Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық ұшқыш және ғарышкер (1931–2019)
American aviator and astronaut (1931–2019)
Джеральд М. Кобб (5 наурыз 1931 – 18 наурыз 2019), көбінесе Джерри Кобб деп танылатын, американдық ұшқыш. Ол Mercury 13 тобының құрамына кірді, бұл топ алғашқы Mercury Seven ғарышкерлерімен бірдей физиологиялық тексерулерден өтті, және ол барлық сынақтарды бірінші болып аяқтады. Кобб 20 жасында үш авиациялық рекордты орнатты: 1959 жылғы үздіксіз ұзақ қашықтыққа ұшу бойынша әлемдік рекорд, 1959 жылғы жеңіл ұшақтың жылдамдық рекорды және 1960 жылғы жеңіл ұшақтың 37010 фут (11281 м) биіктіктегі әлемдік рекорды. 1960 жылы "Life" журналы оны "Америка Құрама Штаттарындағы ең маңызды 100 жас" тізіміндегі тоғыз әйелдің бірі деп атады.
Geraldyn M. Cobb (March 5, 1931 – March 18, 2019), commonly known as Jerrie Cobb, was an American pilot and aviator. She was also part of the Mercury 13, a group of women who underwent physiological screening tests at the same time as the original Mercury Seven astronauts, and was the first to complete each of the tests. Cobb set three aviation records in her 20s: the 1959 world record for non stop long distance flight, the 1959 world light plane speed record, and a 1960 world altitude record for lightweight aircraft of 37010 feet (11281 m). In 1960, Life Magazine named her as one of nine women of the "100 most important young people in the United States".
Ерте өмір
1931 жылдың 5 наурызында Оклахома штатының Норман қаласында дүниеге келген Кобб, Уильям Х. Кобб лейтенант-полковникі мен Хелена Батлер Стоун Коббтың қызы еді. Кобб туғаннан бастап, көптеген әскери отбасылардың балалары сияқты, жылжып өмір сүрді. Ол дүниеге келгеннен кейін бірнеше апта өткен соң, Коббтың отбасы Вашингтон қаласына көшіп барды, онда оның әкесі Улисс Стивенс Стоун АҚШ Өкілдер палатасында қызмет етіп жатқан еді. Улисс Стоун қайта сайлануға тырысқаннан кейін отбасы Оклахомаға оралды, онда ол және Коббтың әкесі автомобиль сатушылары болып жұмыс істеді. АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін Коббтың отбасы тағы бір рет көшті, бұл жолы Техас штатының Уичита-Фолс қаласына, онда Коббтың әкесі АҚШ Ұлттық гвардиясының активтік бөліміне қосылды. Кейін отбасы Колорадо штатының Денвер қаласына көшіп, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Оклахомаға қайтып келді, онда Кобб балалық шағының көп бөлігін Понка-Сити қаласында өткізді. Оклахомада өскен кезінде Кобб авиацияға ерте қызығушылық танытты, бұл оның ұшқыш әкесінің ынтасымен болды. Ол алғаш рет он екі жасында әкесінің 1936 жылғы Waco бипланымен ұшты. 16 жасында ол "Piper J 3 Cub" ұшағымен Ұлы жазықтарды аралап, кішкентай қалаларға цирктердің келуін хабарлайтын жарнама парақшаларын тастады. Түнде ұшақтың қанатының астында ұйықтап, ол ұшу жаттығулары үшін отынға ақша жинауға көмектесті. 17 жасында Оклахома-Сити Классен орта мектебінің оқушысы болған кезде Кобб жеке ұшқыш куәлігін алды. Бір жылдан кейін, 18 жасқа толғанда, ол коммерциялық ұшқыш куәлігін алды.
Born on March 5, 1931, in Norman, Oklahoma, Cobb was the daughter of Lt. Col. William H. Cobb and Helena Butler Stone Cobb. From birth, Cobb was on the move, as is common for many children of military families. Weeks after she was born, Cobb's family moved to Washington, D. C., where her grandfather, Ulysses Stevens Stone, was serving in the United States House of Representatives. After Ulysses Stone lost a re election bid, the family moved back to Oklahoma, where he and Cobb's father worked as automobile salesmen. Once the United States became involved in World War II, Cobb's family moved once again, this time to Wichita Falls, Texas, where Cobb's father joined his active U. S. National Guard unit. The family later moved again to Denver, Colorado, before finally returning to Oklahoma after World War II, where Cobb spent the majority of her childhood in Ponca City. As a child growing up in Oklahoma, Cobb took to aviation at an early age, with her pilot father's encouragement. She first flew at age twelve, in her father's open cockpit 1936 Waco biplane. At 16, she was barnstorming around the Great Plains in a Piper J 3 Cub, dropping leaflets over little towns announcing the arrival of circuses. Sleeping under the Cub's wing at night, she helped scrape together money for fuel to practise her flying by giving rides. By the age of 17, while a student at Oklahoma City Classen High School, Cobb had earned her private pilot's license. She received her commercial pilot's license a year later, on her 18th birthday.
Мансап
Жыныстық дискриминацияға және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген білікті ер ұшқыштардың оралуына байланысты Кобб бұрынғыдан аз сұранысқа ие ұшу жұмыстарын, мысалы, құбырларды бақылау және егін шаңдаумен айналысты. Ол көп қозғалтқышты, құралдық жабдықты пайдалану, ұшқыштарды оқытушы және Жердегі нұсқаушы куәліктерін, сондай-ақ әуе тасымалдаушысының лицензиясын алды. 21 жасында ол әлемдік шетелдік әуе күштеріне әскери истребительдер мен төрт қозғалтқышты бомбалаушы ұшақтарды жеткізіп жүрді. 1961 жылдың мамыр айында НАСА әкімшісі Джеймс Уэбб Коббты НАСА ғарыш бағдарламасының консультанты етіп тағайындады.
Facing sex discrimination and the return of many qualified male pilots after World War II, Cobb took on less sought after flying jobs, such as patrolling pipelines and crop dusting. She went on to earn her multi engine, instrument, flight instructor, and Ground Instructor ratings, as well as her airline transport license. At the age of 21, she was delivering military fighters and four engined bombers to foreign air forces worldwide. In May 1961 NASA Administrator James Webb appointed Cobb as a consultant to the NASA space program.]]
Медициналық тексеру
Кобб алғашқы жеті Меркурий астронавтын іріктеуде қолданылған физикалық және психологиялық бағалаудың үш кезеңін де сәтті аяқтағанымен, бұл НАСА-ның ресми бағдарламасы болған жоқ, және ол әйелдерді астронавттар қатарына қосу үшін Конгресте қолдау табуға тырысты, бірақ сәтті болмады. Сол кезде Кобб 64 түрлі винтті ұшақтармен ұшқан, ал реактивті истребительде бір рет қана, артқы орындықта ұшқан. 1962 жылы Кобб Конгресс тыңдауында, Астронавттарды іріктеу жөніндегі арнайы кіші комитет алдында әйел астронавттар туралы куәлік беруге шақырылды. Астронавт Джон Гленн тыңдауда: «Ерлер соғысқа қатысып, ұшақтарды ұшырады», – деп мәлімдеді және «әйелдердің бұл саладан тыс болуы – қоғамдық құрылымымыздың бір шындығы» деді. Одан кейін бірнеше ай өткен соң Кеңес Одағы бірінші әйелді ғарышқа жіберді.
Although Cobb successfully completed all three stages of physical and psychological evaluation that were used in choosing the first seven Mercury astronauts, it was not an official NASA program, and she was unable to rally support in Congress for adding women to the astronaut program. At the time, Cobb had flown 64 types of propeller aircraft, but had made only one flight in a jet fighter, in the back seat. In 1962, Cobb was called to testify before a Congressional hearing, the Special Subcommittee on the Selection of Astronauts, about female astronauts. Astronaut John Glenn stated at the hearing that "men go off and fight the wars and fly the airplanes", and "the fact that women are not in this field is a fact of our social order". Only a few months later, the Soviet Union sent the first woman into space,
Кобб, Джейн Бриггс Харт сияқты басқа «Меркурий 13» қатысушыларымен бірге, ерлермен бірге оқуға рұқсат беру үшін лобби жасады. Алайда, сол кезде НАСА астронавттар бағдарламасына қабылдану үшін талаптардың бірі – үміткердің әскери сынақ ұшқышы болуы, жоғары жылдамдықтағы әскери ұшу тәжірибесіне ие болуы және қажет болған жағдайда басқаруды өз қолына алуға мүмкіндік беретін инженерлік білімі болуы керек еді. Сол кезде барлық әскери сынақ ұшқыштары ер адамдар болғандықтан, бұл әйелдерді тиімді түрде қабылдаудан шығарды. Вице-президент Линдон Б. Джонсонның жеке хатшысы Лиз Карпентер НАСА басшысы Джеймс Э. Уэббке осы талаптарға күмән білдіретін хат жазды, бірақ Джонсон оны жібермеді, оның орнына хаттың үстіне: «Бұны қазір тоқтатайық!» деп жазды.
Along with other Mercury 13 participants, including Jane Briggs Hart, Cobb lobbied to be allowed to train alongside the men. At the time, however, NASA requirements for entry into the astronaut program were that the applicant be a military test pilot, experienced at high speed military test flying, and have an engineering background, enabling them to take over controls in the event it became necessary. Since all military test pilots were men at the time, that effectively excluded women. Liz Carpenter, the executive assistant to Vice President Lyndon B. Johnson, drafted a letter to NASA administrator, James E. Webb, questioning those requirements, but Johnson did not send the letter, instead writing across it: "Let's stop this now!"
Кейінгі өмір және өлім
Содан кейін Кобб MAF ұйымымен Оңтүстік Америкада 30 жылдан астам миссионерлік қызмет атқара бастады, гуманитарлық ұшулар жасады (мысалы, жергілікті тайпаларға жабдықтар жеткізу), сондай-ақ шалғай аймақтарға жаңа әуе бағыттарын іздестірді. Кобб "қауіпті Анд таулары мен Амазонка ылғалды ормандарында, Америка Құрама Штаттарынан да үлкен, белгісіз аймақтарды көрсететін, өзі салған карталардың көмегімен жаңа әуе бағыттарын жасады". Ол Бразилия, Колумбия, Эквадор, Франция және Перу үкіметтері тарапынан марапатталды. 1981 жылы ол гуманитарлық қызметі үшін Нобель бейбітшілік сыйлығына үміткер болды. Кобб, ер адамдарда байқалған әсерлердің әйелдерде де болатынын анықтау үшін, жасы үлкен әйелді де ғарышқа жіберу қажет деп есептеді. 67 жасында, Джон Гленн сияқты сынақтардан өткен Кобб, НАСА-ға осындай ғарыш сапарына қатысуға рұхсат сұрады, бірақ НАСА "алдағы ұшыруларда зейнеткерлерді қатыстыру жоспарында жоқ" деді. Көптеген авиаторлар мен ғарышкерлер бұл НАСАның жылдар бұрын жасаған қатесін түзете алмауына байланысты деп ойлады, бірақ Кобб ғарышқа ұшу арманына жете алмады. 2009-2011 жылдары тәуелсіз режиссер Мэри Хаверстик Кобб туралы деректі фильм түсіру үшін зерттеу жұмыстарын жүргізіп жатқанда, АҚШ Қорғаныс министрлігінің жоғары лауазымды өкілі оны Коббтың өміріне тым терең бойдаудан сақтартуға тырысты. Оның қызығушылығы оянғаннан кейін, Хаверстик тағы бір әйел, Джун Коббтың, Джерри Коббпен көптеген өмір туралы мәліметтерді ортақтасқандығын анықтады. Кейінгі сұхбатта Джерри Кобб өзінің Джун Кобб екенін жоққа шығарды, бірақ "Ол біраз уақыт бойы менің орнымда болды деп естідім" деді. Хаверстик Джун Коббтың 1963 жылғы 22 қарашада президент Кеннеди қаза болған күні, Далластағы Редбирд әуежайында бір сағат бойы қозғалтқыштары іске қосылған күйде тұрған ұшақты ұшқандығын айтқанда, Ли Харви Освальдтың қашу ұшағы деген қауесет тарады. Джерри Кобб бұл сөзге күшті реакция жасады, бірақ өзін жинап алып, "Мен Редбирд әуежайында болдым" деді. Хаверстик Джерри Коббтың Джун Кобб есімімен жұмыс істеген тыңшы болғанына көз жеткізді.
Cobb then began over 30 years of missionary work in South America with MAF, performing humanitarian flying (e. g., transporting supplies to indigenous tribes), as well as surveying new air routes to remote areas. Cobb "pioneered new air routes across the hazardous Andes Mountains and Amazon rain forests, using self drawn maps that guided her over uncharted territory larger than the United States". She has been honored by the Brazilian, Colombian, Ecuadorian, French, and Peruvian governments. In 1981, she was nominated for the Nobel Peace Prize for her humanitarian work. Cobb believed that it was necessary to send an aged woman on a space flight as well, to determine whether the same effects witnessed in men would be witnessed in women. At 67, Cobb, who had passed the same tests as John Glenn, petitioned NASA for the chance to participate in such a space flight, but NASA stated "it had no plans to involve additional senior citizens in upcoming launches". Many aviators and astronauts of the time believed that was a failed chance for NASA to right a wrong they had committed years before, but Cobb never reached her ultimate goal of space flight. While independent filmmaker Mary Haverstick was researching a documentary she wanted to make about Cobb in 2009 to 2011, she was warned by a high ranking woman from the US Department of Defense not to delve too deeply into Cobb's life. Her curiosity aroused, further research led Haverstick to discover that another woman, June Cobb, shared an extraordinary amount of biographical detail with Jerrie Cobb. In a subsequent interview, Jerrie Cobb denied she was June Cobb, but said, "I heard she impersonated me for a while." When Haverstick suggested that June Cobb had flown a plane waiting at Redbird Airport, Dallas, on November 22, 1963, the day President Kennedy was killed, which had been standing on the runway for an hour with engines running, and was rumored to be the get away plane for Lee Harvey Oswald, Jerrie Cobb reacted strongly, but gathered herself and said, "I was at the Redbird Airport." Haverstick has concluded that Jerrie Cobb was a spy who used the name June Cobb.
Танымал мәдениетте
Лорел Оллштейннің 2017 жылғы "Олар Айға уәде берді" (2019 жылы қайта жөнделді) пьесасы Джерри Коббтың ғарышкер болу үшін күресінің тарихын айтады. Соня Уолгер 2019 жылғы "Барлық адамзат үшін" телесериалында Джерри Коббтың прототипі болған Молли Кобб рөлін сомдайды, онда Кобб ғарышқа ұшқан алғашқы американдық әйел атанды. Бірінші маусымның төртінші эпизоды, "Prime Crew", оның естелігіне арналған. Коббты 2020 жылғы Disney+ сериалы "The Right Stuff"-та Мами Гаммер бейнелейді.
Laurel Ollstein's 2017 play, They Promised Her the Moon, (revised in 2019) tells the story of Jerrie Cobb and her struggle to become an astronaut. Sonya Walger portrays the character Molly Cobb, based on Jerrie Cobb, in the 2019 alternate history TV series For All Mankind, in which Cobb becomes the first American woman in space. Episode four of the first season, "Prime Crew", is dedicated to her memory. Cobb is portrayed by Mamie Gummer in the 2020 Disney+ series The Right Stuff.