, Matilda landed in England with 140 knights, where she was besieged at Arundel Castle by King Stephen. In the Anarchy which ensued, Stephen was captured at Lincoln in February 1141, and imprisoned at Bristol. A legatine council of the English church held at Winchester in April 1141 declared Stephen deposed and proclaimed Matilda "Lady of the English". Geoffrey held the duchy until 1149, when he and Matilda conjointly ceded it to their son, Henry, which cession was formally ratified by King Louis VII of France the following year. Geoffrey also put down three baronial rebellions in Anjou, in 1129, 1135 and 1145–1151. He was often at odds with his younger brother, Elias, whom he had imprisoned until Elias died in 1151. The threat of rebellion slowed his progress in Normandy, and is one reason he could never assist in England. Geoffrey died later the same year, aged 38, and Henry took his father's place as head of the ducal house. In 1153, the Treaty of Wallingford stipulated that Stephen should remain King of England for life and that Henry, the son of Geoffrey and Matilda should succeed him, beginning the Plantagenet era in English history.
Өлім
1151 жылы 7 қыркүйекте Джеффри күрт қайтыс болды. Жан Мармутье айтуынша, Джеффри патшалық кеңестен оралғанда қызбаға ұшырады. Ол Луар сарайына жетіп, диванға құлап, сыйлықтар мен қайырымдылықтарды таратты, сосын көз жұмды. Оның әйелі мен ұлдары одан ұзақ өмір сүрді. Ол Францияның Ле-Ман қаласындағы Сен-Жульен соборына жерленді, ал оның ұлы Генрих одан кейін Францияның үлкен бөлігін мұраға алды. Алтын арыстан Генрихтің жеке таңбасы болған болуы мүмкін, және оның көптеген ұрпақтары кейін әртүрлі арыстан бейнелерін пайдаланды. Эмаль Джеффриді алтын арыстандар бейнеленген көк қалқанмен көрсетеді, бұл кейін Джеффридің немересі Уильям Лонгспей қолданғанмен ұқсас. Британдық тарихшы Джим Брэдберидің сөзіне қарағанда, бұл гербтің ең алғашқы нақты бейнелерінің бірі ғана емес, сонымен қатар "кейіннен ағылшын корольдік гербы болған нәрсенің ерте пайдаланылғанын көрсететін мүмкін дәлел" болып табылады.
Geoffrey died suddenly on 7 September 1151. According to John of Marmoutier, Geoffrey was returning from a royal council when he was stricken with fever. He arrived at Château du Loir, collapsed on a couch, made bequests of gifts and charities, and died. His wife and sons outlived him. He was buried at St Julien's Cathedral in Le Mans, France, and his son Henry succeeded him to by then a substantial part of France. A gold lion may already have been Henry's own badge, and different lion motifs would later be used by many of his descendants. The enamel shows Geoffrey with a blue shield depicting gold lions, apparently the same motif later used by a grandson of Geoffrey, William Longespee. In addition to being one of the first authentic representations of a coat of arms, according to British historian Jim Bradbury it "suggests possible evidence for the early use of what became the English royal arms".