Кіріспе
Құс түрі Сокорро көгершіні немесе Грейсон көгершіні (Zenaida graysoni) – жабайы табиғатта жойылған көгершін. Ол Мексиканың батыс жағалауындағы Ревильягигедо аралдарындағы Сокорро аралына ендемик. Табиғи ортада соңғы рет 1972 жылы көрінген, қазір тек тұтқында ғана сақталып қалған. Қайта қоныстандыру бағдарламасы дайындалып жатыр. Бұрынғыда осы түрдің кіші түрі деп есептелген. Тұтқында басқа көгершіндермен будандасады, және жеке меншіктегі құстардың көбісі, сондай-ақ тұтқында өсіру бағдарламасының көптеген құстары будандасқан деп белгілі немесе күдіктелген. Сокорро түріне тән ерекше бейімделулердің болуына байланысты, олар қайта қоныстандыру бағдарламасына қосылмайды. Ғылыми атауы Зенаида Летиция Джули Бонапарт және американдық орнитолог әрі суретші Эндрю Джексон Грейсонның құрметіне берілген.
The Socorro dove or Grayson's dove (Zenaida graysoni) is a dove that is extinct in the wild. It was endemic to Socorro Island in the Revillagigedo Islands off the west coast of Mexico. The last sighting in its natural habitat was in 1972 and it only survives in captivity. A reintroduction program is being prepared. and was at one time considered a subspecies. In captivity, it hybridizes with the former and almost all privately owned birds as well as several of the captive breeding program birds are known or strongly suspected to be hybrids. These are excluded from the reintroduction program as there is evidence of unique adaptations in the Socorro species. The scientific name commemorates Zénaïde Laetitia Julie Bonaparte and the American ornithologist and artist Andrew Jackson Grayson.
Сипаттама
Сокорро көгершіні – орташа мөлшердегі, негізінен жерде қоныстануға бейімделген көгершін, зенаида көгершініне қарағанда ұзын аяқтары бар. Оның ұзындығы мен салмағы орташа. Түс схемасы бойынша туысқандарымен ұқсас. Ол аза тұту көгершінінің аралдық, жақсы түсті өкілі саналады. Еркегінің басы мен төменгі жағы терең қызыл қоңыр, құлақтарында туысқандарына тән жолақ бар. Мойнының артқы бөлігі көк сұр, ал мойнында жылтыр қызғылт дақ бар, ол қанат тастағаннан кейін айқын көрінеді. Жоғарғы жағы қызыл қоңыр. Аналықтары мен жасөспірімдерінің түсі біршама күңгірт. Аза тұту көгершінінен ең айқын айырмашылықтары – қараңғырақ түсі және жақсы дамыған аяқтары, олар қара лава тастары мен аралдың ормандарының көлеңкелі жерінде пайдалы болды, онда жергілікті сүтқоректі жыртқыштар болмады, бірақ қызыл құйрықты бүркіттер мен үлкен фрегат құстарынан үнемі қауіп төнді. Шақыру дыбысы екі буынды ызылдаумен басталады, содан кейін үш жеке дыбыс естіледі және тағы бір екі буынды ызылдаумен аяқталады: "Кууу, ОО, ОО, ОО, Кууу". Осы бес элементтің әрқайсысына бір секундтан кем уақыт кетеді. Сокорродан батысқа қарай орналасқан құрғақ және шөлді Кларион аралында аза тұту көгершінінің – Zenaida macroura clarionensis ендемик түр табалады. Бұл құстар сыртқы түрі жағынан Сокорро көгершіні мен материктегі аза тұту көгершінінің аралық белгілерін мұрағаттайды. Олар Сокорро құстарымен салыстырғанда аза тұту көгершінінің кейінгі ұрпақтары (ескі қор емес) екенін көрсетеді, олар фенотипін тәуелсіз, бірақ параллель түрде дамытқан. Мысықтар әкелінгенге дейін ол маусымдық түрде жазықтарға түсіп, мысалы, 1953 жылдың наурыз айында "көптеп" кездесетін. Бұл, әдетте, көбею маусымының шыңымен сәйкес келген болуы мүмкін, онда көптеген құстар ұрпақтарына тәуелді болып, көбірек әртүрлі тамақ табу үшін кеңінен тараған. Бұл Сокорроның басқа орташа мөлшердегі жергілікті құсы – Сокорро мақтан тұтушысында да осылай болды, оның мекендеу ортасына қатысты ұқсас қажеттіліктері бар. Фикус котинифолия инжір ағаштары мен Псидиум сокорренсе гуавалары Сокоррода өсетін жергілікті түрлер. Соңғы жазбаға сәйкес, ол Евфорбия тұқымдасының (сүрегі және туыстары) толық сақталған төменгі қабаттарына тәуелді болған сияқты. Әсіресе, ол инжір ағаштарымен байланысты болды. Түр толық жойылудан сақталды, себебі 1925 жылы экспедиция бірнеше көгершін жинады. Бұл көгершіндерді кейіннен құс шаруашылығында пайдалану нәтижесінде 1980 жылдардың соңында тұтқында асылдандыру бағдарламалары үшін жүзге жуық көгершін қолжетімді болды. Бұл түр, басқа Зенаида көгершіндері сияқты, тұтқында көбейеді, егер оның әртүрлі экологиялық қажеттіліктері ескерілсе. 2023 жылдың мамыр айына қарай тұтқында ұсталған популяция 156 құсқа жетті, олардың барлығы Еуропа мен Солтүстік Америкадағы зоопарктарда және басқа да нысандарда сақталады. 2006 жылдың басында қойларды алып тастау және аралды мысықтардан тазарту жұмыстары басталды. Осы уақыт аралығында қалған құстарды сақтап, оларды қайта қоныстандыру үшін материалдық база құрылуда. Сонымен қатар, құстардың саны 100-ден сәл ғана асып кеткендіктен, түрлі ұйымдар оларды өсіру бағдарламаларын бастады. Бұл ұйымдарға Еуропалық зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығы (EAZA), сондай-ақ Франкфурт және Кельн зоопарктары кіреді. 2013 жылы EAZA, SEMAR, SEMARNAT және Мексика Әскери-теңіз күштері сияқты түрлі мемлекеттік агенттіктермен бірлесіп, Мексикаға селекциялық бағдарламаны сәтті енгізді.
Ерекше шаралар
Сокорро аралында құс үйлерін салу 2003 жылы басталды. 2003 жылдың желтоқсаны мен 2004 жылдың қаңтарындағы көрші аралдардағы көгершіндердің басқа популяцияларын тексеру кезінде құс безгегі және трихомониаз анықталды. Осының нәтижесінде, қайта қоныстандырылған популяцияны қорғау жөнінде ұсыныстар енгізілді. 2008 жылы Эдинбург және Пейнгтон зообақтары өсіру бағдарламасынан 12 балапанды Альбукерки зообағына, ұжымдық жинақтау жұмысының бір бөлігі ретінде жіберді. АҚШ-та жинақталған мал 2013 жылы Мексикаға ауыстырылды. Мысықтарды, басқа жануарларды және адамдардың қызметін, мысалы, квадроциклдерді пайдалануды бақылауға жасалған тыракелдермен қатар, 1994 жылдан бері аралда жылына кем дегенде екі рет Schistocerca piceifrons жұқпалары тіркелді, бұл жергілікті гүлдер мен өсімдіктерге зиян келтірді.