Исламда тәкпір: шығарып тастау және оның түрлері

Кіріспе

Исламдағы құлшылықтан шығару түрі – Такфир (تَكْفِير) – араб және ислам термині. Бұл бір мұсылманды екіншісінің құлшылықтан шығаруы, яғни, басқа мұсылманды діннен тайған деп айыптауы. Бұл сөз Құранда да, хадистерде де кездеспейді; оның орнына куфр («сенімсіздік») және кафир («сенімсіз») және осы үш әріпті түбір k f r қолданылатын басқа да терминдер бар. Ислам заңдарының (шариғат) дәстүрлі түсіндірмелеріне сәйкес, діннен тайғаны үшін жаза – өлім жазасы болғандықтан, негізсіз такфир айыбы ислам заңнамасында тыйым салынған (харам) әрекет есептеледі. Бір хадисте мұсылманды сенімсіз деп қате жариялаған адамның өзі діннен тайған емес, керісінше, кіші ширк жасағандығы айтылады. Ислам тарихында 7-шы ғасырда пайда болған хариджиттер тобы сүнни және шиит мұсылмандарына қарсы такфир жасады және ғасырлар бойы ерте халифаттарға қарсы көтерілістің басты себебі болды. Дәстүр бойынша, басқа мұсылманды кафир деп жариялауға құқылы жалғыз топ – ислам ғалымдары (уламалар). Олар такфир жарияламас бұрын барлық қажетті заңдық сақтық шараларын қолдану керектігін және ислам дінін ұстанатындарды босату керектігін айтады. Өзінің кең таралған «Белес» кітабында египеттік ислам идеологы Сәйід Құтб мұсылман әлемін билейтін үкіметтердің шариғат заңын қолданудан бас тартып, бірнеше ғасыр бұрын жаппай діннен тайып, джахилия (исламға дейінгі надандық) күйіне түскенін уағыздады. Оның пікірінше, шариғат заңсыз ислам өмір сүре алмайды. Олар шариғатты орындамайтын немесе «жеткіліксіз діншіл» деп есептелетін адамдарды діннен шығарады. Кейбір салафи джихадистік бүлікші ұйымдар, мысалы, Такфир уәл Хижра, ГИА, Боко Харам және Ислам мемлекеті. Такфирге себеп болатын әрекет – мукаффир деп аталады. Басқа мұсылманды сенімсіз немесе діннен тайған деп жариялаған мұсылман – такфири («құлшылықтан шығарушы»). Жалпы, ресми мұсылман дін қызметкерлері ислам дінін ұстанатын және исламның бес қадамын орындайтын мұсылмандарды қауымнан шығаруды қолдамайды. Уламалар көбінесе басқаларды қауымнан шығаруға кімнің құқығы бар, оның қандай діни критерийлерге негізделуі керек және биліктің құзыретіне ие болуы үшін ислам заң ғылымында (фикх) қандай деңгейдегі арнайы білім қажет екендігі туралы риторикалық сұрақтар қойып, қарсылық білдіреді. Мұсылмандардың такфирге қарсылық білдіруінің мысалы ретінде 2015 жылы Әл-Азхар университетінің басшылығы ИМ/ИГИЛ/ДЭИШ-ті такфирден бас тартқандығын, ал «көптеген негізгі мұсылмандардың» хариджиттерді такфирден бас тартқандығын атауға болады. Ғалымдар бұл секталарды «басты такфиршілер» деп бірауыздан мойындайды. Такфирдің мысалдары: Такфирді мұсылман қауымдастығы қабылдағаннан кейін таралатын мысалдар: Сауд Арабиясының фәтва веб-сайты IslamQA.info «асыра тілді такфиршілердің» мысалы ретінде «жұма намазынан және салах әл-жамағаттан (ұжымдық намаз) қашып, сол жердегі мұсылмандарды» – 19-шы ғасырдағы Арабия түбегінде Мұхаммед ибн Абд әл-Уахабтың ілімдерін ұстанған қауымды – «сенімсіздер» деп қарастырған. Ибн Абд әл-Уахабтың өзі «негізгі идеясы» «монотеизмнің анықтамасымен келіспеген мұсылмандар еретик емес, яғни адасқан мұсылмандар емес, бірақ Исламнан толығымен тыс» деген ілімдерімен танымал болды. 1960 жылдардың ортасында Египетте экстремизмге кінәлі деп айыпталған исламшыл жастары Сәйід Құтбтың «Белес» кітабында айтылған теориямен келісті, яғни ислам шариғат заңдары орындалмағандықтан жойылды және оған қарсы тұру үшін «мұсылман» қоғамынан шығу және секулярлық режимді құлатуға дайындалу керек. Алайда олар өздерінің ажырауы «толық» (яғни, жасырын өмір сүру, бірақ қоғамнан жасырын) немесе «рухани» (яғни, олар күштірек болғанға дейін басқа мұсылмандардан жасырын) болуы керек пе деген мәселеде келіспеді. Топтар бір-бірін такфир етіп, «бір-бірімен сәлемдесуден бас тартты, кейде тіпті төбелес те шықты».

Form of excommunication in Islam

Takfir (تَكْفِير) is an Arabic and Islamic term which denotes excommunication from Islam of one Muslim by another, i. e. accusing another Muslim to be an apostate. The word is found neither in the Quran nor in the ḥadīth literature; instead, kufr ("unbelief") and kāfir ("unbeliever") and other terms employing the same triliteral root k f r appear. Since according to the traditional interpretations of Islamic law (sharīʿa) the punishment for apostasy is the death penalty, an ill founded takfir accusation was a major forbidden act (haram) in Islamic jurisprudence, with one hadith declaring that one who wrongly declares a Muslim an unbeliever is himself not an apostate but rather committed minor shirk. In the history of Islam, a sect originating in the 7th century CE known as the Kharijites carried out takfīr against both Sunnī and Shīʿa Muslims, and became the main source of insurrection against the early caliphates for centuries. Traditionally, the only group authorized to declare another Muslim a kāfir are the scholars of Islam (Ulama), which affirm that all the prescribed legal precautions should be taken before declaring takfīr, and that those who profess the Islamic faith should be exempt. In his widely influential book Milestones, Egyptian Islamist ideologue Sayyid Qutb preached that governments ruling the Muslim world had fallen into a state of collective apostasy or jahiliyah (a state of pre Islamic ignorance) several centuries ago, having abandoned the use of sharīʿa law, without which (Qutb held) Islam cannot exist. who do not enforce sharia or are otherwise "deemed insufficiently religious". Some Salafi jihadist insurgent organizations such as Takfir wal Hijra, GIA, Boko Haram, and the Islamic State,

The act which precipitates takfīr is termed mukaffir. A Muslim who declares another Muslim to be an unbeliever or apostate is a takfīri ("excommunicational"). In general, the official Muslim clergy considers that Islam does not sanction excommunication of Muslims who profess their Islamic faith and perform the ritual pillars of Islam. Ulamas often raise objections by asking rhetorical questions of who holds the right to excommunicate others, on what religious criteria it should be based, and what level of specialized knowledge in Islamic jurisprudence (fiqh) is required for the qualification of authority. An example given of the reluctance of Muslims to takfir is the refusal of authorities at Al Azhar University to takfir ISIL/ISIS/Daesh in 2015 despite that groups notorious takfir atrocities; and the refusal of "many mainstream Muslims" to takfir the Kharijites, despite this sects being "unanimously regarded as the arch takfiris" by scholars. Examples of takfir
Examples of takfir spreading once takfir is accepted in a Muslim community include:
The Saudi Arabian fatwa website IslamQA. info gave as an example of over zealous takfir "deviants" a group who "kept away from Jumu'ah (Friday prayer) and Salah al jamaa'ah (congregational prayer) and regarded the Muslims in that land"—the 19th century community on the Arabian peninsula who followed the teachings of Muhammad ibn Abd al Wahhab – "as disbelievers". Ibn 'Abd al Wahhaab himself was noted for teachings whose "pivotal idea" was that "Muslims who disagreed with his definition of monotheism were not heretics, that is to say, misguided Muslims, but outside the pale of Islam altogether." Islamist youth incarcerated for alleged extremism in Egypt in the mid 1960s agreed with the theory set forth in Sayyid Qutb's book Milestones that Islam was extinct since sharia law not being enforced in the "Muslim" world, and that the right response was to withdraw from "Muslim" society in preparation for the overthrow of the secular regime. However they disagreed over whether their detachment should be "total" (i. e. a low profile but not secret existence on the margins of society) or "spiritual" (i. e. kept secret from other Muslims until they were a stronger force). The groups mutually takfired each other and "refused to greet one another, and sometimes even came to blows".

Сүннит Ашари

Суннилердің ортодоксалды ұстанымы бойынша, күнәлар жалпы алғанда адамның мұсылман емес екенін көрсетпейді, бірақ діннің негізгі қағидаларын жоққа шығару көрсетіп жатады. Демек, мысалы, кісі өлтіруші әлі де мұсылман болуы мүмкін, бірақ кісі өлтірудің күнә екенін білген күйі мойындамайтын адам – қапір. Әш’ари «жүректегі сенім ең маңыздысы» деген пікірді айтты. Әш’ари мектебінің негізін қалаушы имам әл-Ашари «адам өлтіру, зина, ұрлық сияқты өлім жазасына лайықты күнәларды рұхсат етілген деп жариялау және олардың тыйым салынғанын мойындамау» оны «кәпір» етеді деді. Бұл теология Омейяларға және исламға жаңа кіргендерге, олардың құлшынысында толыққанды болмауына төзімділік танытты. Бұл теологиялық мектеп күнә және нағыз мұсылман кім деген анықтамаға байланысты ертегі даулар бойынша харижиттерге қарсы пайда болды. Харижиттерден өзгеше, муржииттер мұсылман билеушісіне қарсы көтерілісті ешбір жағдайда ақтауға болмайды деп сенді және пассивті қарсылықты қолдады.

Мутазилиттер

Мұтазилиттер (заидиялықтардан кейін) Мурджиттер мен Хауариджтердің арасындағы орташа жол деп есептегенді жақтады, яғни міндеттерін толық орындамағандар күнәкарлар (фасик) санатына жіберілді, бірақ толығымен иманынан айырылған деп есептелмеді. Екінші жағынан, Алам әл-Диннің сөзінше, "делінгендей", "Мұтазилиттердің имандағы жалпы түсінігі – сенім үшін құлшылық амалдары қажетті, ал оларды орындамаған адам сенуші емес".

Христиандар мен яһудилердің такфирі

Файз Салхаб пен Хусам С Тиманидің пікірінше, мұсылман емес адамдар да "такфир" етілуі мүмкін. Мысалы, Мұхаммед (с.ғ.с.) былай деген хадис келтіріледі: "Алланың қарғысы яһудилер мен христиандарға болсын, олар өз пайғамбарларының қабірлерінде ғибадат ететін орындар салады". Пайғамбарлардың қабірлерін ғибадат орындарына айналдыру – "үлкен куфр", ал мұндай үлкен куфр жасаған адам кәпір саналады. Олар сырттай "иманды" көрсеткенімен, іштей (үлкен) куфр жасағандықтан, олар діндерінен бас тартып, күпірлікке ұшырады.

Ертедегі ислам

Кейбір мұсылмандар (мысалы, уахабизм негізін қалаушы Мұхаммед ибн Абд әл-Ваххаб) такфирдің ең алғашқы мысалдарының бірі ретінде бірінші халифа Әбу Бәкірдің амалын келтіреді. Кейбір араб тайпаларының зекет төлеуден бас тартуына жауап ретінде ол былай деді: "Аллаға ант етемін, намаз бен зекеттің арасын ажырататын әркіммен күресемін. Уахи тоқтатылды, шариғат толыққанды келді, мен тірі кезде дін кемітіле ме? Мен осы тайпалармен тіпті олар маған бір жіп бермесе де шайқасамын. Зекет – байлыққа салынатын салық, және Аллаға ант етемін, намаз бен зекеттің арасын ажырататын адаммен соғысамын". Бірақ Әбу Бәкір «кәпір» деген сөзді қолданған жоқ. Хауариж деп аталатын топ, халифалық таққа мұрагерлік мәселесін шешу үшін өзінің қарсыласы Муавия I-мен келісімге келгеннен кейін, халифа Әлиді (601-661 жж.) такфир етіп, өлтірді. Олар «сот тек Аллаға ғана тиесілі» деп сенді, сондықтан адамдар соғысқа бармай, бейбіт түрде келісімге келуі – Аллаға тиісті шешімді қабылдау болып табылады. Ал жеңімпазды Алла белгілейді. Омейяд халифаты мен Хауариждер арасындағы соғыстарда, хауариждердің такфирді қолдануы олардың бейкүнә мұсылмандарға қарсы шабуылдарын ақтауға себеп болды. Такфирге қатысты сунниттердің қарапайым көзқарасы осы қақтығысқа жауап ретінде ішінара қалыптасты. Омейяд және алғашқы Аббасид кезеңдерінде (шамамен 661-800 жж.) билік өкілдері исламды жолдан тайдырушылыққа қарсы «көбінесе» «ғылыми пікірталастар» арқылы қорғаған сияқты. Аббасид халифатындағы Мутазилиттердің орнатқан Мыхна инквизициясы кезінде, Мутазилиттердің жаулары еретиктер мен имансыздар деп есептеліп, жазаланды. Мыхна 833 жылдан 851 жылға дейін созылды. Атақты Абу Хамид Мухаммед ибн Мухаммед әл-Газали (1111 ж. қайтыс болды) дінтанушылар арасындағы шамадан тыс такфирге қарсы уағыз айтты. Мәлики ғалымы Кади Айяд (1149 ж. қайтыс болды) «Мухаммед туралы жала жабу немесе сенім мен діни өмірдің барлық мәселелерінде оның құқығын күмәндану» үшін өлім жазасын талап еткен алғашқы ғалым болды (Тилман Нагельдің айтуынша), бұл Ибн Таймия және Тадж әл-Дин әл-Субки (1355 ж. қайтыс болды) сияқты кейінгі ғалымдардың қарқынын арттырды. Мысыр мен Сирияда Мамлюк сұлтанаты (1250-1517 жж.) кезінде «төрт сунниттік заң мектебінің қадилері алдында сотталған» 60 жоғары деңгейдегі такфир ісін зерттеу барысында тарихшы Амалия Леванони «жартысынан астам» істерде айыпталушылардың өлім жазасына кесілгенін анықтады. Бұл адамдардың арасында суфилер, рафидилер, шииттер, исламнан қайтқандар, «құдайға қарсы сөз айтушылар мен сиқыршылар, бүлікшілер, саяси қарсыластар және басқалар бар, көбінесе айыптаулар негіссіз болды». (Тұрақсыздық кезінде өлім жазалары жиірек және саяси сипатқа ие болды.)

Some Muslims (such as Muhammad Ibn Abd al Wahhab, founder of Wahhabism) believe that one of the earliest examples of takfir was alleged to have been practised by the first Caliph, Abu Bakr. In response to the refusal of certain Arab tribes to pay the alms tax (zakat), he is reported to have said: "By God, I will fight anyone who differentiates between the prayer and the zakat. Revelation has been discontinued, the Shari'ah has been completed: will the religion be curtailed while I am alive. I will fight these tribes even if they refuse to give a halter. Poor due (zakat) is a levy on wealth and, by God, I will fight him who differentiates between the prayer and poor due." Abu Bakr did not use the word kafir though. The group known as Khawarij takfired and killed the Rashidun caliph Ali (601–661 CE), after he agreed to arbitration with his rival, Muawiyah I, to decide the succession to the Caliphate. They believed that "judgement belongs to God alone", so that for human beings to arbitrate peacefully rather than wage war was making a decision rightfully belonging to God. In contrast, the victor of a battle was determined by God. In the wars between the Umayyad Caliphate and the Khawarijs, the latter's practice of takfir became the justification for their indiscriminate attacks on civilian Muslims; the more moderate Sunni view of takfir developed partly in response to this conflict. In the Umayyad and early Abbasid periods (roughly 661–800 CE), authorities "appear" to have defended Islam against apostasy "mostly" with "intellectual debates". During the Mihna inquisition in the Abbasid Caliphate which was instituted by the ruling Mu'tazilites, enemies of the Mu'tazila were considered heretics and disbelievers and were punished. The Mihna lasted from 833 to 851 CE. The celebrated Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad al Ghazālī (d. 1111) preached against the excessive takfīr among theologians. Maliki scholar Qadi Ayyad (d. 1149) is said to have been the first scholar to call for the death penalty for "disseminating improprieties about Muḥammad or questioning his authority in all questions of faith and profane life" (according to Tilman Nagel), setting the pace for later scholars like Ibn Taymiyyah and Taj al Din al Subki (d.1355). In a study of 60 high profile takfir cases in Egypt and Syria "tried before the qadis of the four Sunni schools of law" during Mamluk Sultanate (1250–1517). CE), historian Amalia Levanoni found "more than half" led to the execution of the accused. These individuals included Sufis, Rafidi, Shi'a, reverts from Islam, "alleged blasphemers and sorcerers, rebels, political rivals and others, with charges often being trumped up. "(Executions became more common and political during times of unrest.)

1950 жылдан кейін

Хусам С. Тиманидың пікірінше, мұсылмандар арасындағы діннен қайтушылық та, "такфир" ұғымын қабылдаған мұсылман топтарының саны да соңғы кезде (2017 жылға дейін) артқан. Тимани мұсылман ғалымдарының сөзінше, мұның себебі – "Ислам құндылықтарының төмендеуі және ғасырлар бойы колонизация мен шетелдік билікке бағынудан кейін халық арасындағы бірлік пен ынтымақтың жоғалуы". Оксфорд исламтану онлайн сайты мәлімдегендей, такфир "Египеттегідей" "экстремистік топтардың басты идеологиясына" айналды, "олар Саид Кутб, Абул А'ла Маудуди және басқалардың ойларын бейнелейді". Бұл мәселені Хасан әл-Худайби (1977 ж. қайтыс болған) және Юсуф әл-Карадави сияқты ислам ғалымдары мен көшбасшылары, сондай-ақ көпшілік мұсылмандар мен исламист топтары қабылдамайды. Ол шариғат үкімі жоқ үкіметтерді басқаратындарды діннен шығарған жоқ немесе оларды жазалауға шақырмаса да (ол "Белес" атты еңбегін түрмеде жазған), "мұсылман елдерінің ұйымдары мен биліктері" түзетуге келмейтіндей бұзық және жаман екенін, оларды "дене күші мен жиһад" арқылы жою қажет екенін айтқан, сонымен қатар нағыз мұсылмандардың қозғалысын қажет еткен.

Пакистанда

Такфир Ахмадияға қарсы қолданылды, (өзін мұсылман деп сипаттайтын, исламның махдиі Мирза Ғұлам Ахмад (1908 жылы қайтыс болған) түрінде келгенін сенетін діни ағым) көптеген мұсылмандар мен ислам ғалымдарының пікірінше, олар Хатам ан Набийин доктринасын қабылдамайды, яғни Мұхаммедтің соңғы Пайғамбар және Алланың елшісі болғанына сену, одан кейін басқа Пайғамбар немесе елші келмейді. 1974 жылы Пәкістан конституциясына Ахмадилерді мұсылман емес деп жариялауға қатысты өзгерістер енгізді. 1984 жылы Пәкістанның әскери билеушісі генерал Мұхаммед Зия уль-Хақ Ахмадилерге өздерін мұсылман деп атауға тыйым салатын XX жарлық шығарды. Осының салдарынан, оларға ислам дінін ашық түрде ұстануға, ғибадат орындарын мешіттер деп атауға, Ахмади емес мешіттерде немесе жалпы намаз оқитын жерлерде ғибадат етуге, мұсылманша азан айтуға, дәстүрлі исламдық сәлемдесуді көпшілік алдында қолдануға, Құраннан аяттар келтіруге, көпшілік алдында уағыз айтуға, дінге шақыруға, немесе діни материалдарын шығаруға, жариялауға және таратуға рұқсат жоқ. Жергілікті уламалар (ислам ғалымдары) Пәкістанның тағы бір тобы – Белуджистанның Макран аймағындағы Зикрилерге қарсы такфир жариялады. Зикрилер Саид Мұхаммед Жунпуридің (1443 жылы туған) исламның махдиі (құтқарушы) болғанына сенеді. 1978 жылы уламалар "Техрик Хатм е Набуат" қозғалысын құрды, мақсаты – Пәкістан мемлекеті Зикрилерді Ахмадилер сияқты мұсылман емес деп жарияласын.

Фараж

1981 жылы президент Анвар Садат (алты дипломатпен бірге) ол қарап тұрған әскери шеруге кірген исламистер тарапынан өлтірілді. Көптеген адамдар (әсіресе Батыс әлемінде) кісі өлтірушілердің Садаттың Израильмен бейбіт келісімге келгеніне ашуланған болуы керек деп ойлағанмен, полиция тапқан құжат мүлдем басқа себепті көрсетті. «Ал Фарида әл-Ғаиба» («Ұмытылған парыз») кітабының авторы, топтың идеологы (Танзим әл-Джихад қозғалысы) Мұхаммед абд әл-Салам Фарадж, джихадтың мұсылмандарға әлемді басқаруға және халифатты қайта орнатуға көмектесетінін жариялады. Алайда, құжатта Садатты өлтірудің нақты себебі оның үкіметінің (сондай-ақ, мұсылман халқы басым елдердің барлық үкіметтерінің) шариғат заңдары бойынша билік жүргізбегені екені түсіндірілді. Фараж, Ибн Таймияның (жоғарыда айтылғандай) моңғолдарды шариғат бойынша билік етпегендері үшін «шариғаттан тыс қалғандармен күресу» деген фәтуасын дәлел ретінде келтірді; сондай-ақ, Құранның 5:44 аятын: «Егер кім Алланың түсіргенімен (яһкум) үкім шығармаса, олар қадірсіздер» (кейін Осама бин Ладен осы аятты қолданды).

Салман Рушди

Салман Рушдидің оқиғасы батыс бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланған такфирдің мысалы болып табылады. 1989 жылы аятолла Хомейни оның "Шайтандық аяттар" кітабы үшін өлім жазасына кесуге тиіс kafir деп фетва шығарғаннан кейін Рушди жасырын өмір сүре бастады, себебі көптеген мұсылмандар осы кітапта исламның негіздерін күмәнді ететін бөлімдер бар деп есептейді. Мысырда да ұқсас жағдайлар болды: мысалы, Наср Әбу Зайд исламдық көздерді зерттеген жұмысынан кейін, Құранды тарихи құжат ретінде сипаттағаны үшін діннен тайған деп айыпталды.

Алжирдегі GIA

Алжирдің 1991-2002 жылдардағы Азамат соғысы кезінде әмір Антар Зуабри басшылығымен исламшыл бүлікші топ GIA (Алжирдің қарулы ислам тобы) 1996 жылы "Оқ қылыш" атты манифест шығарды, ол алжирлік қоғамды джихадқа қарсы тұрушы ретінде көрсетті және алжирліктердің көпшілігі "діннен безіп, оның жауымен күрестен бас тартқанына" өкініш білдірді. Зуабри бастапқыда GIA-ның алжирлік қоғамға қарсы такфир жариялағанын жоққа шығаруға тырысты. Бірақ Рамазан айында (қаңтар-ақпан аралығында) жүздеген бейбіт тұрғындар қаза тапты, олардың кейбіреулерінің тамақтары кесілді. Қырғындар бірнеше ай бойы жалғасып, тамыз және қыркүйек айларында Раис, Бенталха және Бени Мессус ауылдарында жүздеген ерлер, әйелдер мен балалар өлтірілді. Жүкті әйелдердің іштері кесілді, балалар тіл-сығай соғылып, қабырғаға лақтырылды, еркектердің мүшелері бірінен соң бірі кесілді, ал шабуылдаушылар шегінетін кезде жас әйелдерді құлдыққа алып кетіп, жыныстық құлдар ретінде ұстады. GIA Зуабри қол қойған хабарлама шығарды, онда ол қырғынға жауапты екенін мәлімдеді және оны манифестіне қайшы келіп, қатарына қосылмаған барлық алжирліктерді тақфир деп жариялап, ақтады. Екі жыл бұрын Алжирде GIA "даусыз басты исламистік күш" болған кезде, осы қырғындар оны халықтың қолдауынан айырды және Алжирдегі "ұйымдастырылған джихадтың" аяқталуына әкелді, себебі оның пікірінше Сауд Арабиясы "шариғатты қолданбайды".

Ислам мемлекеті

Ислам мемлекеті өзінің билігіне қарсы шыққан мұсылмандарға такфирді қолданғаны үшін ауыр сынға ұшырады. Журналист Грейм Вудтың 2015 жылдың ортасындағы мәліметтеріне сәйкес,

Такфирилік ілімді ұстана отырып, Ислам мемлекеті көптеген адамдарды өлтіру арқылы әлемді тазартуға міндеттенді. Оның бақылауындағы аумақтан объективті хабарламалардың жетіспеуі салдарынан қырғынның нақты ауқымын білу мүмкін емес, бірақ аймақтан тараған әлеуметтік желілердегі жазбалар жеке-жеке өлім жазалары үнемі, ал жаппай өлім жазалары бірнеше апта сайын орын алып жатқанын көрсетеді. Олардың шиит мұсылмандарын қанаушылық шабуылдармен нысанаға алуының себебі – оларды діннен тайғандар деп есептеуі.

Салафи джихадистер

Айта кетейік, Шираз Махер нақты айтады, Әбу Хамза әл-Масри, Әбу Мұхаммед әл-Макдиси, Омар Әбдел Рахман және Әбу Басир әл-Тартуси сияқты маңызды салафи джихадистерінің теоретиктері текфир жасағанда сақтық танытуды қалайды, себебі мұсылманды дұрыс емес түрде күпірлікке айыптау, айыптаған адамның өзінің Ислам дінінен шығып, діннен тайғанын білдіреді.