Кіріспе

Жүзімнің түрі

Кампсис грандифлора, көбінесе қытай кернейі деп аталады, жазда үлкен, қызғылт сары түсті, керней пішіндес гүлдері бар, жылдам өсетін, жапырақты өсімдік. Оның биіктігі 10 метрге жетеді. Шығыс Азияға тән бұл түр, Campsis radicans-қа қарағанда азырақ қысқа төзімді.

Атауы

Латын тіліндегі Campsis ғылыми атауы грек тіліндегі "kampe" – бүгілу, иілу етістігінен шыққан, гүлдің иілген тораптарының пішінімен байланысты қойылған. "Grandiflora" деген түрлік атау латын тіліндегі "grandis" – үлкен, ірі және "flos" (жатыс есімде "floris") – гүл сөздерінің түбірінен немесе "floreo" – гүлдеу етістігінің сабағынан құралған.

Ботаникалық сипаттама

Бұтақтары 6-10 метрге дейін жететін ағаш тәрізді жүзімдер өседі. Олар тік беттерге сиреп орналасқан әуе тамырларының көмегімен жабысады, бұл тамырлар тіреуші ағаштардың қабығына, тасқа, құрылыс кірпіштеріне және т.б. өседі. Жапырақтары 4–13 см ұзындықта, 7–9 жапырақшасы бар күрделі, жұпсыз тісті жапырақтар. Жапырақшалардың сабақтары 5(10) мм, пішіні сопақтан сопақ-ланцетке дейін, 3–6(9) x 1.5–3(5) см. Жүзі тегіс, түбі кеңінен үшбұрышты, жиегі араланған, ұшы сүйір. Көктамырлар пальма тәрізді, орталық көктамырдың әр жағында 6–7 екіншілік көктамыр бар. Өсімдік жапырақ түсіретін. Гүлшоғырлары бұтақтардың ұштарында орналасқан қысқа шашақтар. Гүлшоғыр осі 15–20 см ұзындықта. Тостағанша қоңырау пішіндес, шамамен 3 см, биіктігінің жартысына дейін тілінген. Тостағанша жапырақтары ланцет пішіндес, шамамен 1.5 см. Гүлдің түсі сыртынан қызыл, ішінен қызыл-қоңыр, ұзындығы 5 см шамасында, гүлдің шет жапырақтары дөңгелектелген. Гүлдеу мамыр–тамыз айларында, алғашқы, ең белсенді толқыны кезеңнің басында, кейінірек жеке гүлшоғырлары сирек кездеседі. Аталықтары гүлдің шет жапырақтарынан қысқа, жіпшелері 2–2.5 см ұзындықта, аталықтары жіпшелерге перпендикуляр, сары түсті. Аналық бағанасы сызықты, шамамен 3 см, аналық ұшы қысыңқы, екі бөлікке бөлінген. Жемісі – 7–12 см ұзындығында, ұшы дөңгелек капсула. Тұқымдары екі қанатты жарғақты қанаттары бар, жалпақ. Хромосомалар саны 2n=36, 38, 40.