Кіріспе

Ішкі құлақ сұйықтығы

Эндолимфа – ішкі құлақтың мембраналық лабиринтінде қамтылған сұйықтық. Эндолимфадағы басты катион – калий, ал эндолимфадағы натрий мен калийдің концентрациясы тиісінше 0,91 мМ және 154 мМ құрайды. Бұл сұйықтық Антонио Скарпаның құрметіне Скарпа сұйықтығы деп те аталады.

Құрылымы

Ішкі құлақтың екі бөлігі бар: сүйекті лабиринт және мембраналы лабиринт. Мембраналы лабиринт сүйекті лабиринттің ішінде орналасқан, ал мембраналы лабиринттің ішінде эндолимфа деп аталатын сұйықтық болады. Мембраналы лабиринттің сыртқы қабырғасы мен сүйекті лабиринттің қабырғасы аралығында перилимфа орналасқан.

Құрамы

Перилимфа мен эндолимфаның иондық құрамы ерекше, ол шашты жасушалардың электрохимиялық импульстарын реттеуге қатысқан функцияларына сай келеді. Эндолимфаның электрлік потенциалы перилимфаға қарағанда 80-90 мВ-ға артық оң зарядталған, себебі калийдің (К) концентрациясы натрийге (Na) қарағанда жоғары. Бұл ерекше жасуша сыртындағы сұйықтықтың негізгі құрауышы – калий, ол stria vascularis-тен бөлінеді. Эндолимфадағы калийдің жоғары мөлшері шашты жасушалардағы деполяризациялық электр тогын натрий емес, калий тасымалдайтынын білдіреді. Бұл механоэлектрлік трансдукция (МЭТ) тогы деп аталады. Эндолимфаның оң зарядталған иондардың жоғары концентрациясының арқасында кохлеада 80–120 мВ болатын, перилимфа сияқты басқа жақын сұйықтықтарға қарағанда жоғары оң потенциалы бар. Дәл осы электрлік потенциалдың айырмашылығы шашты жасушаларға механикалық стимуляция кезінде калий иондарының ағып түсуіне мүмкіндік береді. Шашты жасушалардың потенциалы шамамен -50 мВ теріс болғандықтан, эндолимфадан шашты жасушаға дейінгі потенциалдың айырмашылығы 150 мВ шамасында болады, бұл организмдегі ең үлкен электрлік потенциалдың айырмашылығы.

Функция

Есту: Кохлеарлық өзек: кохлеарлық өзектегі эндолимфадағы сұйық толқындары рецепторлық жасушаларды қоздырады, олар өз қозғалысын мидың дыбыс ретінде қабылдайтын нервтік импульстарға түрлендіреді. Тепе-теңдік: Жартылай дөңгелек каналдар: жартылай дөңгелек каналдардағы эндолимфаның бұрыштық үдеуі вестибулярлық рецепторларды қоздырады. Екі ішкі құлақтың жартылай дөңгелек каналдары тепе-теңдікті үйлестіру үшін бірігіп жұмыс істейді.

Клиникалық маңызы

Эндолимфаның күрт қозғалыстар салдарынан (мысалы, айналу немесе көлікпен келе жатып ойда-жолда кездесетін соққылар) бұзылуы қозғалысқа байланысты ауруға шақыруы мүмкін. Эндолимфа көлемінің күрт ұлғаюы эндолимфалық гидропс деп аталады және ол Меньер ауруымен байланысты.