Бразилия жазушысы Грасилиану Рамус: Өмір және шығармашылық жолы

Кіріспе

Грасилиану Рамус де Оливейра (ɡɾasiliˈɐ̃nu ˈʁɐ̃muz dʒi oliˈvejɾɐ) (27 қазан, 1892 – 20 наурыз, 1953) – бразилиялық модернист жазушы, саяхатшы және журналист. Ол әлемге "Vidas secas" романында бразилиялық сертаудың кедей халқының қиын жағдайын бейнелегенімен танымал. Оның кейіпкерлері күрделі, әртүрлі және пессимистік көзқарастарға ие, олар арқылы Рамос билікке құмарлық (негізгі тақырыбы "Сан-Бернардо" романында), әйелдерге деген жеккөрушілік ("Ангустия" романындағы маңызды мәселе) және адалдықтан айырылу сияқты тақырыптарды зерттейді. Оның басты кейіпкерлері көбінесе Бразилияның солтүстік-шығысынан шыққан төменгі тапқа жататын адамдар, олардың көпшілігі жазушы болуға ұмтылады (мысалы, "Caetés" романындағыдай) немесе сауатсыз шаруалар, барлығы да кедейлік пен күрделі әлеуметтік қарым-қатынастармен күреседі. Хорхе Амадо және Эрико Вериссимо сияқты әріптес жазушыларымен бірге Рамос Бразилия модернистерінің екінші буынының өкілі болды, бұл "1930 жылдардағы модернизм" деп белгілі. Өмір бойы коммунистік идеяларды қолдаған ол Бразилия Коммунистік партиясының негізін қалаушылардың бірі болды.

Өмір

Грацильяно Рамос де Оливейра 1892 жылдың 27 қазанында Бразилияның Алагоас штатындағы Квебрангуло қаласында Себастьян Рамос де Оливейра мен Мария Амелия Рамос отбасында дүниеге келді. Грацильяно жұбайлардың 16 баласының үлкені болды. Ол балалық шағының көп бөлігін Бразилияның Солтүстік-Шығысындағы түрлі қалаларға саяхаттап өткізді. Масейодағы орта мектепті бітірген соң 1909 жылы Jornal de Alagoas газетімен ынтымақтастық жасады, онда «Céptico» атты сонетін Альмеида Кунья псевдонімімен, сондай-ақ көптеген мәтіндерді түрлі псевдонимдермен жариялады. Ол Feliciano de Olivença псевдонімімен O Malho журналында да мәтіндер жариялады және 1906 жылы Echo Viçosense атты қысқа мерзімді журналға негіз салды. 1914 жылы Рио-де-Жанейроға көшті, бірақ 1915 жылдың қыркүйегінде Пальмейра-дос-Индиос қаласында сатушы болып жұмыс істеген әкесімен бірге тұру үшін Алагоаска қайта оралуға мәжбүр болды. Сондай-ақ 1915 жылы ол Мария Аугуста де Барросқа үйленді, олардан төрт бала дүниеге келді. Мария Аугуста 1920 жылы босанғанда тудырған қиындықтардан көз жұмды. 1927 жылы Рамос Пальмейра-дос-Индиос қаласының мэрі болып сайланды: ол 1928 жылы қызметке кірісіп, 1930 жылы лауазымынан бас тартты. Префектуралық есептерінің жоғары көркемдік деңгейіне тәнті болған Аугусто Фредерико Шмидт 1925 жылдан бастап жазған алғашқы романы «Катес» жариялануына Рамосты ынталандырды. Ол «Катесті» 1930 жылы аяқтады, бірақ оны 1933 жылға дейін жарияламады. 1928 жылы екінші әйелі Хелоиза Лейт де Медейросқа үйленді, олардан тағы төрт бала дүниеге келді. 1930 жылдан 1936 жылға дейін ол тағы да Масейода тұрды. 1934 жылы «Сан-Бернардо» романын жариялады, ал келесі жылы 1935 жылғы коммунистік көтеріліске қатысқан деген күдікпен тұтқындалды (бірақ бұл ешқашан расталмады). (Грацильяно түрмеде өткізген уақыты туралы «Мемориас до Ка́рсере» атты естеліктерді жазды, ол оның 1953 жылы қайтыс болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң жарық көрді.) Түрмеден босатылғаннан кейін, ол Жозе Линс до Рего сияқты әріптестерінің көмегімен ең танымал романы «Ангустияны» жариялады. 1938 жылы «Vidas Secas» кітабын шығарды және Рио-де-Жанейроға көшіп, 1945 жылы Бразилия Коммунистік партиясына мүше болды. Келесі жылдары ол әйелімен бірге Франция, Португалия, Кеңес Одағы және Чехословакия сияқты елдерге саяхаттады. Сондай-ақ 1945 жылы балалық шағы туралы «Infância» атты естеліктерді жариялады. 1952 жылдан бастап Грацильяноның денсаулығы біртіндеп нашарлай бастады. Оған өкпе қатерлі ісігі диагнозы қойылды және сәтсіз операциядан кейін 1953 жылдың 20 наурызында көз жұмды. Оның әйелі Хелоиза 46 жылдан кейін Сальвадорда (Баия) қайтыс болды. Грацильянодан алты бала және екінші әйелі қалды.

Graciliano Ramos de Oliveira was born in the city of Quebrangulo, in the Brazilian state of Alagoas, on October 27, 1892, to Sebastião Ramos de Oliveira and Maria Amélia Ramos. Graciliano was the oldest of the couple's 16 children. He would spend most part of his childhood travelling through different cities of Northeast Brazil. After finishing high school in Maceió, he became a collaborator of the newspaper Jornal de Alagoas in 1909, where he published a sonnet called "Céptico" under the pen name Almeida Cunha, and some other texts under many different pseudonyms. He also published texts in the magazine O Malho, under the pen name Feliciano de Olivença, and founded a short lived periodical named Echo Viçosense in 1906. In 1914 he moved to Rio de Janeiro, but had to return to Alagoas in September 1915, in order to live with his father, who became a salesman in the city of Palmeira dos Índios. Also in 1915, he married his first wife, Maria Augusta de Barros, having with her four children. Maria Augusta died in 1920, due to troubles during childbirth. In 1927, Ramos was elected mayor of Palmeira dos Índios: he took office in 1928 and would abdicate his post in 1930. Mesmerized by the high literary quality of his prefecture reports, Augusto Frederico Schmidt would approach Ramos into publishing his first novel, Caetés, that Ramos started to write circa 1925. He would finish Caetés in 1930, but did not publish it until 1933. In 1928, he married his second wife, Heloísa Leite de Medeiros, having with her four more children. From 1930 to 1936 he lived once again in Maceió. In 1934 he published the novel São Bernardo, and in the following year, he was arrested due to alleged (but never confirmed) participation in the Communist uprising of 1935. (Graciliano wrote an account of his time in prison named Memórias do Cárcere, published a few months after his death in 1953.) After being freed from prison, he publishes with the help of associates such as José Lins do Rego his most famous novel, Angústia. In 1938 he publishes Vidas Secas and moves definitely to Rio de Janeiro, where he became in 1945 a member of the Communist Party of Brazil. In the subsequent years, he travelled alongside his wife to countries such as France, Portugal, the Soviet Union and Czechoslovakia. Also in 1945 he published an account of his childhood years, named Infância. Beginning in 1952, Graciliano's health gradually began to decline. He was diagnosed with lung cancer and, after an unsuccessful surgery, died on March 20, 1953. His wife Heloísa would die 46 years later, in Salvador, Bahia. Graciliano was survived by six children and his second wife.

Дін

Грейсильяно өзін атеист деп есептеген, бірақ Киелі кітапты оқуды ұнататын.

Қоғамдық домен

Бразилия заңдарына сәйкес, Грацильяно Рамос туындылары автордың қайтыс болған күнінен 70 жыл өткен соң, 2024 жылдың 1 қаңтарында жалпыға қолжетімді болды. Дегенмен, отбасы мұнымен келіспеді, себебі автордың сол кезде әлі де тірі қызы болған және 1916 жылғы Азаматтық кодекске сәйкес, ол 2024 жылдан кейін де өмір бойында туындылардың авторлық құқығы сақталуы тиіс деп мәлімдеді. Осы себепті олар Editora Record компаниясымен 2029 жылдың қаңтарына дейін келісімшарт жасасты. Алайда, авторлық құқық қорғала беретіні әлі белгісіз, Record Group президенті Соня Жардимнің сөзіне қарағанда, 2024 жылы "Vidas Secas еңбектерінің екі басылымы нарықта болуы мүмкін". Бірақ Грацильяно Рамостың соңғы тірі қалған қызы 2022 жылы қайтыс болды. 2023 жылдың желтоқсан айының соңында отбасы Бразилия заңнамасына бағынатындарын жариялады.