Далла Скала әулеті: Веронаның тарихы

Кіріспе

Италиялық дворяндық әулет, Делла Скала әулеті, оның мүшелері Скалигери (skaˈliːdʒeri) немесе Скалигерлер (/s//k//æ//l//ɪ//dʒ//ər//z/; латын тілінде de Scalis) деп белгілі болды. Олар 1262 жылдан 1387 жылға дейін, барлығы 125 жыл бойы Верона және Венетоның (Венецияны қоспағанда) құрлық аймақтарын билеген отбасы болды.

Тарих

1226 жылы Эзелино III коммунаның подстатасы болып сайланғанда, ол осы лауазымды тұрақты иелікке айналдыра алды. Оның қайтысымен Ұлы Кеңес Мастино I-ді подстата ретінде сайлады, ол синьорияны (синьория) отбасылық мұраға айналдырды, бастапқыда коммунаның келісімімен билік етті, содан кейін, 1262 жылы оны қайта сайламай, төңкеріс жасады және коммуна әскерлерінің басында «халық капитаны» (capitano del popolo) атанды. 1277 жылы Мастино ақсүйектердің бір тобының қолынан қаза тапты. Оның ұлы Альбертоның капитандық билігі (1277–1302) Эсте әулетінің қолдауымен Сан-Бонифасио графтарына қарсы үздіксіз соғысқа толы болды. Оның үш ұлының ішінде 1308 жылы подстата лауазымын мұрагерлікке алған Кангранде I, тек соңғысы ғана үкіметте (1308) бөлісіп, Данте, Петрарка және Джотоның жауынгері, ханзадасы және меценаты ретінде танылды. Соғыс немесе келісім арқылы ол Падуа (1328), Тревизо (1329) және Виченца қалаларын бақылауына алды. Кангранде I-ге оның немерелері Мастино II (1329–1351) және Альберто мұрагерлік етті. Италиядағы өз заманының ең бай және ең қуатты князі Мастино 1332 жылы Брешияны бағындырып, билігін По өзенінен тысқары жерлерге жеткізді. Ол Парма (1335) және Лукканы (1339) сатып алды. 1337 жылы оған қарсы күшті одақ құрылды: Флоренция, Венеция, Висконти, Эсте және Гонзага бірігіп, үш жылдық соғыстан кейін Скалигерлердің иеліктері Верона мен Виченцаға дейін шектелді. Оның ұлы Кангранде II (1351–1359) қатыгез және күдікті тиран болды; өзінің халқына сенбеген ол өзін неміс жалдамалы әскерлерімен қоршады, бірақ оны ағасы Кансиньорио (1359–1375) өлтірді, ол Веронаны сарайлармен көркейтіп, су құбырлары мен көпірлермен жабдықтады және мемлекеттік қазынаны құрды. Ол өзінің тағы бір інісі Паоло Альбиноны да өлтірді. Скалигерлер арасындағы бауырластық қастық Антонио (1375–1387), Кансиньорионың заңды емес ұлы, оның бауыры Бартоломеоды өлтіргеннен кейін де жалғасты. Бұл халықтың наразылығын тудырды, ал Миланның Джан Галеаццо Висконти оған қарсы соғыс жариялағанда, оны тастап кетті. Барлық ресурстарын жұмсағаннан кейін ол түн ортасында (19 қазан 1387 ж.) Веронадан қашып, Скалигерлердің үстемдігін аяқтады. Оның ұлы Кан Франческо Веронаны (1390 ж.) қайтарып алуға сәті түспеді. Гульельмо (1404), Кангранде II-нің заңды емес ұлы, сәтті болды: халықтың қолдауымен ол миландықтарды Веронадан қуды, бірақ он күннен кейін қайтыс болды, содан кейін Верона Венецияға (1405) бағынды. Скалигерлердің соңғы өкілдері император сарайында өмір сүрді және халық көтерілістерінің көмегімен Веронаны қайтаруға бірнеше рет тырысты. Скалигерлер биліктен қуылғаннан кейін, отбасының өзін-өзі жариялаған екі мүшесі Джулио Чезаре делла Скала (сонымен қатар Юлий Цезарь Скалигер деп танылған) және оның ұлы Джозеф Юст Скалигер гуманистік ғалымдар ретінде танылды, бірақ олардың тарихи Скалигерлер отбасымен байланысы күмәнді.

When Ezzelino III was elected podestà of the commune in 1226, he was able to convert the office into a permanent lordship. Upon his death the Great Council elected as podestà Mastino I, who succeeded in converting the signoria (seigniory) into a family inheritance, governing at first with the acquiescence of the commune, then, when they failed to re elect him in 1262, he effected a coup d'état and was acclaimed capitano del popolo ("people's captain"), at the head of the commune's troops. In 1277 Mastino was killed by a faction of the nobles. The reign of his son Alberto as capitano (1277–1302) was an incessant war against the counts of San Bonifacio, who were aided by the House of Este. Of his three sons, Cangrande I inherited the podestà position in 1308, only the last shared the government (1308) and made a name as warrior, prince and patron of Dante, Petrarch and Giotto. By war or treaty he brought under his control the cities of Padua (1328), Treviso (1329), and Vicenza. Cangrande I was succeeded by his nephews Mastino II (1329–1351) and Alberto. Mastino, the richest and most powerful prince of his generation in Italy, continued his uncle's policy, conquering Brescia in 1332 and carrying his power beyond the Po river. He purchased Parma (1335) and Lucca (1339). A powerful league was formed against him in 1337: Florence, Venice, the Visconti, the Este and the Gonzaga all joined, and after a three year war, the Scaliger dominions were reduced to Verona and Vicenza. His son Cangrande II (1351–1359) was a cruel and suspicious tyrant; not trusting his own subjects, he surrounded himself with German mercenaries, but was killed by his brother Cansignorio (1359–1375), who beautified Verona with palaces, provided it with aqueducts and bridges and founded the state treasury. He also killed his other brother, Paolo Alboino. Fratricide among the Scaligeri continued when Antonio (1375–1387), Cansignorio's natural son, slew his brother Bartolomeo. This aroused the indignation of the people, who deserted him when Gian Galeazzo Visconti of Milan made war on him. Having exhausted all his resources, he fled from Verona at midnight (19 October 1387), thus ending the Scaliger domination. His son Can Francesco attempted fruitlessly to recover Verona (1390). Guglielmo (1404), natural son of Cangrande II, was more fortunate: with the support of the people, he drove out the Milanese, but he died ten days thereafter, and Verona then submitted to Venice (1405). The last representatives of the Scaligeri lived at the imperial court and repeatedly attempted to recover Verona by the aid of popular uprisings. After the Scaligeri had been ousted, two self proclaimed members of the family, Giulio Cesare della Scala (also known as Julius Caesar Scaliger) and his son Joseph Justus Scaliger, made a reputation as humanist scholars, though their relationship to the historic Scaliger family is disputed.